Αφορμή για την παρέμβαση αυτή απετέλεσε μια αναφορά του Γενικού Ελεγκτή για θέματα ενέργειας και ένα εξαιρετικό άρθρο του εμπειρογνώμονα κ. Χ. Έλληνα, για ένα Μακροπρόθεσμο Στρατηγικό Ενεργειακό Σχέδιο.

Ένα ζήτημα για το οποίο έχω αρθρογραφήσει μερικές φορές τα τελευταία 12 χρόνια, τονίζοντας τα προβλήματα που παρουσιάζονται, λόγω της απουσίας ενός Ολοκληρωμένου Μακροχρόνιου Ενεργειακού Σχεδιασμού, που να καλύπτει όλους τους τομείς και όχι αποσπασματικά μια πτυχή του τομέα ενέργειας.

Γράφει ο κ. Έλληνας στο τέλος του Β΄μέρους του μακροσκελούς άρθρου του: «Το μέλλον του ενεργειακού συστήματος της Κύπρου δεν θα καθοριστεί από ένα μεμονωμένο έργο. Θα καθοριστεί από το εάν η χώρα μπορεί να αναπτύξει και να εφαρμόσει ένα μακροπρόθεσμο σχέδιο που να ευθυγραμμίζει την ενεργειακή ασφάλεια, την προσιτή τιμή, την απαλλαγή από τον άνθρακα, την ασφάλεια των υδάτων και την οικονομική ανάπτυξη μέσα σε ένα ενιαίο στρατηγικό όραμα».

Προφανώς δεν θα άλλαζα ούτε μια λέξη σε αυτή την παράγραφο. Θα περιορίσω όμως την παρέμβαση μου, μόνο στο θέμα της ενεργειακής ασφάλειας και πιο ειδικά στο ζήτημα της Επάρκειας Παραγωγής για κάλυψη της ζήτησης ηλεκτρισμού με σκοπό την συνεχή και αδιάλειπτη παροχή ηλεκτρισμού στους καταναλωτές.

Ένα ζήτημα που κατέχει πρωτεύουσα θέση σε ένα μακροχρόνιο στρατηγικό προγραμματισμό, είναι η διασφάλιση της ύπαρξης επαρκούς εγκατεστημένης παραγωγικής ικανότητας.

Παράλληλα, μέσα στα πλαίσια των υποχρεώσεων μας, ως Κράτος μέλος της ΕΕ, για την μείωση των εκπομπών άνθρακα, θα πρέπει να συνεχιστεί η αύξηση της διείσδυσης ΑΠΕ στο σύστημα ηλεκτροπαραγωγής, για επίτευξη των μακροχρόνιων στόχων του 2040 και πέραν αυτού.

Επίσης, σημαντικό στοιχείο για διαφοροποίηση του μείγματος παραγωγής, μείωση του κόστους και των εκπομπών άνθρακα, είναι η επείγουσα εισαγωγή φυσικού αερίου, για αντικατάσταση του πανάκριβου ντίζελ που χρησιμοποιούν οι μεγάλες μονάδες του Βασιλικού.

Σήμερα, η εγκατεστημένη ισχύς της συμβατικής παραγωγής ανέρχεται στα 1478 Μεγαβάτ, και σε κάποιες περιπτώσεις ανάλογα με το πρόγραμμα συντήρησης Μονάδων ή λόγω κάποιας βλάβης η κάλυψη της ζήτησης είναι οριακή.

Η έκτη Μονάδα της ΑΗΚ και η Μονάδα του ιδιώτη παραγωγού PEC, παραμένουν ανενεργές επειδή μπορούν να λειτουργούν μόνο με φυσικό αέριο.

Βλέποντας λίγο τι θα συμβεί μετά από τρία χρόνια, θεωρώ ότι η κατάσταση στο ζήτημα της Επάρκειας Παραγωγής είναι ΕΦΙΑΛΤΙΚΗ.

Η απόσυρση, μετά το 2029, των έξη ατμοηλεκτρικών μονάδων της Δεκέλειας συνολικής ισχύος 360 Μεγαβατ και των τριών ατμοηλεκτρικών μονάδων του Βασιλικού ισχύος 390 Μεγαβατ, μετατρέπει το σενάριο σε εφιαλτικό. Παραμένει διαθέσιμη εγκατεστημένη συμβατική ισχύς 728 μεγαβατ!

Οι αρμόδιοι δεν πρέπει να κοιμούνται τα βράδια.

Αντιλαμβάνομαι ότι θα μπουν κάποιοι αεριοστρόβιλοι στην Δεκέλεια, μικρής όμως ισχύος, συνολικά γύρω στα 100 Μεγαβάτ, που θα λειτουργούν με το πανάκριβο ντίζελ.

Επίσης ΘΑ μπουν κάποιες Μονάδες αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, που θα βοηθήσουν στην μείωση των περικοπών ΑΠΕ και στην μερική κάλυψη της ζήτησης.

Όμως και αν ακόμα μετατραπούν η Μονάδα 6 της ΑΗΚ στο Βασιλικό ισχύος 160 μεγαβατ, καθώς και η Μονάδα του ιδιώτη ισχύος 260 μεγαβατ, για να λειτουργούν με ντίζελ και πάλι υπάρχει θέμα Επάρκειας Παραγωγής.

Ταυτόχρονα, υπάρχει και μεγάλο θέμα ευελιξίας του συστήματος για κάλυψη της ζήτησης, λόγω της ανάγκης για ραγδαία αύξηση της παραγωγής των συμβατικών μονάδων τις απογευματινές ώρες, όταν μειώνεται τάχιστα η παραγωγή των ΦΒ, για να μηδενιστεί λίγο μετά τις επτά. Μια ευελιξία που σήμερα προσφέρεται κυρίως από τη Δεκέλεια και τους αεριοστροβίλους της Μονής.

Η εισαγωγή ΦΑ μέχρι το 2030 για να λειτουργούν οι Μονάδες με χαμηλότερο κόστος είναι όνειρο απατηλό με βάση τα σημερινά δεδομένα.

Δυστυχώς, το Κράτος μας δεν μερίμνησε να φέρει με ένα αγωγό φθηνό ΦΑ από τα δικά μας κοιτάσματα μετά από τόσα χρόνια που έχουν εντοπιστεί.  Επίσης δεν νομίζω να υπάρχει έστω και ένας τεχνοκράτης, που να θεωρεί εφικτή την ηλεκτρική διασύνδεση, για την οποία δεν υπάρχουν ακόμα αποφάσεις, μέχρι το 2030.

Έχοντας υπόψη τα πιο πάνω, θεωρώ ότι το σενάριο στην ηλεκτροπαραγωγή για μετά το 2029 είναι ΕΦΙΑΛΤΙΚΟ τόσο για την Ασφάλεια Εφοδιασμού όσο και για το κόστος ηλεκτρισμού.  SOS!

Είναι επιτακτικό να υπάρξει τάχιστα κρατικός παρεμβατισμός και προγραμματισμός για διασφάλιση της συνεχούς και αδιάλειπτης παροχής ηλεκτρισμού στους καταναλωτές και μετά το 2029. Σε αυτή την δράση, θεωρώ ότι το Κράτος θα χρειαστεί τον ημικρατικό οργανισμό ενέργειας, να λειτουργήσει ως βραχίονας του Κράτους.

* Πρώην Πρόεδρος ΡΑΕΚ