Ο Βλαντιμίρ Πούτιν σαμποτάρει τον ενεργειακό εφοδιασμό της Ευρώπης, ενώ την ίδια στιγμή οι οικονομικές προοπτικές φαντάζoυν δυσοίωνες. Δεν είναι αρκετό αυτό για να μπουν οι κυβερνήσεις σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης; Κι όμως, οι Ευρωπαίοι υπουργοί Οικονομικών που μπήκαν στον κόπο να εμφανιστούν στις Βρυξέλλες αυτή την εβδομάδα παρέθεσαν τις συνηθισμένες, ήρεμες ατάκες τους: Η Ευρώπη εργάζεται πάνω σε όλα τα ενδεχόμενα, η οικονομική ύφεση μπορεί να αποφευχθεί και είναι αδύνατον να προβλέψει κανείς αν η Ρωσία θα διατηρήσει ή θα κόψει την παροχή φυσικού αερίου.
Όλα, φυσικά, είναι αληθοφανή σενάρια. Μόνο που η Ρωσία μετατρέπει ξεκάθαρα την ενέργεια σε όπλο, σαμποτάροντας την καλοκαιρινή διαδικασία αποθήκευσης φυσικού αερίου της Ευρώπης, με στόχο να καταστήσει τις κυρώσεις τόσο δυσάρεστες, ώστε να αναγκάσει την Ευρωπαϊκή Ένωση να επανεξετάσει τη στάση της απέναντι στην Ουκρανία.
Καταλαβαίνω ότι δεν θέλουν να δημιουργήσουν πανικό. Ωστόσο, το να χρυσώνουν το χάπι δεν θα κάνει καλό στην Ευρώπη. Ακόμη και χωρίς επίσημες προειδοποιήσεις, οι αγορές έχουν ήδη προετοιμαστεί για μια κρίση. Το ευρώ έχει σφυροκοπηθεί από τότε που ξεκίνησε η εισβολή, φλερτάροντας με την απόλυτη ισοτιμία σε σχέση με το δολάριο. Και η γερμανική βιομηχανία γνωρίζει πως μια διακοπή στις προμήθειες φυσικού αερίου δεν σημαίνει μόνο ύφεση αλλά και μια υπαρξιακή κρίση για το “Made in Germany”.
Πράγματι, καθώς οι υπουργοί Οικονομικών της ΕΕ παρουσίαζαν τα διαφορετικά εξαντλητικά πιθανά σενάρια για τον χειμώνα, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας χτύπησε το πιο σοβαρό καμπανάκι έως σήμερα, υποδηλώνοντας πως ο κόσμος βιώνει μια πρωτοφανή και περίπλοκη ενεργειακή κρίση και πως μπορεί να είμαστε μόλις στην αρχή της. Τα λόγια είναι τρομακτικά, αλλά ο τόνος ταιριάζει στη σοβαρότητα της κατάστασης πολύ περισσότερο από τους ευσεβείς πόθους που εκφράζονται από τις Βρυξέλλες.
Η χρήση του σωστού τόνου είναι σημαντική γιατί οι Ευρωπαίοι πρέπει να ακούσουν πόσο σοβαρή είναι η κατάσταση. Αν δεν εξοικονομηθεί αρκετό φυσικό αέριο τώρα, η Ευρώπη δεν θα μπορέσει να βγάλει τον χειμώνα. Οι κυβερνήσεις θα πρέπει να επικεντρωθούν στους πολίτες τους και να προετοιμαστούν για τις κατάλληλες δράσεις. Ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών Bruno Le Maire είναι ένας από τους λίγους ο οποίος δήλωσε ότι η Ρωσία μπορεί να διακόψει την παροχή αερίου τελείως, με στόχο να προκαλέσει τη μεγαλύτερη δυνατή ζημιά. Επίσης, υπονόησε ότι η Ευρώπη θα πρέπει να συμβιβαστεί με το σενάριο πλήρους ρήξης με τη Ρωσία και να επεξεργαστεί ένα σχέδιο το οποίο θα καθορίζει ποιοι κλάδοι έχουν προτεραιότητα όσον αφορά τη χρήση της ενέργειας. Επίσης, έχει υπαινιχθεί ότι οι καταναλωτές θα πρέπει να μειώσουν τις καταναλώσεις τους – κι αυτό σημαίνει αλλαγές στις καθημερινές μας συνήθειες.
Φυσικά και πρόκειται για μια δύσκολη πολιτική στάση. Υπάρχει εντεινόμενη οργή από την κοινή γνώμη λόγω του υψηλού κόστους διαβίωσης και του πληθωρισμού. Όλα αυτά επιδεινώνονται από τη Ρωσία, ως μέρος της στρατηγικής της να υπονομεύσει τη στήριξη στην Ουκρανία, οδηγώντας την ευρωπαϊκή βιομηχανία σε οριακό σημείο. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να αντιταχθεί και να αποκτήσει τον έλεγχο του αφηγήματος –υπενθυμίζοντας σε πολίτες, θεσμούς και επιχειρήσεις ότι πρόκειται για μια κρίση που δημιούργησε ο Πούτιν και η οποία θα πρέπει να αντιμετωπιστεί με πολλές θυσίες.
Δεν γίνεται να κάθεσαι άπρακτος και να περιμένεις τον τυφώνα να χτυπήσει. Για να προετοιμαστούν οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι θα πρέπει να απαντήσουν σε ερωτήσεις ζωτικής σημασίας. Είναι οι ίδιοι –και οι πολίτες τους– διατεθειμένοι να υποστούν τον οικονομικό πόνο; Κανένας πόλεμος δεν μπορεί να κερδηθεί “φθηνά”. Και η Ουκρανία δεν αποτελεί εξαίρεση.
Είναι η Ευρώπη διατεθειμένη να διαθέσει περισσότερους πόρους; Χρειαζόμαστε το αντίστοιχο του “Ό,τι χρειαστεί” του Μάριο Ντράγκι -όταν ως πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας βοήθησε στη σταθεροποίηση της κρίσης του ευρώ το 2012. Στην παρούσα φάση θα μπορούσε να μετριάσει τις συνέπειες του πολέμου, να τονώσει τη στήριξη της κοινής γνώμης και να δημιουργήσει τη διάθεση για θυσίες. Θα είναι δύσκολο έργο για κάθε πολιτικό. Υποβαθμίζοντας, όμως, το πρόβλημα δεν το εξαφανίζεις.
* Από το BloombergOpinion, αποκλειστική συνεργασία με Φιλελεύθερο – Maria Tadeo
