Χρειάστηκε να περάσουν πάνω από δυο χρόνια έντονων πιέσεων από την Κυβέρνηση και τη Βουλή για να μειώσουν κάποιες τράπεζες τα επιτόκια δανείων, έστω και ήπια, στην πιο δημοφιλή κατηγορία που προτιμούν τα νοικοκυριά, τα στεγαστικά δάνεια.
Με απλά λόγια, τα επιτόκια έχουν ξεφουσκώσει από τα ψηλά επίπεδα, αλλά πάντα υπάρχουν περιθώρια για μεγαλύτερες βελτιώσεις. Το πιο σημαντικό δεν είναι μόνο η υποχώρηση στο κόστος χρηματοδότησης, αλλά ότι τα κυπριακά επιτόκια, έστω και με τις ήπιες μειώσεις που έχουν γίνει, συγκαταλέγονται από τα πιο ανταγωνιστικά στην Ευρώπη.
Ουσιαστικά, τα στοιχεία δείχνουν ότι σε διάστημα ενάμιση έτους περίπου, η Κύπρος έχει εξελιχθεί σε μια χώρα με επιτόκια κάτω του ευρωπαϊκού μέσου όρου, γεγονός που συνδυάζει άμεσα την υιοθέτηση της νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες της εγχώριας αγοράς, στη βάση των τάσεων και των δυνατοτήτων της.
Τα επιτόκια στεγαστικών δανείων στην Κύπρο, όπως φαίνεται από την επεξεργασία των στοιχείων, έχουν εδραιωθεί κάτω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης και αυτό δεν αποτελεί παροδικό φαινόμενο. Τα στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου και τα αντίστοιχα δεδομένα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, καταδεικνύουν μια σταθερή τάση από τα τέλη του 2024 και παγιώθηκε καθ’ όλη τη διάρκεια του 2025.
Τον Σεπτέμβριο του 2024, το μέσο επιτόκιο νέων στεγαστικών δανείων στην Κύπρο ανερχόταν στο 4,53%, ελαφρώς υψηλότερο από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης που διαμορφωνόταν τότε στο 4,37%. Ωστόσο, η τροχιά άλλαξε εντυπωσιακά από εκεί και πέρα. Από τον Μάιο του 2025, τα στεγαστικά επιτόκια στην Κύπρο άρχισαν να συγκλίνουν με τα ευρωπαϊκά επίπεδα, μειούμενα στο 3,1% τον Οκτώβριο του 2025, έναντι μέσου όρου Ευρωζώνης 3,4%. Ο ρυθμός της μείωσης υπήρξε ιδιαίτερα έντονος. Από την αρχή του 2025, το μέσο επιτόκιο υποχώρησε κατά 0,8 ποσοστιαίες μονάδες (σημαντική μεταβολή σε συνθήκες γενικότερης πιστωτικού περιορισμού στην Ευρώπη).
Τα δεδομένα για τις αρχές του 2026 επιβεβαιώνουν ότι η Κύπρος έχει εδραιωθεί ανάμεσα στις χώρες με τα χαμηλότερα στεγαστικά επιτόκια στη ζώνη του ευρώ. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας Κύπρου, το μέσο επιτόκιο νέων στεγαστικών δανείων διαμορφώθηκε στο 3,04% τον Φεβρουάριο του 2026, έναντι μέσου όρου Ευρωζώνης 3,41%. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι ο σταθμισμένος μέσος όρος στην Κύπρο υποχώρησε ελαφρώς από 3,11% τον Δεκέμβριο του 2025 σε 3,04% τον Φεβρουάριο του 2026, ενώ ο μέσος όρος της Ευρωζώνης κινήθηκε αντίθετα, ανερχόμενος από 3,32% σε 3,41%. Η ψαλίδα, δηλαδή, δεν παραμένει σταθερή αλλά διευρύνεται.
Για να το δούμε με ένα παράδειγμα τι σημαίνει αυτό το επιτόκιο με πραγματικά δεδομένα, για ένα δάνειο €200.000 και διάρκεια αποπληρωμής 25 χρόνια, η μηνιαία δόση είναι περίπου €965 τον μήνα και οι συνολικοί τόκοι που θα πληρώσει ο δανειολήπτης υπολογίζονται περίπου €87.000. Αν το επιτόκιο μείνει σταθερό, η δόση είναι αρκετά ρεαλιστική. Στην περίπτωση που το επιτόκιο αυξηθεί στο 4% ή 5% τότε η δόση αναπροσαρμόζεται στα €1.055 ή €1.170 τον μήνα αντίστοιχα.
Οι χώρες στα άκρα
Για να αποτυπωθεί το συγκριτικό πλαίσιο, αξίζει να σημειωθεί ότι ο μέσος όρος της Ευρωζώνης για νέα στεγαστικά δάνεια διαμορφώνεται γύρω στο 3,3% με 3,4% στις αρχές του 2026. Ανάμεσα στις χώρες με τα χαμηλότερα επιτόκια συγκαταλέγεται η Ισπανία, η οποία στις αρχές του 2025 κατείχε τον χαμηλότερο μέσο όρο στεγαστικών επιτοκίων σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, με επίπεδα γύρω στο 3,04%, ενώ η Κύπρος κινείται σε αντίστοιχα επίπεδα. Στον αντίποδα, η Ιρλανδία καταγράφει τα υψηλότερα επιτόκια, με μέσο όρο κοντά στο 3,94%, ενώ και η Γερμανία παραμένει υψηλότερα από τον μέσο όρο, με επίπεδα γύρω στο 3,59%.
Σταθερότητα στην Κύπρο
Η διατήρηση των κυπριακών επιτοκίων κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο επί διαδοχικούς μήνες αντικατοπτρίζει βαθύτερες δομικές αλλαγές στον τραπεζικό τομέα. Κατά την περίοδο νομισματικής χαλάρωσης της ΕΚΤ από τον Ιούνιο του 2024, τα επιτόκια νέων δανείων στην Κύπρο μειώθηκαν, ενώ παράλληλα αυξήθηκε σημαντικά η προσφορά δανείων σταθερού επιτοκίου, τα οποία αντιπροσώπευαν το 64% της αγοράς νέων στεγαστικών δανείων κατά το διάστημα Ιανουαρίου-Οκτωβρίου 2025.
Η Κεντρική Τράπεζα Κύπρου ανέφερε ισχυρότερη σύγκλιση μεταξύ κυπριακών και επιτοκίων Ευρωζώνης, τόσο σε καταθέσεις όσο και σε δάνεια, ενισχύοντας ταυτόχρονα τη διαφάνεια μέσω της δημοσίευσης αναλυτικών στοιχείων ανά πιστωτικό ίδρυμα από τον Ιούλιο του 2024.
Δεν γίναμε Ευρώπη στα καταθετικά επιτόκια
Σε αντίθεση με τα στεγαστικά επιτόκια, τα επιτόκια καταθέσεων είναι χαμηλότερα άλλων ευρωπαϊκών και τα νοικοκυριά και επιχειρήσεις στην Κύπρο βρίσκονται σε μειονεκτική θέση σε σχέση με τους Ευρωπαίους (εξαίρεση είναι η Ελλάδα, που έχει πιο χαμηλά επιτόκια).
Το ύψος των καταθετικών επιτοκίων στην Κύπρο δεν καλύπτουν καν πλήρως τον πληθωρισμό σε πολλές περιπτώσεις. Η μετακύλιση των αυξήσεων και των μειώσεων επιτοκίων στις νέες καταθέσεις στην Κύπρο παρουσιάζεται αδύναμη σε σύγκριση με σχεδόν όλες τις υπόλοιπες χώρες της Ευρωζώνης, τόσο για τα νοικοκυριά όσο και για τις εταιρείες.
Σύμφωνα με την Κεντρική Τράπεζα, παρατηρείται ότι ο μέσος ρυθμός μετακύλισης (pass-through) στην Ευρωζώνη κατά την περίοδο της νομισματικής σύσφιξης (δηλαδή αύξησης επιτοκίων) ήταν χαμηλότερος στο νέο καταθετικό χαρτοφυλάκιο των νοικοκυριών και των μη χρηματοοικονομικών εταιρειών κατά 2,3% και 8,5% αντίστοιχα, σε σχέση με τον ρυθμό της νομισματικής χαλάρωσης (δηλαδή μείωσης επιτοκίων).
Στην Κύπρο, οι αντίστοιχες διαφορές των ρυθμών μετακύλισης είναι υψηλότερες και ανέρχονται στο 5,4% και 19,4% για τα νοικοκυριά και μη χρηματοοικονομικές εταιρείες αντιστοίχως. Όπως αναφέρεται, τα επιτόκια καταθέσεων στην Κύπρο αποτελούν εξωκείμενη/αποκλίνουσα τιμή και διαμορφώνονται στο χαμηλότερο επίπεδο της Ευρωζώνης. Αυτό ενδέχεται να οφείλεται στη μεγάλη ρευστότητα των κυπριακών τραπεζών η οποία βρίσκεται ανάμεσα στις υψηλότερες της Ευρωζώνης (ενδεικτικά, ο Δείκτης Κάλυψης Ρευστότητας (Liquidity Coverage Ratio – LCR) στην Κύπρο τον Φεβρουάριο του 2026 διαμορφώθηκε στο 330%, σε σύγκριση με τον διάμεσο 186% και τον μέσο όρο 163% στην Ευρωπαϊκή Ένωση τον Δεκέμβριο 2025 – τελευταία διαθέσιμα στοιχεία), καθώς και στην μικρή εμβέλεια της τραπεζικής αγοράς της Κύπρου.
