Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google

Add philenews.com on Google


Η έννοια και το περιεχόμενο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης υποδηλώνει αναφορά σε τοπικές Αρχές και περιλαμβάνει περιφέρειες που έχουν το νομικό δικαίωμα της αυτοδιοίκησης ή αυτονομίας, καθώς επίσης και την εξουσία να ρυθμίζουν και να διαχειρίζονται οι ίδιες ουσιαστικό μερίδιο δημόσιων υποθέσεων υπό την ευθύνη τους και προς εξυπηρέτηση του συμφέροντος του τοπικού πληθυσμού. Συνεπώς είναι δημόσιες οντότητες σε συγκεκριμένη εδαφική περιοχή με δική τους νομική προσωπικότητα και διαθέτουν εξουσία να λαμβάνουν και να εφαρμόζουν αποφάσεις, χωρίς οποιονδήποτε περιορισμό που να τις υποβιβάζει σε περιθωριακό ρόλο. Εκδίδουν διατάγματα και κανονισμούς, θέτουν προτεραιότητες και πολιτικές και δεν είναι υπόλογες στην κεντρική Κυβέρνηση, αλλά στους πολίτες. Ο Ευρωπαϊκός Χάρτης Τοπικής Αυτοδιοίκησης, άρθρο 3.1, διαφυλάσσει την αυτονομία των τοπικών Αρχών, αλλά συγχρόνως παρέχει στα κράτη τη διακριτική ευχέρεια να καθορίζουν με νόμο τα όρια και το πεδίο εφαρμογής των εξουσιών τους, διατηρώντας για τα ίδια συγκεκριμένα δικαιώματα και εξουσίες που αφορούν στη δημόσια τάξη, την ασφάλεια και την άμυνα. Οι αρμοδιότητες των τοπικών Αρχών περιλαμβάνουν τομείς όπως η πολεοδομία, η βασική υποδομή, η παιδεία και ο πολιτισμός, η προστασία του περιβάλλοντος, οι συγκοινωνίες, η αστική ανάπτυξη, η επιβολή φόρων, τελών και δικαιωμάτων και άλλα παρόμοια. Από την άλλη, οι μικρές τοπικές Αρχές δεν είναι σε θέση να ρυθμίζουν και να διαχειρίζονται αποτελεσματικά και σε ουσιαστικό βαθμό σημαντικές τοπικές υποθέσεις, αφού στερούνται της ικανότητας να ενεργούν όπως απαιτείται από τον Χάρτη και γι’ αυτό είναι επιθυμητό να συγχωνεύονται, νοουμένου ότι τηρούνται οι κανόνες που αφορούν στα εδαφικά όρια και υπάρχει συνέργεια κοινών υπηρεσιών.

Η ιδέα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης δεν εμπεριέχει την απλή μεταφορά εξουσιών και ευθυνών από την κεντρική Κυβέρνηση στις τοπικές Αρχές, αλλά προϋποθέτει μέσω αυτών τη συμμετοχή του πολίτη και την έκφραση της επιθυμίας του, ως δείγμα τοπικής δημοκρατίας. Η αντιπροσωπευτικότητα σε τοπικό επίπεδο εκφράζεται με τη λήψη και εκτέλεση των αποφάσεων από τα συμβούλια που εκλέγουν οι πολίτες. Ο Χάρτης στο άρθρο 4.1 απαιτεί σαφήνεια, νομική βεβαιότητα για τη ρύθμιση βασικών εξουσιών και ευθυνών των τοπικών Αρχών μέσω νομοθεσίας, ώστε να εξασφαλίζεται προβλεψιμότητα, διάρκεια και προστασία προς όφελος της τοπικής Αυτοδιοίκησης. Η εκ των προτέρων διαβούλευση με τις τοπικές Αρχές απαιτείται πάντοτε όταν λαμβάνονται αποφάσεις που τις αφορούν, όπως η εκχώρηση και η κατανομή πόρων για την επαρκή χρηματοδότηση τοπικών έργων. Η αρχή της επικουρικότητας εισάγεται στο άρθρο 4.4 και εκφράζεται με την αποκέντρωση εξουσιών και την εκτέλεσή τους κατά προτίμηση από τις τοπικές Αρχές που είναι πιο κοντά στον πολίτη. Το σκεπτικό είναι διπλό, η αύξηση της διαφάνειας μέσω της εγγύτητας και της αποδοτικότητας, αφού οι τοπικές Αρχές είναι καλύτερα προσαρμοσμένες στην εκτέλεση καθηκόντων ένεκα της άμεσης γνώσης των αναγκών των πολιτών. Τα κριτήρια για την εκχώρηση αρμοδιοτήτων πρέπει να λαμβάνουν υπόψη το μέγεθος και τη φύση του έργου και τις απαιτήσεις για την αποτελεσματικότητα και οικονομία κλίμακας. 

Η εγγύτητα στον πολίτη των τοπικών δημόσιων υπηρεσιών εξυπηρετεί τη θεμελιώδη ανάγκη οι τοπικές Αρχές να διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο στην παροχή αυτών των υπηρεσιών. Προς διασφάλιση ότι οι υπηρεσίες προσαρμόζονται στις ανάγκες των πολιτών και στις προσδοκίες τους, οι τοπικές Αρχές θα πρέπει να απολαμβάνουν αυξημένο βαθμό αποκέντρωσης και ανεξαρτησία στην παροχή των υπηρεσιών αυτών. Η απαίτηση για διαβουλεύσεις με τον κατάλληλο τρόπο υποδηλώνει ότι θα πρέπει να διοργανώνονται κατά τρόπο που να επιτρέπει στις τοπικές Αρχές να διαμορφώνουν και να παρουσιάζουν τις δικές τους προτάσεις. Ο Χάρτης συγχρόνως απαιτεί όπως οι διαβουλεύσεις γίνονται σε κατάλληλο χρόνο, ώστε οι τοπικές Αρχές να έχουν τη δυνατότητα να επηρεάζουν τη διαδικασία λήψης αποφάσεων και να αποφεύγονται περιπτώσεις όπου το δικαίωμά τους για διαβούλευση να προσπερνάται με πρόφαση την επείγουσα ανάγκη και την εξοικονόμηση χρήματος. Περαιτέρω, σύμφωνα με το άρθρο 9.1 του Χάρτη, οι τοπικές Αρχές θα πρέπει να έχουν τους δικούς τους ικανοποιητικούς οικονομικούς πόρους και την ελευθερία να αποφασίζουν οι ίδιες για το πώς θα τους διαθέτουν στα πλαίσια υλοποίησης της πολιτικής τους. Η κατοχύρωση της αρχής της ισομέρειας των οικονομικών πόρων μεταξύ των τοπικών Αρχών εξυπακούει ότι οι πόροι πρέπει να είναι επαρκείς και ανάλογοι με την εκτέλεση των αρμοδιοτήτων που αναλαμβάνουν. Η αρχή αυτή απαιτεί αξιολόγηση των διαθέσιμων οικονομικών πόρων μεταξύ των τοπικών Αρχών και του έργου που έχουν να επιτελέσουν.

 
* Δικηγόρου στη Λάρνακα.