O μεγάλος προ-Σωκρατικός φιλόσοφος Ηράκλειτος, παρατηρώντας το νερό ενός ρυακιού να κυλάει ασταμάτητα, συλλογίσθηκε πως τα «πάντα χωρεῖ καὶ οὐδὲν μένει», δηλαδή όπως και το νερό στο ρυάκι δεν είναι ποτέ το ίδιο, έτσι και τα πάντα στο σύμπαν μεταβάλλονται και εξελίσσονται συνεχώς.
Ίσως μια πιο πρόσφατη και πιο σχετική με το θέμα του άρθρου διατύπωση του αρχαίου ρητού έδωσε ο Διευθύνων Σύμβουλος του κολοσσού Διαχείρισης Πελατειακών Σχέσεων (CRM) Salesforce Inc., Marc Benioff. Ερωτηθείς για το μέλλον της εταιρίας του και τη ραγδαία τεχνολογική ανάπτυξη στον τομέα συστημάτων πληροφορικής, όπως για παράδειγμα το Cloud Computing, ο Benioff δήλωσε “The only constant in the technology industry is change…” που μεταφράζεται ως: «η μόνη σταθερά στον κλάδο της τεχνολογίας είναι η αλλαγή». Με το πέρας της παγκόσμιας πανδημίας οι προλεχθείσες φράσεις δεν μπορούν να αποδειχτούν πιο αληθινές αφού οικονομία, αγορές και εργασιακό περιβάλλον μέσα στο 2022 και μέχρι στιγμής στο 2023 δεν ομοιάζουν καθόλου με την καθημερινότητα της περασμένης προ-κορονοϊού δεκαετίας.
Αρχικά, η επιβολή του «lockdown» ανά το παγκόσμιο, σε συνδυασμό με τους συμμετρικούς οικονομικούς κραδασμούς (shocks), θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως το σημαντικότερο σημείο καμπής (turning point), που εκκίνησε ουσιαστικά τη νέα «τεχνολογική επανάσταση».
Ένεκα του απότομου «παγώματος» τον οικονομιών σε τοπικό επίπεδο εταιρείες, πανεπιστήμια, σχολεία, καθώς και κυβερνητικές υπηρεσίες κλήθηκαν να προσαρμοστούν εντός ημερών σε καθεστώς εργασίας εξ αποστάσεως χωρίς κανένας να γνωρίζει πότε θα αρθούν τα μέτρα. Πλατφόρμες επικοινωνίας όπως το Zoom και το Microsoft Teams είδαν ουσιαστικά τους χρήστες τους να πολλαπλασιάζονται ανά χιλιάδες αυθημερόν, ενώ εφαρμογές όπως η πλατφόρμα DocuSign, έδωσε άμεσα λύση στο πρόβλημα της υπογραφής φυσικών εγγράφων εν καιρώ lockdown.
Startups τα οποία ασχολούνταν με δημιουργία εφαρμογών διαχείρισης χρόνου, ανθρώπινου δυναμικού και project management (π.χ. Monday.com, Slack κτλ.) προσέλκυσαν μεγάλο ενδιαφέρον, τόσο από τους καταναλωτές που θα χρησιμοποιούσαν την τεχνολογία αυτή για να κρατήσουν ζωντανές τις εργασίες τους αλλά και από επενδυτές ή ανταγωνιστές.
Ενδεικτικά, τον Ιούνιο του 2019 η Slack Technologies κυκλοφόρησε στο Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης μέσω απευθείας εισαγωγής μετοχών, με την Wall Street Journal να ισχυρίζεται ότι θα αποτιμούσε την εταιρεία σε περίπου 15,7 δισεκατομμύρια δολάρια. Σχεδόν έναν χρόνο μετά την έναρξη της πανδημίας, την 1η Δεκεμβρίου 2020, η Salesforce ανακοίνωσε την εξαγορά της Slack για 27,7 δισεκατομμύρια δολάρια, δηλαδή για σχεδόν διπλάσια τιμή από αυτή του 2019.
Η Κύπρος την περίοδο αυτή δεν έμεινε πίσω από τον υπόλοιπο κόσμο σε θέμα μετάβασης στην εξ αποστάσεως εργασία. Τόσο τα σχολεία και οι εταιρίες, όσο και ο κρατικός μηχανισμός πολύ γρήγορα υιοθέτησαν νέα συστήματα και διαδικασίες που επέτρεψαν την ομαλή λειτουργία τους βάσει της νέας πραγματικότητας που αντιμετώπιζαν. Πλατφόρμες τροφοδιανομής επεκτάθηκαν ραγδαία βοηθώντας παράλληλα χώρους εστίασης που δεν μπορούσαν να υποδεχτούν πελάτες στο εσωτερικό του υποστατικού τους.
Συνεπώς, οι πλατφόρμες αυτές ικανοποίησαν την άμεση ανάγκη εξασφάλισης διαδικτυακής διαφήμισης, ικανότητα ηλεκτρονικής αγοράς-πληρωμής και κατ’ οίκον μεταφοράς. Ιδιαιτέρα ενδιαφέρον είναι οι διαφορές που παρατηρούνται μεταξύ της Κυπριακής αγοράς και άλλων μεγαλύτερων αγορών στην εξέλιξη του ηλεκτρονικού εμπορίου (e-commerce) από πριν, κατά την διάρκεια, καθώς και με το πέρας της πανδημίας. Συγκεκριμένα, ο διεθνής τύπος μεμφόταν συχνά πολυεθνικούς κολοσσούς, κυρίως την Amazon, κατηγορώντας την για μονοπωλιακή συμπεριφορά, που επηρεάζει ως επί των πλείστον μικρομεσαίες επιχειρήσεις, αφού πουλώντας τα προϊόντα δικής της παραγωγής (Amazon Basics) σε τιμές κόστους και με δωρεάν κατ’ οίκον μεταφορά, είδε τα κέρδη της να εκτοξεύονται σε πρωτόγνωρα επίπεδα. Με τον ανταγωνισμό να πνίγει τους ιδιοκτήτες των φυσικών καταστημάτων, όσοι είχαν την οικονομική άνεση και τεχνογνωσία ξεκίνησαν τις πωλήσεις τους ηλεκτρονικά, μέσω πλατφορμών όπως Shopify και Amazon με την έναρξη των lockdown, ενώ πολλές ήταν οι επιχειρήσεις που αναγκάστηκαν να κλείσουν για πάντα τις πόρτες τους.
Σε αντίθεση, η κυπριακή αγορά, πολύ μικρότερη και γεωγραφικά απομακρυσμένη από τον υπόλοιπο κόσμο, δεν προσφέρει την ευκαιρία για κάποιο εμπορικό γίγαντα σαν την Amazon να κατακτήσει την αγορά. Κατά το δεύτερο έτος της πανδημίας, η εμφάνιση των προαναφερθέντων τροφοδιανομέων αλλά και ειδικευμένων ηλεκτρονικών πλατφορμών με ικανότητες παράδοσης εντός της ίδιας μέρας (same-day delivery) έδωσαν την ευκαιρία για μεταφορά πληθώρας διαφορετικών προϊόντων. Ως εκ τούτου, τρόφιμα, είδη υγιεινής, κοσμήματα, χειροποίητες κατασκευές και πολλά άλλα προϊόντα από κυρίως μικρομεσαίες επιχειρήσεις, έγιναν διαθέσιμα ανά το παγκύπριο από την άνεση του σπιτιού του Κύπριου καταναλωτή.
Θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε τις πλατφόρμες αυτές ως «εικονικές (virtual) λαϊκές αγορές» διότι, σε αντίθεση με τα μοντέρνα εμπορικά κέντρα και χώρους που χαρακτηρίζονται από υψηλό κόστος στέγασης και διαφήμισης, οι καινοτόμες κυπριακές πλατφόρμες έχουν κατά κάποιο τρόπο «δημοκρατικοποιήσει» το εμπόριο και την προώθηση προϊόντων για όλες της επιχειρήσεις ανεξαρτήτως μεγέθους, αφού το κόστος μοιράζεται κατά μήκος όλων των χρηστών.
Με τον δεύτερο μήνα του 2023 να φτάνει στο τέλος του και την πανδημία σχεδόν απούσα από την καθημερινότητα, δεν φαίνεται να ξεθωριάζει η «τεχνολογική επανάσταση» που άφησε πίσω της. Πολιτικές εξ αποστάσεως εργασίας, πληρωμών και επικοινωνιών ήρθαν ξεκάθαρα για να μείνουν, με πολλούς να τονίζουν τα πλεονεκτήματα τους σε άλλους τομείς, όπως για παράδειγμα τη μείωση αυτοκινήτων και ρύπων στην ατμόσφαιρα. Με τον κόσμο να εξελίσσεται ραγδαία, είναι σημαντική η ενημέρωση του κοινού όσον αφορά τις τελευταίες τεχνολογικές και άλλες επιτεύξεις. Με σωστή έρευνα από πλευράς του πελάτη αλλά και επιλογή της κατάλληλης συμβουλευτικής υπηρεσίας, το 2023 μπορεί να αποδειχθεί μια πολύ ενδιαφέρουσα και κερδοφόρα χρονιά.
* Advisor, Risk Consulting, KPMG Limited
Οι απόψεις και γνώμες που διατυπώνονται στο παρόν είναι αυτές του συγγραφέα και δεν εκπροσωπούν κατ’ ανάγκη τις απόψεις και γνώμες της KPMG Limited. Η επωνυμία και το λογότυπο της KPMG είναι εγγεγραμμένα εμπορικά σήματα, τα οποία χρησιμοποιούνται κατόπιν άδειας από τις ανεξάρτητες εταιρείες-μέλη του παγκόσμιου οργανισμού της KPMG.
