Η αγορά εργασίας αλλάζει με ταχύτερους ρυθμούς από ποτέ και οι επιχειρήσεις βρίσκονται στο επίκεντρο αυτής της μετάβασης. Η Ομοσπονδία Εργοδοτών & Βιομηχάνων Κύπρου (ΟΕΒ), μέσα από την καθημερινή επαφή της με τις επιχειρήσεις και την ενεργό συμμετοχή της στον κοινωνικό διάλογο, αναδεικνύει σταθερά την ανάγκη ενίσχυσης των δεξιοτήτων ως βασική προϋπόθεση για την ανταγωνιστικότητα και την ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας.

Η τεχνητή νοημοσύνη, η ψηφιοποίηση, η πράσινη μετάβαση, οι δημογραφικές εξελίξεις και οι νέες απαιτήσεις των καταναλωτών μετασχηματίζουν τον τρόπο λειτουργίας των επιχειρήσεων. Στο νέο αυτό περιβάλλον, το σημαντικότερο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα δεν θα είναι η τεχνολογία από μόνη της, αλλά οι άνθρωποι που μπορούν να την αξιοποιήσουν αποτελεσματικά.

Η συζήτηση αυτή βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής πολιτικής ατζέντας. Η Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ το 2026 ανέδειξε με ιδιαίτερη έμφαση την ανάγκη ενίσχυσης των δεξιοτήτων, της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, ως βασικών προϋποθέσεων για την ανταγωνιστικότητα, την ανθεκτικότητα και τη βιώσιμη ανάπτυξη της Ευρώπης.

Η έγκριση του οδικού χάρτη για την ευρωπαϊκή συνεργασία στην εκπαίδευση και κατάρτιση έως το 2030 επιβεβαιώνει ότι η ανάπτυξη του ανθρώπινου κεφαλαίου αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για το μέλλον της οικονομίας και της κοινωνίας.

Οι προβλέψεις των διεθνών οργανισμών συγκλίνουν σε ένα σαφές συμπέρασμα: Οι δεξιότητες που απαιτούνται στην αγορά εργασίας μεταβάλλονται με πρωτοφανή ταχύτητα.

Σύμφωνα με το Future of Jobs Report 2025 του World Economic Forum, περίπου το 39% των υφιστάμενων δεξιοτήτων των εργαζομένων αναμένεται να μετασχηματιστεί ή να καταστεί παρωχημένο έως το 2030, ενώ 59 στους 100 εργαζόμενους θα χρειαστούν αναβάθμιση δεξιοτήτων ή επανεκπαίδευση για να ανταποκριθούν στις νέες απαιτήσεις της αγοράς εργασίας. Αντίστοιχα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Cedefop υπογραμμίζουν ότι η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση μετασχηματίζουν το περιεχόμενο της εργασίας σε όλους σχεδόν τους κλάδους, καθιστώντας τη συνεχή ανάπτυξη δεξιοτήτων αναγκαία προϋπόθεση ανταγωνιστικότητας.

Στο ίδιο πλαίσιο, το Συμβούλιο της ΕΕ, υπό την Κυπριακή Προεδρία, έθεσε ως κεντρικές προτεραιότητες την ενίσχυση των βασικών και ψηφιακών δεξιοτήτων, της διά βίου μάθησης, της κινητικότητας, της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, καθώς και της ανταγωνιστικότητας της ανώτερης και τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Οι προτεραιότητες αυτές συνδέονται άμεσα με τις ανάγκες των επιχειρήσεων, οι οποίες καλούνται να λειτουργήσουν σε ένα περιβάλλον τεχνολογικής πολυπλοκότητας, διεθνούς ανταγωνισμού και συνεχών αλλαγών στις απαιτούμενες δεξιότητες.

Το ερώτημα για τις κυπριακές επιχειρήσεις δεν είναι εάν θα έρθει αυτή η αλλαγή. Η αλλαγή έχει ήδη ξεκινήσει. Το πραγματικό ερώτημα είναι κατά πόσο οι επιχειρήσεις προετοιμάζονται έγκαιρα ώστε να παραμείνουν ανταγωνιστικές. Για πολλά χρόνια, οι επιχειρήσεις εστίαζαν κυρίως στις τεχνικές γνώσεις κάθε θέσης εργασίας. Σήμερα, χωρίς να υποβαθμίζεται η σημασία των τεχνικών γνώσεων, αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη αξία δεξιότητες όπως η αναλυτική σκέψη, η επίλυση σύνθετων προβλημάτων, η δημιουργικότητα, η προσαρμοστικότητα, η συνεργασία και η αποτελεσματική επικοινωνία. Αυτές είναι οι δεξιότητες που επιτρέπουν στους εργαζόμενους να ανταποκρίνονται σε ένα περιβάλλον συνεχών αλλαγών και να αξιοποιούν τις νέες τεχνολογίες αντί να τις αντιμετωπίζουν ως απειλή.

Ψηφιακός εγγραμματισμός

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά πλέον και ο ψηφιακός εγγραμματισμός. Η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης, των δεδομένων και των ψηφιακών εργαλείων αφορά σχεδόν κάθε επάγγελμα και κλάδο. Η Κυπριακή Προεδρία ανέδειξε και αυτή τη διάσταση, μέσα από τα συμπεράσματα του Συμβουλίου για τους εκπαιδευτικούς στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για ασφαλή, ηθική και ανθρωποκεντρική αξιοποίηση της AI στην εκπαίδευση. Η ίδια προσέγγιση είναι κρίσιμη και για τις επιχειρήσεις, οι οποίες καλούνται να αξιοποιήσουν την τεχνητή νοημοσύνη ως εργαλείο ενίσχυσης των ικανοτήτων, της παραγωγικότητας και της καινοτομίας.

Παράλληλα, η πράσινη μετάβαση δημιουργεί νέες ανάγκες σε δεξιότητες που σχετίζονται με τη βιώσιμη ανάπτυξη, την αποδοτική χρήση των πόρων και την εφαρμογή περιβαλλοντικών προτύπων. Η σύνδεση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης με την εκπαίδευση και κατάρτιση καθιστά σαφές ότι η αναβάθμιση των δεξιοτήτων δεν είναι συμπληρωματική δράση, αλλά κεντρικό στοιχείο της επιχειρηματικής στρατηγικής.

Εκπαίδευση – κατάρτιση

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση (ΕΕΚ). Στο πλαίσιο της Κυπριακής Προεδρίας, η συζήτηση για την ΕΕΚ επικεντρώθηκε στην ανάγκη ενίσχυσης της ελκυστικότητας, της ποιότητας και της καινοτομίας, καθώς και στη σύνδεσή της με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας. Για την Κύπρο, όπου οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν ήδη ελλείψεις σε τεχνικό και καταρτισμένο ανθρώπινο δυναμικό, η αναβάθμιση της ΕΕΚ αποτελεί κρίσιμη προτεραιότητα. Η τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως δεύτερη επιλογή, αλλά ως ουσιαστική διαδρομή ανάπτυξης δεξιοτήτων, επαγγελματικής αποκατάστασης και παραγωγικής ένταξης στην αγορά εργασίας.

Η προετοιμασία για το 2030 δεν αφορά μόνο την κατάρτιση των εργαζομένων. Αφορά κυρίως τη δημιουργία κουλτούρας συνεχούς μάθησης μέσα στις επιχειρήσεις. Οι οργανισμοί που θα διακριθούν τα επόμενα χρόνια δεν θα είναι εκείνοι που διαθέτουν σήμερα όλες τις απαραίτητες γνώσεις, αλλά εκείνοι που θα μπορούν να αναπτύσσουν τις δεξιότητες των ανθρώπων τους με ταχύτητα και ευελιξία.

Για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της κυπριακής οικονομίας, η πρόκληση είναι ακόμη μεγαλύτερη. Οι περιορισμένοι πόροι και ο χρόνος συχνά δυσκολεύουν την υλοποίηση οργανωμένων προγραμμάτων ανάπτυξης προσωπικού. Παρ’ όλα αυτά, η επένδυση στις δεξιότητες δεν προϋποθέτει πάντοτε υψηλό κόστος. Η αξιοποίηση προγραμμάτων κατάρτισης, η κατάρτιση μέσα από την εργασία, η καθοδήγηση από πιο έμπειρα στελέχη, η χρήση ψηφιακών εργαλείων μάθησης και η ανταλλαγή γνώσεων μεταξύ των εργαζομένων μπορούν να αποδώσουν σημαντικά αποτελέσματα.

Οι επιχειρήσεις καλούνται επίσης να επαναπροσδιορίσουν τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουν τη στελέχωση. Η επιλογή εργαζομένων δεν μπορεί πλέον να βασίζεται αποκλειστικά στους ακαδημαϊκούς τίτλους ή στην πολυετή εμπειρία. Εξίσου σημαντική είναι η ικανότητα μάθησης, η προσαρμοστικότητα και η διάθεση για συνεχή εξέλιξη. Οι εργαζόμενοι που μπορούν να αποκτούν γρήγορα νέες δεξιότητες αποτελούν πολύτιμο κεφάλαιο σε ένα περιβάλλον όπου οι απαιτήσεις μεταβάλλονται διαρκώς.

Είναι τώρα, όχι μετά

Η πρόκληση των δεξιοτήτων δεν είναι μελλοντική. Είναι ήδη παρούσα και επηρεάζει την παραγωγικότητα, την ανταγωνιστικότητα και την αναπτυξιακή προοπτική των επιχειρήσεων. Η επιτυχής μετάβαση στη νέα αγορά εργασίας προϋποθέτει στενότερη συνεργασία μεταξύ πολιτείας, επιχειρήσεων, εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και κοινωνικών εταίρων, ώστε η εκπαίδευση και η κατάρτιση να ανταποκρίνονται ουσιαστικά στις πραγματικές ανάγκες της οικονομίας.

Για την ΟΕΒ, η επένδυση στους ανθρώπους και στις δεξιότητές τους αποτελεί βασική προϋπόθεση για μια κυπριακή οικονομία πιο ανθεκτική, πιο παραγωγική και καλύτερα προετοιμασμένη για το μέλλον.

* Ανώτερη Λειτουργός, Τμήμα Ανθρώπινου Δυναμικού (ΟΕΒ)