Ακύρωση πωλητηρίου λόγω καταδολίευσης

Η εκτέλεση δικαστικής απόφασης αποτελεί μέρος του θεμελίου απονομής της δικαιοσύνης και ο νόμος ορθά δίνει εξουσίες στα δικαστήρια να τις χρησιμοποιούν όπου παρίσταται ανάγκη για κατίσχυση του δικαίου. Το Μέρος ΙΧ του Κεφ. 6, όπως τροποποιήθηκε, παρέχει εξεταστική ευχέρεια στο δικαστήριο να προβαίνει στην εξακρίβωση της ικανότητας του εξ αποφάσεως οφειλέτη χρέους να πληρώσει το οφειλόμενο ποσό, την αποκάλυψη περιουσιακών του στοιχείων τα οποία μπορούν να διατεθούν για την πληρωμή του χρέους και τη διάθεση οποιωνδήποτε περιουσιακών στοιχείων στην οποία ο οφειλέτης έχει προβεί μετά τη δημιουργία ή τη γένεση της αστικής ευθύνης. Ο εξ αποφάσεως πιστωτής δικαιούται μέσα στα νομικά αυτά πλαίσια με αίτησή του να ζητήσει από το δικαστήριο να εκδώσει ένα ή περισσότερα, ανάλογα με την περίπτωση, διατάγματα με τα οποία να διατάσσεται η πληρωμή του χρέους με μηνιαίες δόσεις, η ακύρωση καταδολιευτικών μεταβιβάσεων ή επιβαρύνσεων και η αποκοπή απολαβών.     
Οποιαδήποτε καταδολιευτική μεταβίβαση, επιβάρυνση ή άλλη αποξένωση περιουσιακού στοιχείου η οποία γίνεται από οποιονδήποτε οφειλέτη δύναται να κηρυχθεί άκυρη από το δικαστήριο, το οποίο έχει ευρεία εξουσία, εκτός από το ακυρωτικό διάταγμα, να διατάξει όπως (α) το περιουσιακό στοιχείο κατασχεθεί και πωληθεί προς ικανοποίηση του εξ αποφάσεως χρέους ή (β) εάν το περιουσιακό στοιχείο υπόκειται δυνάμει οποιασδήποτε νομοθετικής διάταξης σε εγγραφή ή επιβάρυνση να ακυρωθεί η εν λόγω εγγραφή ή επιβάρυνση και να επανεγγραφεί στο όνομα του οφειλέτη ή (γ) εάν το περιουσιακό στοιχείο είναι ακίνητη περιουσία, η ακύρωση της εγγραφής και επανεγγραφή στο όνομα του οφειλέτη συνοδεύεται ταυτόχρονα με εγγραφή του εξ αποφάσεως χρέους ως επιβάρυνσης επί της εν λόγω ακίνητης περιουσίας ως εάν επρόκειτο περί εγγραφής δικαστικής απόφασης – μέμο.

Πράξεις καταδολίευσης εξ αποφάσεως πιστωτή συνιστούν, μεταξύ άλλων, οι ακόλουθες ενέργειες από ή εκ μέρους του εξ αποφάσεως οφειλέτη:- (α) δωρεά, μεταβίβαση ή επιβάρυνση προς όφελος τρίτου οποιουδήποτε περιουσιακού στοιχείου του εξ αποφάσεως οφειλέτη ή (β) μετακίνηση ή άλλη αποξένωση οποιουδήποτε περιουσιακού στοιχείου του εξ αποφάσεως οφειλέτη, εφόσον αυτές γίνονται με σκοπό την παρεμπόδιση ή καθυστέρηση ικανοποίησης των εξ αποφάσεως χρεών του εξ αποφάσεως οφειλέτη. Οι ενέργειες αυτές τεκμαίρονται μέχρι απόδειξης του αντιθέτου, ότι έγιναν με σκοπό την καταδολίευση του εξ αποφάσεως πιστωτή, ανεξάρτητα εάν έγιναν πριν ή μετά την καταχώρηση της αγωγής δυνάμει της οποίας εκδόθηκε απόφαση, την εκτέλεση της οποίας επιδιώκει ο πιστωτής. Η μόνη υπεράσπιση που μπορεί να προβληθεί σε αυτές τις περιπτώσεις από τον κατηγορούμενο είναι να αποδείξει ότι η εν λόγω πράξη έγινε προς συγγενικό πρόσωπο ή προς αγοραστή με καλή πίστη και χωρίς πρόθεση να παρεμποδίσει ή καθυστερήσει τον πιστωτή στην είσπραξη του οφειλόμενου σε αυτόν εξ αποφάσεως χρέους. Ο οφειλέτης που προβαίνει σε πράξη καταδολίευσης διαπράττει αδίκημα τιμωρούμενο με φυλάκιση δώδεκα μηνών ή με χρηματική ποινή ή/και με τις δύο αυτές ποινές, χωρίς επηρεασμό των εξουσιών του δικαστηρίου προς έκδοση οποιουδήποτε άλλου διατάγματος. 

Το Επαρχιακό Δικαστήριο Πάφου σε απόφαση που εξέδωσε την 13η/12/2019, ασχολήθηκε με αίτηση πιστωτή που ζητούσε διάταγμα ακύρωσης και απόσυρσης πωλητηρίου εγγράφου που είχε κατατεθεί στο Κτηματολόγιο μετά την έκδοση απόφασης εναντίον του οφειλέτη και την εγγραφή μέμο επί του ακινήτου. Το Δικαστήριο ανέλυσε τη νομολογία, καταλήγοντας ότι μετά την απόδειξη μεταβίβασης περιουσιακού στοιχείου από εξ αποφάσεως οφειλέτη, η οποία έγινε μετά τη δημιουργία ή γένεση της αστικής ευθύνης, τεκμαίρεται, μέχρι αποδείξεως του αντιθέτου, ότι η πράξη έγινε με σκοπό την καταδολίευση του πιστωτή. Το βάρος αυτό καλείται πλέον να αποσείσει ο εξ αποφάσεως οφειλέτης. Στην προκειμένη περίπτωση, ο οφειλέτης δεν αμφισβήτησε την επιβάρυνση του ακινήτου μέσω του πωλητηρίου εγγράφου που έλαβε χώρα μετά την έκδοση της απόφασης. Συνεπώς, το τεκμήριο ότι η πράξη αυτή έγινε με σκοπό την καταδολίευση του πιστωτή είχε δημιουργηθεί και ο οφειλέτης ήταν επιφορτισμένος να αποδείξει ότι η επιβάρυνση αυτή δεν είχε σκοπό την καταδολίευση του πιστωτή. Το επίδικο ακίνητο δεν βαρύνεται με υποθήκη και προτεραιότητα σε περίπτωση πώλησης έχει ο πιστωτής, ο οποίος πρώτος ενέγραψε μέμο επί αυτού. Ο οφειλέτης γνώριζε για την ύπαρξη του εξ αποφάσεως χρέους και το Δικαστήριο υπό τις περιστάσεις δεν μπορούσε να οδηγηθεί σε άλλο συμπέρασμα, πλην του ότι η επιβάρυνση του ακινήτου με το πωλητήριο έγγραφο σκοπό είχε να εμποδίσει τον πιστωτή να εισπράξει την απαίτησή του και εξέδωσε τα αιτούμενα διατάγματα. 

* Δικηγόρου στη Λάρνακα.