Reuters: Ο θρίαμβος της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ στέλνει μήνυμα σε όλη την Ευρώπη

Ο θρίαμβος του ακροδεξιού AfD στην ανατολική γερμανική πολιτεία της Σαξονίας-Άνχαλτ αποτελεί ήττα για τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς και στέλνει προειδοποιητικό μήνυμα σε άλλους Ευρωπαίους ηγέτες που παλεύουν με τον ίδιο συνδυασμό χαμηλής ανάπτυξης και απογοήτευσης από τη συστημική πολιτική.

Η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD), που έμεινε μόλις λίγο κάτω από την απόλυτη πλειοψηφία στο κοινοβούλιο της Σαξονίας-Άνχαλτ μετά την κάλπη της Κυριακής, έχει καταστεί το πρόσωπο της αντίθεσης στο σύστημα συναινετικής διακυβέρνησης που ισχύει στη Γερμανία από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ο Τόρστεν Φράι, κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του συντηρητικού κόμματος του Μερτς, των Χριστιανοδημοκρατών (CDU), το χαρακτήρισε «σημείο καμπής για τη χώρα μας».

Σε ένα ολοένα και πιο πολωμένο πολιτικό σκηνικό, ο Μερτς, του οποίου τα ποσοστά αποδοχής έχουν καταρρεύσει σε ιστορικά χαμηλά, βρέθηκε στο επίκεντρο της οργής των ψηφοφόρων για το κόστος ζωής, τις συντάξεις και την οικονομική ανασφάλεια.

Έρευνα του Infratest dimap για λογαριασμό της δημόσιας τηλεόρασης ARD έδειξε ότι το 87% των ψηφοφόρων στην πολιτεία ήταν δυσαρεστημένοι με την κυβέρνησή του. Ξεχωριστή δημοσκόπηση για τη δημόσια τηλεόραση ZDF έδειξε ότι τα τρία τέταρτα του κόσμου, μεταξύ των οποίων σχεδόν οι μισοί ψηφοφόροι του CDU, θεωρούν ότι ο Μερτς έβλαψε το εκλογικό αποτέλεσμα του κόμματος.

Σε πρώτο σχόλιό του για την εκλογική έκβαση, ο Μερτς δήλωσε τη Δευτέρα στο εκτελεστικό συμβούλιο του CDU ότι το αποτέλεσμα συγκλόνισε το κόμμα «μέχρι τα θεμέλιά του», αποκλείοντας ωστόσο εκ νέου οποιαδήποτε συνεργασία με το AfD, σύμφωνα με τη Bild.

Το AfD έχει δηλώσει ότι βλέπει τη νίκη στη Σαξονία-Άνχαλτ ως πρώτο βήμα προς την κατάκτηση των ομοσπονδιακών εκλογών του 2029, ωστόσο δεν υπήρξε καμία ένδειξη εσωκομματικής ανταρσίας κατά του Μερτς στις συνεδριάσεις των κομματικών οργάνων του CDU τη Δευτέρα, σύμφωνα με πηγές του κόμματος.

Ένα στέλεχος που παρευρέθηκε ανέφερε ότι η συζήτηση ήταν «ανοιχτή και ειλικρινής», προσθέτοντας όμως: «Όλοι γνωρίζουν ότι πρέπει να συνεχίσουμε με την ίδια πολιτική».

Το παγκόσμιο «κύμα λαϊκισμού»

Ενώ ακροδεξιά κόμματα έχουν ήδη κυβερνήσει σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, η καλύτερη μέχρι σήμερα επίδοση του AfD σε περιφερειακές εκλογές στη Γερμανία αποτελεί σαφή προειδοποίηση για άλλες χώρες που οδεύουν προς εκλογές τους επόμενους μήνες.

Στη Γαλλία, όπου οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πιθανή νίκη της ακροδεξιάς Εθνικού Συναγερμού στις προεδρικές εκλογές του επόμενου έτους, ο υπουργός Οικονομικών Ρολάν Λεσκύρ χαρακτήρισε το αποτέλεσμα στη Σαξονία-Άνχαλτ «πολύ, πολύ ανησυχητικό μήνυμα».

«Δείχνει ότι αντιμετωπίζουμε μια μεγάλη πρόκληση από ένα λαϊκιστικό κύμα που πλέον έχει πάρει παγκόσμιες διαστάσεις», δήλωσε στον ραδιοφωνικό σταθμό RTL.

Η Σαξονία-Άνχαλτ, μια κατά βάση αγροτική πολιτεία περίπου 2,1 εκατομμυρίων κατοίκων στην πρώην κομμουνιστική ανατολική Γερμανία, είναι μία από τις μικρότερες γερμανικές πολιτείες και έχει χάσει περίπου το ένα τέταρτο του πληθυσμού της από την επανένωση της Γερμανίας το 1990.

Το αποτέλεσμα της Κυριακής εξηγείται εν μέρει από τα ανοιχτά τραύματα ανάμεσα σε Ανατολική και Δυτική Γερμανία, σχεδόν τέσσερις δεκαετίες μετά την επανένωση.

Κι όμως, τα τελευταία 10 με 15 χρόνια η πολιτεία έχει σημειώσει σταθερή ανάκαμψη από το σοκ της επανένωσης του 1990, όταν κατέρρευσε το μεγαλύτερο μέρος της βιομηχανίας της. Το ποσοστό ανεργίας της δεν απέχει πολύ από τον εθνικό μέσο όρο, στο 8%, ενώ η πολιτεία έχει ανασυγκροτήσει τη χημική της βιομηχανία και αναπτύξει νέους τομείς, όπως η εφοδιαστική αλυσίδα και η πράσινη ενέργεια.

Παρ’ όλα αυτά, οι ψηφοφόροι αγνόησαν τις προειδοποιήσεις επιχειρηματικών φορέων, οικονομολόγων αλλά και του ίδιου του Μερτς, ότι μια ψήφος στο αντιμεταναστευτικό AfD θα έθετε σε κίνδυνο τις τόσο αναγκαίες ξένες επενδύσεις και θα αποθάρρυνε το ειδικευμένο εργατικό δυναμικό που χρειάζεται επειγόντως η πολιτεία.

Με ασυνήθιστα υψηλή προσέλευση στις κάλπες, εργαζόμενοι, άνδρες ψηφοφόροι και νέοι στράφηκαν μαζικά προς το κόμμα.

Υπό τον 35χρονο υποψήφιό της Ούλριχ Ζίγκμουντ, σταρ του TikTok που συγκέντρωσε χιλιάδες κόσμο στις προεκλογικές συγκεντρώσεις υποσχόμενος να επαναφέρει «την καλή, παλιά, ασφαλή Γερμανία», το AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ δεν έδωσε σημασία στον χαρακτηρισμό της ως «εξτρεμιστικής» ακροδεξιάς οργάνωσης από την εγχώρια υπηρεσία εσωτερικής ασφάλειας.

«Πολύ σημαντικές προκλήσεις»

«Το AfD αποτελεί πλέον μια ιδιαίτερα ορατή πολιτική δύναμη, πολύ πιο αποτελεσματική στο να περνάει το μήνυμά της απ’ ό,τι καταφέρνουν τα άλλα κόμματα», δήλωσε ο Τόρστεν Φάας, πολιτικός επιστήμονας στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου.

«Και αυτό δεν αναμένεται να αλλάξει βραχυπρόθεσμα, γεγονός που δημιουργεί πολύ σημαντικές προκλήσεις για την ομοσπονδιακή κυβέρνηση στην προσπάθειά της να παρουσιάσει μια θετική εικόνα για τη χώρα και το μέλλον της», πρόσθεσε.

Αντιμέτωπος με μια βαθιά κρίση στη γερμανική βιομηχανική βάση και προσπαθώντας να περάσει μεταρρυθμίσεις στο συνταξιοδοτικό σύστημα που έχουν αποδειχθεί ιδιαίτερα αντιδημοφιλείς στην Ανατολική Γερμανία, ο Μερτς δεν φαίνεται να έχει εύκολες λύσεις.

Η ανακοίνωση της Volkswagen την περασμένη εβδομάδα για ένα ριζικό σχέδιο αναδιάρθρωσης, που θα μπορούσε να οδηγήσει σε 50.000 απολύσεις παγκοσμίως και το κλείσιμο μεγάλων εργοστασίων στη Γερμανία, ανέδειξε τη δυσοίωνη εικόνα που αντιμετωπίζει η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, η οποία παλεύει να βγει από χρόνια στασιμότητας.

Το υψηλό κόστος ενέργειας, που τροφοδοτείται εν μέρει από τους πολέμους στην Ουκρανία και το Ιράν, προσέφερε στην AfD εύκολο στόχο επίθεσης, καθώς το κόμμα βρήκε πρόθυμο ακροατήριο στο επιχείρημα ότι η γερμανική στήριξη προς το Κίεβο εξόργισε άσκοπα τη Μόσχα και εκτόξευσε τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Ο Μερτς ανέλαβε την εξουσία το 2025, υποσχόμενος σκληρές μεταρρυθμίσεις για την αναζωογόνηση της οικονομίας. Εγκατέλειψε δεκαετίες δημοσιονομικής σύνεσης, δεσμευόμενος να δανειστεί εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ για να ανασυγκροτήσει τις εξασθενημένες ένοπλες δυνάμεις της χώρας και τις υποδομές της.

Ωστόσο, οι ψηφοφόροι, ιδίως στην Ανατολική Γερμανία, δεν του αναγνώρισαν καμία αξία για τα σχέδια αυτά, τα οποία μέχρι στιγμής έχουν αποδώσει ελάχιστα ορατά αποτελέσματα.

Με μεγάλες πλειοψηφίες, οι ψηφοφόροι θεώρησαν την AfD πιο ικανή να διαχειριστεί τις βασικές τους ανησυχίες γύρω από την κοινωνική ανασφάλεια, την ειρήνη στην Ευρώπη και την προσωπική τους οικονομική κατάσταση, σύμφωνα με τη δημοσκόπηση του Infratest dimap.

Πριν από την ψηφοφορία, η Εύα φον Άνγκερν, βασική υποψήφια του ακροαριστερού κόμματος Die Linke, εξέφρασε κάποια κατανόηση για τον Μερτς, λέγοντας: «Δεν φέρει την ευθύνη για τα πάντα».

Πρόσθεσε ωστόσο ότι κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας ο Μερτς ήταν «το πιο μισητό πρόσωπο» για τους ψηφοφόρους. «Είναι ο λόγος για τον οποίο ο κόσμος δεν θέλει να ψηφίσει το CDU και όλα τα άλλα καθιερωμένα κόμματα».