Εν μέσω της αβεβαιότητας που προκαλούν η έκρυθμη κατάσταση και η πολεμική κρίση στη Μέση Ανατολή, αύριο η Βουλή ανοίγει εκ νέου τον φάκελο των εκποιήσεων. Ενώπιον της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Οικονομικών τίθενται προς συζήτηση όχι μία και δύο προτάσεις νόμου, αλλά συνολικά 26 σχέδια για νομοθετικές ρυθμίσεις που κατέθεσαν διαχρονικά τα κόμματα. Μάλιστα, η παλαιότερη βρίσκεται στα συρτάρια της Βουλής από το 2015, ενώ η πιο πρόσφατη κατατέθηκε την περασμένη εβδομάδα!
Αρχικά, τα κόμματα θέλησαν να χρησιμοποιήσουν τις εκποιήσεις ως βασικό τους προεκλογικό επιχείρημα για τις βουλευτικές εκλογές της 24ης Μαΐου. Ωστόσο, τα νέα δεδομένα που προκαλούν οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, καθώς και το νέο σοκ που πιθανό να προκληθεί στην παγκόσμια οικονομία και κατ’ επέκταση στην κυπριακή, ενισχύουν την επιχειρηματολογία των κομμάτων για την ανάγκη να ληφθούν κάποιες αποφάσεις για το συγκεκριμένο καυτό ζήτημα.
Οι νέες πληθωριστικές πιέσεις που αναμένονται, σε συνάρτηση με τις αλυσιδωτές επιπτώσεις σε διάφορους τομείς της οικονομίας, σε περίπτωση που η κρίση παραταθεί, εκτιμάται ότι θα επιβαρύνουν περισσότερο τις τσέπες των καταναλωτών, κάποιοι από τους οποίους ήδη αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην καταβολή των δόσεων τους στις τράπεζες. Εν ολίγοις, τα νέα δεδομένα οδηγούν περισσότερους βουλευτές στην άποψη ότι επιβάλλονται αλλαγές στο νομικό πλαίσιο για τις εκποιήσεις, για προστασία δανειοληπτών.
Τι προβλέπουν οι προτάσεις
Αναλυτικά, οι 26 προτάσεις νόμου που θα τεθούν αύριο στο μικροσκόπιο της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Οικονομικών προβλέπουν τα εξής:
– Για τη διεξαγωγή της διαδικασίας πώλησης ενυπόθηκου ακινήτου με τη διαδικασία του πλειστηριασμού, ως αξία του ακινήτου ζητείται να λαμβάνεται υπόψη η αρχική αξία του ακινήτου, η οποία είχε γίνει αποδεκτή από το πιστωτικό ίδρυμα κατά τον χρόνο σύναψης της αρχικής σύμβασης. Την πρόταση νόμου κατέθεσε το 2015 η ΕΔΕΚ.
– Σε περίπτωση εκποίησης ακινήτου του πρωτοφειλέτη για σκοπούς ικανοποίησης αξίωσης του πιστωτή, οι εγγυητές στη σύμβαση είτε να απαλλάσσονται της ευθύνης που απορρέει από τη συναφθείσα σύμβαση, είτε να καθίστανται υπόχρεοι μεταξύ τους σε ίσο ποσό, αν ο πρωτοφειλέτης τελεί σε πτώχευση ή αντικειμενική αδυναμία εκπλήρωσης των υποχρεώσεών του. Και αυτή η πρόταση νόμου έχει κατατεθεί από την ΕΔΕΚ.
– Το 2018 το ΑΚΕΛ κατέθεσε πρόταση νόμου με την οποία η προστασία που παρέχεται σε εγγυητή σε σχέση με σύμβαση εγγύησης που έχει συνάψει για εξασφάλιση χρέους, το οποίο καλύπτεται από προσωπικό σχέδιο αποπληρωμής που καταρτίζεται για σκοπούς αναδιάρθρωσης χρεών, να επεκταθεί και σε εγγυητές που έχουν συνάψει συμβάσεις εγγύησης.
– Πρόταση νόμου του ΑΚΕΛ για την προστασία εγγυητή, σύμφωνα με την οποία το ύψος της μηνιαίας δόσης που καταβάλλει δεν μπορεί να υπερβαίνει το ποσό που απομένει μετά την αφαίρεση από το μηνιαίο εισόδημά του των λογικών εξόδων διαβίωσής του και των μηνιαίων δόσεων.
– Τροποποίηση του νόμου περί Εταιρειών, έτσι ώστε η προστασία που παρέχεται, υπό συγκεκριμένους όρους και προϋποθέσεις, σε εγγυητή και η οποία αφορά τη μη λήψη εναντίον του δικαστικών, νομικών ή άλλων μέτρων από τους πιστωτές, καθώς και το ύψος των μηνιαίων δόσεων που καταβάλλει ο εγγυητής με βάση τη σύμβαση εγγύησης είτε για οφειλή εταιρείας που καλύπτεται από συμβιβασμό ή σχέδιο διακανονισμού για σκοπούς αναδιάρθρωσης είτε για επαληθεύσιμα χρέη εταιρείας που τελεί υπό εκκαθάριση, να επεκταθεί και σε εγγυητές που έχουν συνάψει συμβάσεις εγγύησης μέχρι και έξι χρόνια μετά την 7η Μαΐου 2015, ημερομηνία κατά την οποία τέθηκε σε ισχύ η εν λόγω προστασία. Η πρόταση προέρχεται από το ΑΚΕΛ.
– Δίνεται το δικαίωμα στον ενυπόθηκο οφειλέτη, σε διαδικασία πώλησης ακινήτου εκ μέρους ενυπόθηκου δανειστή, να προχωρεί με καταχώριση αίτησης/έφεσης για παραμερισμό της ειδοποίησης της σκοπούμενης πώλησης, όταν αμφισβητεί το ύψος του απαιτητού χρέους εκ μέρους του δανειστή.
Την πρόταση νόμου κατέθεσαν η ΕΔΕΚ και ο ανεξάρτητος βουλευτής Κωστής Ευσταθίου. Παρόμοια πρόταση κατέθεσαν και το ΕΛΑΜ, η ΕΔΕΚ και οι βουλευτές του ΔΗΚΟ Παύλος Μυλωνάς, Ζαχαρίας Κουλιάς και Χρίστος Ορφανίδης.
– Πρόταση νόμου του ΑΚΕΛ με την οποία θα αποκατασταθεί το δικαίωμα των οφειλετών να έχουν πρόσβαση στη δικαιοσύνη και για καταχρηστικές ρήτρες σε δάνεια ή υποθήκες. Επίσης, η επίκληση των ρητρών θα μπορεί να θεωρείται και λόγος αναστολής των εκποιήσεων.
– Εξαίρεση των εκποιήσεων κύριων κατοικιών αξίας μέχρι €350 χιλ., επαγγελματικής στέγης αξίας μέχρι €150 χιλ. και γεωργικής γης αξίας μέχρι €200 χιλ. Η πρόταση νόμου προέρχεται από την ΕΔΕΚ και τον Κωστή Ευσταθίου.
– Πρόταση νόμου του βουλευτή των Οικολόγων Σταύρου Παπαδούρη για άρση των στρεβλώσεων που δημιουργούν τεχνητά εμπόδια σε αφερέγγυα άτομα.
– Πρόταση νόμου των Οικολόγων, του ΕΛΑΜ, της ΕΔΕΚ και της ΔΗΠΑ για να καταστούν δεσμευτικές οι αποφάσεις της Χρηματοοικονομικής Επιτρόπου.
– Πρόταση νόμου του ΕΛΑΜ για απαγόρευση στις τράπεζες και στις εταιρείες εξαγοράς πιστώσεων να απαιτούν πρόσθετες εξασφαλίσεις από τον δανειολήπτη, όταν το ποσό του δανείου υπερκαλύπτεται από την υποθήκη του ακινήτου.
– Πρόταση νόμου βουλευτών του ΔΗΚΟ, της ΕΔΕΚ και της ΔΗΠΑ για διασφάλιση των δικαιωμάτων των οφειλετών κύριας κατοικίας.
– Πρόταση ΑΚΕΛ, ΔΗΚΟ και ΔΗΠΑ που προβλέπει ότι, σε περίπτωση κατά την οποία μετά την εκποίηση ενυπόθηκου ακινήτου το προϊόν που εισπράττεται από την πώληση ή τον πλειστηριασμό δεν καλύπτει το ποσό του ενυπόθηκου χρέους, πλέον τόκων, το υπόλοιπο της οφειλής να διαγράφεται.
Τα ίδια κόμματα κατέθεσαν πρόταση με την οποία πιστωτικό ίδρυμα να μην επιβάλλει επιπλέον τόκους σε περίπτωση κατά την οποία το οφειλόμενο ποσό πιστωτικής διευκόλυνσης, περιλαμβανομένων τόκων, ανέρχεται στο διπλάσιο του αρχικού χρέους.
– Πρόταση νόμου της ανεξάρτητης βουλευτού Αλεξάνδρας Ατταλίδου, η οποία προβλέπει την απαλλαγή των εγγυητών από τις συμβάσεις πίστωσης με πιστωτικά ιδρύματα από οποιαδήποτε οικονομικής ή άλλης φύσης υποχρέωση απορρέει σε περίπτωση πώλησης/μεταβίβασης της σύμβασης σε εταιρεία ή οντότητα πέραν του πιστωτικού ιδρύματος με το οποίο οι εγγυητές είχαν αρχικά συμβληθεί.
– Πρόταση νόμου του ΕΛΑΜ με την οποία διευρύνεται το πλαίσιο φορολογικής ουδετερότητας για αναδιαρθρώσεις μη εξυπηρετούμενων χορηγήσεων, ανεξαρτήτως εάν αυτές χορηγήθηκαν πριν από την 31η Δεκεμβρίου 2015.
– Πρόταση νόμου από ΔΗΣΥ, ΕΔΕΚ, ΔΗΠΑ, Οικολόγους και Ανδρέα Θεμιστοκλέους για θωράκιση εγγυητών.
– Πρόταση νόμου των Οικολόγων, με την οποία δίνεται η ευχέρεια στη Χρηματοοικονομική Επίτροπο να εξετάζει παράπονα για την επιβεβαίωση του χρέους.
– Πρόταση των Οικολόγων με την οποία, σε περίπτωση συνέχισης των προσπαθειών πώλησης ενυπόθηκου ακινήτου από τον ενυπόθηκο δανειστή μετά την παρέλευση της εξάμηνης περιόδου από την ολοκλήρωση του πρώτου πλειστηριασμού, να διατηρείται η υποχρέωση εφαρμογής επιφυλασσόμενης τιμής πώλησης, η οποία δεν δύναται να είναι μικρότερη του 50% της αγοραίας αξίας του ενυπόθηκου ακινήτου.
– Πρόταση νόμου της ΔΗΠΑ προβλέπει πάγωμα των εκποιήσεων κύριων κατοικιών αξίας μέχρι €350 χιλ. μέχρι το τέλος του χρόνου.
– Πρόταση των Ζαχαρία Κουλιά και Χρίστου Ορφανίδη προβλέπει ότι, σε περίπτωση που ο ενυπόθηκος δανειστής δεν προχωρήσει στην εκποίηση του ακινήτου και δεν εκδοθεί δικαστική απόφαση εναντίον του πρωτοφειλέτη, είναι υποχρεωμένος να εξαντλήσει τη δυνατότητα να εκποιήσει όλες τις εμπράγματες εξασφαλίσεις προτού κινηθεί κατά του εγγυητή.
– Πρόταση νόμου του ΔΗΚΟ, με την οποία δίνεται η δυνατότητα στο Ανώτατο Δικαστήριο να προχωρεί στον διορισμό ειδικών δικαστών για την επίλυση χρηματοπιστωτικών διαφορών. Οι πιστωτές, κατά την εκδίκαση των υποθέσεων, θα μπορούν να ζητούν παραμερισμό της ειδοποίησης εκποίησης, ενώ το δικαστήριο θα δύναται να εκδίδει διάταγμα παραμερισμού για περίοδο εννέα μηνών.
Στη συνέχεια, μετά την πάροδο των εννέα μηνών, οι πιστωτές θα μπορούν να προχωρούν σε νέα ειδοποίηση εκποίησης, εκτός εάν το δικαστήριο αποφασίσει διαφορετικά.
Φόβοι για επιστροφή κόκκινων δανείων
Τα κόμματα σε γενικές γραμμές θα επικαλεστούν και τον κίνδυνο εμφάνισης νέων κόκκινων δανείων. Σήμερα, τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια κυμαίνονται γύρω στα €20 δισ., από τα οποία μόνο €1,45 δισ. βρίσκονται στο χαρτοφυλάκιο των τραπεζών. Τα υπόλοιπα βρίσκονται στις εταιρείες εξαγοράς πιστώσεων και στην πλειοψηφία τους δεν εξυπηρετούνται.
Τα κόμματα δηλώνουν πως κύριος στόχος τους, με τις 26 προτάσεις νόμου που εκκρεμούν, είναι η προστασία των δανειοληπτών. Παράλληλα, στοχεύουν στη θωράκιση των εγγυητών και στην ενίσχυση της δικαστικής διαδικασίας που αφορά τα εκκρεμούντα δάνεια.
Οι περισσότερες ρυθμίσεις που εκκρεμούν στο Κοινοβούλιο προέρχονται από το ΑΚΕΛ, την ΕΔΕΚ, τη ΔΗΠΑ, το ΕΛΑΜ και τους Οικολόγους.
