Σύμβαση δικαιόχρησης (franchising)

Η συμφωνία δικαιόχρησης (franchising) σχετίζεται κυρίως με γνωστά προϊόντα και υπηρεσίες όπου ο δικαιοπάροχος, με την καθοδήγηση του, παρέχει το δικαίωμα στον δικαιοδόχο να χρησιμοποιεί και εκμεταλλεύεται το εμπορικό σήμα, τα διακριτικά γνωρίσματα, την τεχνογνωσία και τις πρακτικές που εφαρμόζει αναφορικά με τη διάθεση αναγνωρισμένου προϊόντος και υπηρεσιών έναντι οικονομικού ανταλλάγματος. Η επιτυχία του δικαιοπάροχου να καταστήσει συγκεκριμένο προϊόν και υπηρεσίες γνωστά στην αγορά διεθνώς, διατηρώντας ψηλά επίπεδα ποιότητας, αποτελεί εχέγγυο επιτυχίας του δικαιοδόχου που θα αναλάβει την εκμετάλλευση τους στη δική του επιχείρηση. Είναι παραδεδεγμένο ότι πολύ πιο εύκολα και γρήγορα θα επιτύχει μια επιχείρηση που προωθεί το δίκτυο αναγνωρισμένων προϊόντων και υπηρεσιών, παρά μια άγνωστη επιχείρηση που πρώτη φορά θα εισέλθει στην αγορά. Με τη συμφωνία δικαιόχρησης δημιουργείται μια επιχειρηματική σχέση μεταξύ του δικαιοπάροχου και του δικαιοδόχου που έχουν έναν κοινό σκοπό, τη χρήση όλων των πλεονεκτημάτων που κατέχει ο δικαιοπάροχος σε συγκεκριμένο προϊόν και υπηρεσίες για την αποτελεσματική διάθεση τους στον τελικό καταναλωτή και τη δημιουργία σ’ αυτούς αμοιβαίου κέρδους. Γι’ αυτό και ο δικαιοπάροχος παραχωρεί στο δικαιοδόχο το δικαίωμα εκμετάλλευσης του συνόλου των δικαιωμάτων πνευματικής ή βιομηχανικής ιδιοκτησίας για την παραγωγή ή και εμπορία συγκεκριμένου προϊόντος ή υπηρεσιών, που αφορούν το εμπορικό σήμα, την επωνυμία, την τεχνογνωσία, τα πρότυπα, τις πρακτικές και γενικά όλα τα διακριτικά γνωρίσματα του δικαιοπάροχου.
 

Ο δικαιοδόχος για να μπορέσει να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις του δικαιοπάροχου θα πρέπει πρώτα να διαθέσει το κεφάλαιο που απαιτείται για τη δημιουργία της συγκεκριμένης επιχείρησης και να εξασφαλίσει την τοποθεσία όπου η νέα επιχείρηση θα δραστηριοποιηθεί με την καθοδήγηση του δικαιοπάροχου. Η νέα επιχείρηση θα αποτελεί ανεξάρτητη επιχειρηματική μονάδα του δικαιοδόχου, ο οποίος μπορεί να εξασφαλίσει το αναγκαίο κεφάλαιο με δικούς του πόρους ή με μερική ενίσχυση του δικαιοπάροχου ή ακόμη με τη συμμετοχή άλλων επενδυτών. Η νέα μονάδα που δημιουργείται ακολουθεί τις μεθόδους του δικαιοπάροχου και προωθεί την πώληση ή τη διανομή προϊόντων που παράγονται από τον δικαιοπάροχο και φέρουν το εμπορικό του σήμα και χαρακτηριστικά. Συνήθως, ο δικαιοπάροχος εκπαιδεύει το προσωπικό του δικαιοδόχου και παρακολουθεί την πορεία της λειτουργίας της μονάδας, ώστε, να ακολουθούνται οι οδηγίες, να πληρούνται τα πρότυπα και να εφαρμόζονται οι εμπορικές πρακτικές του δικαιοπάροχου. Για τη διασφάλιση του ποιοτικού ελέγχου ακολουθούνται οι κανόνες λειτουργίας του εγχειριδίου και το σχέδιο marketing του δικαιοπάροχου. Στόχος είναι η ομοιομορφία στην παραγωγή και διάθεση προϊόντων και υπηρεσιών υψηλής ποιότητας που να απολαμβάνουν της εμπιστοσύνης του καταναλωτικού κοινού, το οποίο να τα ξεχωρίζει και προτιμά ως δοκιμασμένα, αναγνωρίζοντας τα από το εμπορικό σήμα και τα διακριτικά του δικαιοπάροχου. 

 

Στη συμφωνία δικαιόχρησης καθορίζονται τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις του δικαιοπάροχου και του δικαιοδόχου. Αναφορικά με τις υποχρεώσεις του δικαιοδόχου, αυτές κατηγοριοποιούνται σε υποχρεώσεις που σχετίζονται με τη χρήση του εμπορικού σήματος και την επωνυμία του δικαιοπάροχου, την υποχρέωση χρησιμοποίησης μηχανημάτων και εξοπλισμού υψηλής ποιότητας και προδιαγραφών, στις γενικές υποχρεώσεις προστασίας των πνευματικών δικαιωμάτων ιδιοκτησίας του δικαιοπάροχου, στη χρήση συγκεκριμένου υποστατικού σε συγκεκριμένη τοποθεσία σε καθορισμένες ώρες και μέρες εργασίας. Ο δικαιοδόχος υποχρεούται επίσης, να ενεργεί με τη μέγιστη δυνατή επιμέλεια, ώστε, να διατηρούνται τα υψηλά επίπεδα που σχετίζονται με την επιχείρηση και τη διάθεση των προϊόντων και υπηρεσιών του δικαιοπάροχου και είναι υπεύθυνος και υπόλογος έναντι του δικαιοπάροχου. Το οικονομικό αντάλλαγμα που ο δικαιοδόχος συνήθως καταβάλλει, συνίσταται αφενός στο αρχικό ποσό εγγραφής που καλύπτει την παραχώρηση του δικαιώματος της άδειας χρήσης του εμπορικού σήματος, της υποστήριξης κατά τη δημιουργία της μονάδας, την επιλογή της τοποθεσίας για τη δημιουργία της νέας μονάδας, την παραχώρηση της σχετικής τεχνογνωσίας που αφορά τόσο το επίπεδο πωλήσεων όσο και την εξυπηρέτηση πελατών και την εκπαίδευση του προσωπικού της επιχείρησης. Μετά την έναρξη της λειτουργίας της μονάδας, ο δικαιοδόχος καταβάλλει στο δικαιοπάροχο πάγιο ποσοστό δικαιωμάτων (royalties) επί του κύκλου εργασιών για το δικαίωμα χρήσης του εμπορικού σήματος και επωνυμίας του δικαιοπάροχου, τη συνεχή υποστήριξη, εποπτεία και εκπαίδευση του προσωπικού και την άμεση προμήθεια προϊόντων με ευνοϊκούς όρους. Υπάρχουν διάφορες μορφές δικαιόχρησης ανάλογα με το βαθμό εξάρτησης από το δικαιοπάροχο και το αντικείμενο της, όπως είναι η δικαιόχρηση που αφορά τη διανομή προϊόντων, την παροχή τε