Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google
Add philenews.com on GoogleΗ συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ, του Βλαντίμιρ Πούτιν και του Σι Τζινπίνγκ την Πέμπτη 19 Νοεμβρίου 2026 στην Σεντζέν της Κίνας, είναι ένα γεγονός με ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία. Δεν είναι μόνο μια διπλωματική συνάντηση τριών ηγετών. Είναι μια πρώτη δημόσια έκφραση ενός νέου συσχετισμού δυνάμεων στο διεθνές σύστημα. Επιβεβαιώνει την μετάβαση στην πολυπολικότητα αλλά ταυτόχρονα και μια τριπολικότητα στην κορυφή του διεθνούς συστήματος. Δεν πρόκειται για μια συνηθισμένη διπλωματική συνάντηση, αλλά για μια πρωτοβουλία που φέρνει στο ίδιο τραπέζι τους ηγέτες των τριών ισχυρότερων πυρηνικών δυνάμεων του πλανήτη. Η σημασία της υπερβαίνει κατά πολύ τις διμερείς σχέσεις τους. Αγγίζει τον ίδιο τον χαρακτήρα της διεθνούς τάξης που αναδύεται μέσα από την κρίση της μεταψυχροπολεμικής εποχής. Η τριμερής Πούτιν-Τραμπ-Σι, μπορεί να μη είναι ιστορική όπως την χαρακτήρισε ο Τραμπ αλλά συμβολίζει, ανεξάρτητα αποτελεσμάτων, το νέο κόσμο, τη νέα τάξη που γεννιέται μπροστά στα μάτια μας.
Η συνάντηση Ντόνανλτ Τραμπ, Σι Τζινπίνγκ και Βλαντίμιρ Πούτιν πραγματοποιήθηκε στη Σεντζέν (Shenzhen) της νότιας Κίνας στο περιθώριο της συνόδου του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC).
Πυρηνικά, Ουκρανία, Μέση Ανατολή, εμπορικές σχέσεις, τεχνολογία και διεθνείς θεσμοί ήταν στο επίκεντρο της σμαντικής αυτής τριμερούς συνάντησης στη Σεντζέν. Οι επιδιώξεις Τραμπ, Σι και Πούτιν ήταν φυσικά διαφορετικές και είναι πολλά αυτά που τους χωρίζουν. Δεν ήταν ο σκοπός της συνάντησης να λύσει όλα τα προβλήματα αλλά να περιορίσει την ένταση στις σχέσεις τους και να ανοίξει διόδους που θα επιτρέπουν μελλοντικές διαπραγματεύσεις που να οδηγούν σε κάποια σταθερότητα στις σχέσεις τους στο μέλλον.
Πολλοί βιάστηκαν να παραλληλίσουν τη διάσκεψη αυτή με την ιστορική συνάντηση της Γιάλτας το 1945. Στη Γιάλτα όμως» το 1945, οι τρεις ηγέτες που συναντήθηκαν εκεί -ο Στάλιν, ο Ρούζβελτ και ο Τσώρτσιλ- είχαν μια σαφή ατζέντα, ένα κοινό αντίπαλο και έναν χάρτη που έμενε να χαραχθεί για τη μεταπολεμική τάξη. Σήμερα, η ατζέντα της συνάντησης δεν περιλάμβανε όπως στη Γιάλτα τον χωρισμό του κόσμου σε σφαίρες επιρροής. Στην κοινή διακήρυξη των τριών γίνεται φυσικά λόγος για τη διαφύλαξη της παγκόσμιας ειρήνης και επιδιώκεται προώθηση μιας στρατηγικής σταθερότητας στις σχέσεις μεταξύ των σημερινών τριών μεγάλων δυνάμεων αλλά αυτό παραμένει μάλλον το ευκταίο. Θα μπορούσε όμως η συνάντηση αυτή να είναι το «σημείο εκκίνησης» για μελλοντικές παραγωγικές συζητήσεις.
Εντούτοις στη Γιάλτα τότε, οι νικητές του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου συζήτησαν τη μεταπολεμική διευθέτηση της Ευρώπης και τις ζώνες επιρροής. Σήμερα, ορισμένοι Ευρωπαίοι διπλωμάτες φοβούνται ότι μια συνεννόηση Τραμπ και Πούτιν, με τη συμμετοχή του Σι, θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια άτυπη αναγνώριση σφαιρών επιρροής.
Από μόνη της η συνάντηση έχει ένα ισχυρό συμβολισμό. Σηματοδοτεί πρώτα το τέλος της αμερικανικής ηγεμονίας που εγκαθιδρύθηκε μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης και την μετάβαση σε ένα πολυκεντρικό-πολυπολικό κόσμο. Κατά δεύτερο λόγο επιβεβαιώνει την επιστροφή της Ρωσίας ως μεγάλης δύναμης, ειδικά μετά τις κυρώσεις που της επιβλήθηκαν λόγω Ουκρανίας και την προσπάθεια απομόνωσης της. Ο Πούτιν θα μπορούσε να παρουσιαστεί ως ο μεγάλος κερδισμένος αυτής της συνάντησης, ως ο νικητής κατά κάποιους. Όσον αφορά την Κίνα η τριμερής, που γίνεται μάλιστα στο έδαφος της, της προσφέρει την καθιέρωση της ως μεγάλης δύναμης στην ιεραρχία του διεθνούς συστήματος. Τα κινεζικά δημοσιογραφικά μέσα παρουσιάζουν την Κίνα να «υψώνει το λάβαρο της προώθησης της συνεργασίας στην περιοχή της Ασίας – Ειρηνικού» και να συμβάλλει «στην παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη και τη διεθνή συνεργασία» εν μέσω μιας «κρίσιμης ιστορικής συγκυρίας».
Η κοινή διακήρυξη των τριών περιλαμβάνει 4 άξονες:
1. Πυρηνικά όπλα και στρατηγική σταθερότητα
2. Μεταρρύθμιση του ΟΗΕ
3. Ενεργειακή ασφάλεια και πετρέλαιο
4. Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο και κρατική ασυλία.
Τούτων λεχθέντων, ο Ντόναλντ Τραμπ φυσικά εμφανίζεται, ή θέλει να εμφανιστεί,ως ο ηγέτης που μπορεί να διαπραγματευθεί με όλους και να επιβάλει μια νέα αμερικανική διπλωματική πρωτοβουλία. Η προσέγγισή του, όπως πάντα στηρίζεται στην προσωπική διαπραγμάτευση, στις διμερείς συμφωνίες και στην αντίληψη ότι οι μεγάλες διεθνείς αντιπαραθέσεις μπορούν να περιοριστούν μέσα από μια συνεννόηση των ισχυρών. Επιδιώκει ταυτόχρονα να αποδείξει ότι οι ΗΠΑ εξακολουθούν να βρίσκονται στο κέντρο των παγκόσμιων εξελίξεων με πρωταρχικό ρόλο.
Ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα στοιχεία της συνάντησης είναι η απουσία της Ευρώπης. Οι τρεις ηγέτες εκπροσωπούν δυνάμεις με τεράστια στρατιωτική, οικονομική και γεωπολιτική ισχύ. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, όμως, δεν συμμετέχει στο τραπέζι, παρόλο που σημαντικό μέρος των συζητήσεων την αφορούν και την επηρεάζουν. Αφορούν άμεσα το μέλλον της. Στο ουκρανικό ζήτημα για παράδειγμα η πολεμική συμμετοχή της είναι άμεση. Το θέμα επίσης της ευρωπαϊκής ασφάλειας δεν μπορεί να καθοριστεί αποκλειστικά από τις αποφάσεις της Ουάσιγκτον και της Μόσχας.
Από την άλλη τίθεται θέμα ποιος θα αντιπροσωπεύσει την Ευρώπη σε μια τέτοια διάσκεψη. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν με την ελλειμματική ηγεσία δίπλα στους Πούτιν, Τραμπ και Σι; Θα φάνταζε λίγο αστεία η παρουσία της. Σε μια στιγμή μάλιστα που οι δύο σημαντικότερες χώρες της ΕΕ που καθόριζαν στο παρελθόν την πορεία της, Γαλλία και Γερμανία διέρχονται μια βαθιά κρίση και με ηγέτες που μόνο οίκτο προκαλούν.
Η Ευρώπη αντιμετωπίζει έτσι ένα στρατηγικό δίλημμα. Από τη μια πλευρά, εξακολουθεί να εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τις ΗΠΑ για την ασφάλειά της. Από την άλλη, πως μπορεί να αποδεχθεί ότι οι μεγάλες δυνάμεις θα διαμορφώνουν την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας χωρίς τη δική της συμμετοχή; Και ασφαλώς θα διαμορφώνουν και τις διεθνείς οικονομικές σχέσεις εν τη απουσία της.
Η συνάντηση της Σεντζέν θα ενισχύσει τις συζητήσεις για τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης. Όχι επειδή η Ευρώπη πρόκειται να αποκοπεί από τις ΗΠΑ, αλλά επειδή η αδυναμία της να λειτουργήσει ως αυτοτελής γεωπολιτικός παράγοντας περιορίζει την επιρροή της. Ειδικά η εμπλοκή της στο Ουκρανικό είναι αδιέξοδη, σε βάρος των λαών της αλλά σε τελευταία ανάλυση και της ίδιας της Ουκρανίας. Το καρτέλ του πολέμου με τον πρωτόγονο αντιρωσισμό δεν προσφέρει καμιά διέξοδο.
Ο ευρύτερος κίνδυνος είναι να διαμορφωθεί μια διεθνής πραγματικότητα στην οποία οι μεγάλες δυνάμεις θα διαπραγματεύονται μεταξύ τους, ενώ οι υπόλοιποι θα καλούνται να προσαρμοστούν στις αποφάσεις τους. Κάπως δύσκολο βέβαια για τον αναδυόμενο Παγκόσμιο Νότο και για χώρες όπως η Ινδία με το ειδικό βάρος που διαθέτει
Ενώ δε συμβαίνουν όλα αυτά, Ελλάδα και Κύπρος, ζουν με μακαριότητα στον αντιρωσισμό τους. Ασκούν πολιτική εκτός της πραγματικότητας την οποία δυσκολεύονται να παρακολουθήσουν με την ταχύτητα που εναλλάσσονται τα γεγονότα. Είναι και η εξάρτηση, σταθερά μεταβλητή της εξωτερικής πολιτικής τους.
Συμπερασματικά, πέρα από τα απτελέσματα της τριμερούς που δεν είναι και θεαματικά, αυτό που μένει είναι ο συμβολισμός που εκπέμπει η συνάντηση αυτή για τη μελλοντική παγκόσμια τάξη. Το γεγονός ότι σηματοδοτεί τη γέννηση ενός πολυπολικού-πολυκεντρικού κόσμου, αλλά και με μιας μορφής «διευθυντήριο» που θα το αποτελούν οι τρεις υπερδυνάμεις. Από το οποίο θα απουσιάζει η Ευρώπη, με ό,τι αυτό σημαίνει.
*Πανεπιστημιακός,συγγραφέας. Email stephanos.constantinides@gmail.com