Όταν η Πολυπλοκότητα της Συμμόρφωσης Επιβαρύνει την Επιχειρηματικότητα

Η ρύθμιση αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για την εύρυθμη λειτουργία της οικονομίας, προστατεύοντας καταναλωτές, εργαζομένους και την ακεραιότητα της αγοράς. Το ουσιώδες ερώτημα δεν αφορά, συνεπώς, την αναγκαιότητα των κανόνων, αλλά κατά πόσον το ρυθμιστικό βάρος που επιβάλλεται στις επιχειρήσεις είναι ανάλογο προς τον κίνδυνο που καλείται να αντιμετωπίσει.

Για τους επιχειρηματίες, ιδίως όσους διευθύνουν μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, η κανονιστική συμμόρφωση σπάνια περιορίζεται σε νομική υποχρέωση· συχνά εξελίσσεται σε σοβαρή επιβάρυνση χρόνου και διοικητικής δυναμικότητας.

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα στην Κύπρο, όπου οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις δεν αποτελούν περιθωριακό τμήμα της οικονομίας, αλλά τον κορμό της. Μια μεγάλη εταιρεία διαθέτει κατά κανόνα εξειδικευμένα τμήματα νομικών, κανονιστικής συμμόρφωσης, ανθρώπινου δυναμικού και οικονομικών υπηρεσιών.

Ο μικρός επιχειρηματίας καλείται συχνά να ανταποκριθεί στις ίδιες υποχρεώσεις χωρίς καμία από αυτές τις δομές, διαχειριζόμενος παράλληλα προσωπικό, πελάτες και την καθημερινή λειτουργία της επιχείρησής του. Το ζητούμενο, εξάλλου, δεν είναι η απαλλαγή των επιχειρήσεων από τη ρύθμιση, αλλά το κατά πόσον ο σχεδιασμός της λαμβάνει επαρκώς υπόψη τη δυνατότητα όσων καλούνται να συμμορφωθούν.

Το ζήτημα αναγνωρίζεται πλέον και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει χαρακτηρίσει τη ρυθμιστική πολυπλοκότητα σοβαρό εμπόδιο στην ανάπτυξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και έχει εντάξει την απλοποίηση στον πυρήνα της ατζέντας ανταγωνιστικότητάς της, επισημαίνοντας και το λεγόμενο φαινόμενο του «γκρεμού»: τη στιγμή κατά την οποία μια αναπτυσσόμενη επιχείρηση υπερβαίνει ένα όριο και βρίσκεται απότομα αντιμέτωπη με πολύ αυξημένες υποχρεώσεις.

Εδώ εντοπίζεται ένα εμφανές παράδοξο: επιδιώκουμε επιχειρήσεις που αναπτύσσονται, προσλαμβάνουν και ανταγωνίζονται διεθνώς, όμως η ίδια η ανάπτυξη μπορεί να συνεπάγεται απότομη αύξηση των υποχρεώσεων. Όταν το κόστος υπέρβασης ενός τέτοιου ορίου είναι αρκετά υψηλό, οι επιχειρήσεις ενδέχεται να μην έχουν κίνητρο να το υπερβούν. Για την Κύπρο, αυτό δεν είναι απλώς διοικητική δυσλειτουργία, αλλά ζήτημα ανταγωνιστικότητας. Ας είναι σαφές, ωστόσο: ένα φιλικό προς τις επιχειρήσεις ρυθμιστικό περιβάλλον δεν ισοδυναμεί με απορρύθμιση, αλλά με καλύτερη ρύθμιση, κανόνες σαφείς, αναλογικούς, προβλέψιμους και εφαρμόσιμους στην πράξη.

Το ζήτημα, ωστόσο, δεν εξαντλείται στο περιεχόμενο της νομοθεσίας. Ένας κανόνας μπορεί να είναι εύλογος ως προς τη σύλληψή του και, παρ’ όλα αυτά, να δημιουργεί σοβαρές δυσχέρειες αν οι επιχειρήσεις υποχρεώνονται να ακολουθούν πολλαπλές διαδικασίες, να υποβάλλουν τα ίδια στοιχεία σε διαφορετικές υπηρεσίες ή να αναμένουν επί μακρόν εγκρίσεις που θα έπρεπε να ολοκληρώνονται σύντομα.

Η απλούστευση των διαδικασιών και η μείωση του περιττού διοικητικού φόρτου επιτρέπουν στις επιχειρήσεις να κατευθύνουν περισσότερους πόρους σε επενδύσεις, καινοτομία, ανάπτυξη δεξιοτήτων και εξωστρέφεια, ενισχύοντας έτσι την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητά τους.

Μέρος της απάντησης έγκειται στην αρχή «σκέψου πρώτα τους μικρούς»: πριν από κάθε νέα υποχρέωση, οι φορείς χάραξης πολιτικής οφείλουν να εξετάζουν πώς αυτή θα επηρεάσει μια οικογενειακή επιχείρηση ή μια αναπτυσσόμενη ΜμΕ χωρίς εξειδικευμένο προσωπικό. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση προωθεί την αρχή αυτή μέσω του SME Test, το οποίο αξιολογεί τις επιπτώσεις της νομοθεσίας στις μικρότερες επιχειρήσεις πριν από την ψήφισή της.

Το ΚΕΒΕ συμβάλλει διαχρονικά στη διαμόρφωση ενός πιο αποτελεσματικού, αναλογικού και φιλικού προς τις επιχειρήσεις ρυθμιστικού περιβάλλοντος, προωθώντας τις θέσεις της επιχειρηματικής κοινότητας προς την Κυβέρνηση και τη Βουλή μέσα από τη συστηματική συμμετοχή του στις εργασίες των Κοινοβουλευτικών Επιτροπών και στις διαδικασίες δημόσιας διαβούλευσης.

Παράλληλα, μέσω του ρόλου του στο Enterprise Europe Network, αλλά και της αξιοποίησης της τεχνογνωσίας των Επαγγελματικών Συνδέσμων που τελούν υπό την αιγίδα του, το ΚΕΒΕ παρέχει πρακτική καθοδήγηση και υποστήριξη στις επιχειρήσεις για την κατανόηση και εφαρμογή των κανονιστικών απαιτήσεων, συμβάλλοντας στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της ανθεκτικότητάς τους.

Καθοριστικής σημασίας είναι η συμμετοχή των επιχειρήσεων στη χάραξη πολιτικής. Η έγκαιρη και ουσιαστική διαβούλευση μεταξύ του κράτους και της επιχειρηματικής κοινότητας αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη διαμόρφωση αποτελεσματικών και εφαρμόσιμων πολιτικών.

Η καλή ρύθμιση οικοδομεί εμπιστοσύνη και σταθερότητα, η κακή, ακόμη κι όταν εκκινεί από καλή πρόθεση, καλλιεργεί αβεβαιότητα και τριβές. Εάν η Κύπρος επιδιώκει την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας, των επενδύσεων και της ανάπτυξης των επιχειρήσεων, ο στόχος δεν πρέπει να είναι η κατάργηση των κανόνων που προστατεύουν την οικονομία, αλλά η διασφάλιση ότι οι κανόνες αυτοί είναι σχεδιασμένοι κατά τρόπο που οι επιχειρήσεις μπορούν ρεαλιστικά να τηρήσουν. Άλλωστε, κάθε ώρα που ένας επιχειρηματίας αφιερώνει στη διαχείριση περιττής πολυπλοκότητας είναι μία ώρα που δεν αφιερώνει στη δημιουργία ενός προϊόντος, στην εξυπηρέτηση ενός πελάτη ή στην ανάπτυξη της επιχείρησής του.

Η συμμόρφωση οφείλει να αποτελεί θεμέλιο υπεύθυνης επιχειρηματικότητας και όχι εμπόδιο σε αυτήν.

* Λειτουργός Τμήμα Υπηρεσιών, Εμπορίου & Ψηφιοποίησης ΚΕΒΕ