Του Tyler Cowen
Γιατί, ακριβώς, ο υψηλός πληθωρισμός να θεωρείται τόσο κακός; Αυτή η απλή ερώτηση προκαλεί σχετική αμηχανία μεταξύ των οικονομολόγων. Όλοι πιστεύουμε ότι ένα ποσοστό πληθωρισμού 6,2% είναι ανεπιθύμητο, δεν είμαστε ωστόσο και ιδιαίτερα ικανοί στο να εξηγούμε το γιατί.
Είναι αρκετά εύκολο να χρησιμοποιήσουμε ακατέργαστα την οικονομική θεωρία για να δείξουμε γιατί ο πληθωρισμός δεν είναι και τόσο μεγάλο θέμα. Το χρήμα είναι κάτι το οποίο οι οικονομολόγοι αποκαλούν “ουδέτερο” ή μερικές φορές “υπερ-ουδέτερο”.
Για να υπεραπλουστεύσουμε λίγο την κατάσταση, στα οικονομικά μοντέλα ένας υψηλότερος ρυθμός πληθωρισμού τιμών θα αυξήσει νομοτελειακά τους μισθούς και τις τιμές με κατά βάση αναλογικό τρόπο, αφήνοντας τα προϊόντα και τα πρότυπα της απασχόλησης της οικονομίας είτε αμετάβλητα είτε μόνο με μικρές τροποποιήσεις.
Μπερδεύει τους ανθρώπους
Ωστόσο, οι περισσότεροι οικονομολόγοι επιμένουν να έχουν αρνητική άποψη για τον υψηλό πληθωρισμό. Μια υπόθεση είναι ότι ο πληθωρισμός μπερδεύει τους ανθρώπους.
Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν είναι υπερορθολογικές υπολογιστικές μηχανές και τείνουν να θεωρούν ότι οι υψηλότερες πληθωριστικές τιμές αντικατοπτρίζουν πραγματικές οικονομικές αλλαγές. Έτσι, οι παραγωγοί μπορεί να βλέπουν υψηλότερες ονομαστικές τιμές για τα αγαθά τους και να πιστεύουν ότι έχουν γίνει ξαφνικά πιο δημοφιλείς στους καταναλωτές, αντί να καταλαβαίνουν ότι απλώς εγκλωβίζονται σε ένα πληθωριστικό σπιράλ.
Ωστόσο, υπό αυτό το σενάριο, ο πληθωρισμός δεν χρειάζεται να είναι απαραιτήτως κακός. Εάν οι παραγωγοί αυξήσουν την παραγωγή τους και προσλάβουν περισσότερο εργατικό δυναμικό, αυτό τείνει να τονώνει τις οικονομίες και όχι να τις βλάπτει. Αυτό ισχύει ακόμη περισσότερο εάν υπάρχει κάποιος αρχικός βαθμός μονοπώλησης ο οποίος περιορίζει τον όγκο της παραγωγής.
Τι γίνεται όμως εάν οι παραγωγοί τελικά μάθουν ότι αντιμετωπίζουν απλό πληθωρισμό και πρέπει να επιστρέψουν στις προηγούμενες λογικές τους; Αυτό σίγουρα θα είχε κάποιο κόστος. Ίσως, αλλά οι χειρότερες οικονομικές κρίσεις περιλαμβάνουν την σχεδόν ταυτόχρονη συρρίκνωση όλων των κλάδων και όχι φυσικά το απλό πρόβλημα της ύπαρξης αναταράξεων και σκαμπανεβασμάτων.
Ορισμένα από αυτά τα ευμετάβλητα κόστη μπορεί να είναι πραγματικά, ωστόσο αυτό δεν φαίνεται να εξηγεί γιατί οι άνθρωποι αντιπαθούν τόσο πολύ τον πληθωρισμό. Και στην παρούσα κατάσταση, το πραγματικό κόστος της “αιώρησης” προέρχεται από τα κύματα της πανδημίας και όχι από τη νομισματική πολιτική.
Υπερβολική χορήγηση πίστης
Ένα επιχείρημα, το οποίο συνδέεται κυρίως με την αυστριακή οικονομική σχολή, είναι ότι ο πληθωρισμός οδηγεί σε υπερβολική χορήγηση πίστης και συνεπώς σε πάρα πολλές μακροπρόθεσμες επενδύσεις, με τρόπο που τελικά αποδεικνύεται μη βιώσιμος.
Ανεξάρτητα από το αν αυτή η άποψη είναι μερικές φορές αληθινή, υπό τις παρούσες συνθήκες οι επενδυτές φαίνονται περισσότερο ανήσυχοι παρά ευχαριστημένοι από τον πληθωρισμό.
Οπότε, το ερώτημα παραμένει: γιατί ο πληθωρισμός είναι τόσο κακός; Λάβετε υπ’ όψιν ότι τα περισσότερα κρατικά προνοιακά επιδόματα είναι ήδη αναπροσαρμοζόμενα στον πληθωρισμό. Ωστόσο, η φορολόγηση των κεφαλαιουχικών κερδών δεν είναι – και εκεί έγκειται ένα συγκεκριμένο κόστος από τον πληθωρισμό των τιμών, δηλαδή ότι αυξάνει τον πραγματικό συντελεστή φορολόγησης επί των επενδύσεων κεφαλαίου.
Ακόμη κι έτσι, αυτό δεν εξηγεί πώς ο πληθωρισμός φαίνεται να επιφέρει τόσο ευρείας βάσης κόστη για πολλούς, μεταξύ άλλων για την πλειοψηφία των Αμερικανών οι οποίοι δεν διαθέτουν σημαντικές θέσεις σε μετοχές.
Δύο ανησυχίες
Μένουμε λοιπόν με δύο μεγάλες ανησυχίες.
Πρώτον, τα υψηλότερα ποσοστά πληθωρισμού αναδιανέμουν τον πλούτο με αποδιοργανωτικό τρόπο. Καλώς ή κακώς, όλο και περισσότεροι Αμερικανοί απασχολούνται στον σχετικά γραφειοκρατικό τομέα των υπηρεσιών, ο οποίος περιλαμβάνει την εκπαίδευση, την υγειονομική περίθαλψη και τις κρατικές υπηρεσίες.
Εάν ο πληθωρισμός των τιμών εκτιναχθεί έως και το 6%, οι περισσότεροι από αυτούς τους εργαζόμενους δεν θα λάβουν γρήγορα αντισταθμιστική αύξηση μισθών προκειμένου να αποκαταστήσουν το προηγούμενο βιοτικό τους επίπεδο.
Ενδέχεται να λάβουν υψηλότερη αμοιβή αν βρουν μια νέα δουλειά ή εάν απειλήσουν αξιόπιστα ότι θα φύγουν. Αυτή ωστόσο είναι συχνά μια τεταμένη και αποδιοργανωτική θέση, τόσο από προσωπική όσο και από επαγγελματική άποψη. Οι άνθρωποι πιθανόν ακόμη και να έχουν λάβει χρήματα από πακέτα τόνωσης νωρίτερα κατά τη διάρκεια της πανδημίας, είτε άμεσα είτε έμμεσα, κι έτσι να έχουν ισοσκελίσει κέρδη και απώλειες ή να έχουν ακόμη και θετικό ισοζύγιο. Ωστόσο, με τον πληθωρισμό, θα βιώσουν απώλεια αγοραστικής δύναμης και θα μισήσουν τη συγκεκριμένη κατάσταση πραγμάτων.
Η δεύτερη σημαντική ανησυχία είναι ότι ο πληθωρισμός τείνει να απαιτεί έναν μεταγενέστερο αποπληθωρισμό, έστω και μόνο επειδή οι άνθρωποι μισούν τόσο πολύ τον πληθωρισμό. Κι εμείς οι μακροοικονομολόγοι γνωρίζουμε ότι οι αποκλιμακώσεις πληθωρισμού (ή οι απόλυτοι αποπληθωρισμοί, δηλαδή ο πληθωρισμός με αρνητικό πρόσημο) τείνουν να επιφέρουν ύφεση.
Όταν η ομοσπονδιακή κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ (Federal Reserve) συσφίγγει τη νομισματική πολιτική σε έναν συγκεκριμένο βαθμό, η συνολική ζήτηση στην οικονομία μειώνεται, οδηγώντας σε απώλειες στην παραγωγή και την απασχόληση.
Περιορισμένη αντοχή
Φυσικά, αυτός είναι ένας αστείος τρόπος να εξηγούμε γιατί τα υψηλότερα ποσοστά πληθωρισμού τιμών είναι κακά: ουσιαστικά, ο πληθωρισμός είναι κακός επειδή πρέπει να έχει ένα τέλος. Μια πιο λεπτή εκδοχή αυτής της θεωρίας είναι ότι οι εργαζόμενοι και οι ψηφοφόροι έχουν μόνο περιορισμένη ανοχή για διαταραχές – και όταν τις συναντούμε, καταλήγουμε να κάνουμε γκάφες στις προσπάθειές μας να ξεφύγουμε από αυτές.
Η σωστή κριτική κατά του πληθωρισμού είναι επομένως αρκετά γενική και αόριστη. Μια πανδημία είναι επίσης μια αναστάτωση και έχουμε κάνει επίσης πολλά λάθη στις προσπάθειές μας να την τερματίσουμε. Ένα από αυτά τα λάθη, στην πραγματικότητα, ήταν ο υπερβολικός πληθωρισμός.
Δεν θα είναι το τελευταίο μας λάθος, καθώς ακόμα χτίζουμε τον ολοένα διευρυνόμενο κύκλο λαθών μας.
Πηγή: BloombergOpinion
