Η πρόεδρος της ESMA, Verena Ross, και ο πρόεδρος της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς Κύπρου, Γιώργος Θεοχαρίδης, μιλούν για την ανάγκη ενίσχυσης της εποπτείας στην ΕΕ, την προστασία των επενδυτών, την τεχνολογική καινοτομία και τον ρόλο της Κύπρου στη νέα αρχιτεκτονική των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών.
Του Ευαγόρα Προκοπίου
Σε μια περίοδο κατά την οποία οι ευρωπαϊκές χρηματοοικονομικές αγορές γίνονται ολοένα πιο διασυνοριακές, σύνθετες και τεχνολογικά καθοδηγούμενες, το ζήτημα της εποπτείας επανέρχεται στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής ατζέντας. Η ενοποίηση των κεφαλαιαγορών, η ενίσχυση της εμπιστοσύνης των επενδυτών, η προστασία απέναντι σε νέους και παλαιούς κινδύνους, αλλά και η ανάγκη για ένα κοινό εποπτικό πλαίσιο, αποτελούν βασικούς άξονες της συζήτησης για το μέλλον της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Στο πλαίσιο αυτό, οι συνεντεύξεις της προέδρου της Ευρωπαϊκής Αρχής Κινητών Αξιών και Αγορών, ESMA, Verena Ross, και του προέδρου της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς Κύπρου, Γιώργου Θεοχαρίδη, φωτίζουν δύο συμπληρωματικές διαστάσεις της ίδιας πρόκλησης: από τη μία, την ανάγκη για πιο συνεπή και αποτελεσματική εποπτεία σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης· από την άλλη, τον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν μικρότερα κράτη-μέλη, όπως η Κύπρος, μέσα σε ένα πιο ενοποιημένο ευρωπαϊκό χρηματοοικονομικό περιβάλλον.
Η Verena Ross υπογραμμίζει ότι η αποστολή της ESMA στηρίζεται σε τρεις πυλώνες: την προστασία των επενδυτών, τη διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας των αγορών και τη διαφύλαξη της χρηματοοικονομικής σταθερότητας στην ΕΕ. Σε ένα περιβάλλον όπου οι επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται πέραν των εθνικών συνόρων και οι καινοτομίες, όπως τα κρυπτοστοιχεία και η τεχνητή νοημοσύνη, αναπτύσσονται με ταχύτητα, η διαφορετική εφαρμογή των ίδιων κανόνων από κράτος σε κράτος μπορεί να δημιουργήσει κενά, ασυνέπειες και κατακερματισμό. Η ενίσχυση της εποπτείας σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπως επισημαίνει, δεν αποσκοπεί στην αντικατάσταση των εθνικών αρχών, αλλά στη συμπλήρωση του έργου τους εκεί όπου η κοινή ευρωπαϊκή προσέγγιση προσφέρει σαφή προστιθέμενη αξία.
Από την πλευρά του, ο Γιώργος Θεοχαρίδης προσεγγίζει το θέμα από την οπτική της Κύπρου ως μικρότερου κράτους-μέλους και χρηματοοικονομικού κέντρου. Τονίζει ότι η χώρα μπορεί να συμβάλει εποικοδομητικά στη διαμόρφωση μιας πιο ισορροπημένης και συμπεριληπτικής ευρωπαϊκής αγοράς, στην οποία τα οφέλη της ενοποίησης θα κατανέμονται σε όλα τα κράτη-μέλη. Η ΕΚΚ, σύμφωνα με τον ίδιο, στηρίζει την περαιτέρω εναρμόνιση των αγορών και έχει αναπτύξει ένα εποπτικό μοντέλο βασισμένο στον κίνδυνο, την ανάλυση δεδομένων, τους θεματικούς ελέγχους και την τεχνολογικά υποστηριζόμενη εποπτεία.
Κοινός παρονομαστής των δύο συνεντεύξεων είναι η αναζήτηση ισορροπίας, ανάμεσα στην εθνική και την ευρωπαϊκή εποπτεία, στην καινοτομία και τις αναγκαίες διασφαλίσεις, στην ανάπτυξη των αγορών και την προστασία των επενδυτών. Η τεχνητή νοημοσύνη, τα κρυπτο-περιουσιακά στοιχεία, η ψηφιακή ανθεκτικότητα και ο χρηματοοικονομικός αλφαβητισμός δεν εμφανίζονται πλέον ως μελλοντικές προκλήσεις, αλλά ως άμεσες προτεραιότητες για τις εποπτικές αρχές.
Για την Κύπρο, η συζήτηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία. Μια πιο ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή κεφαλαιαγορά μπορεί να διευρύνει την πρόσβαση των τοπικών επιχειρήσεων σε επενδυτικά κεφάλαια, να ενισχύσει την αξιοπιστία του χρηματοοικονομικού τομέα και να δημιουργήσει νέες ευκαιρίες για τους επενδυτές. Ταυτόχρονα, όμως, απαιτεί υψηλότερα επίπεδα συμμόρφωσης, εποπτικής ετοιμότητας και ενημέρωσης. Σε αυτό το νέο περιβάλλον, η εμπιστοσύνη καθίσταται το πολυτιμότερο κεφάλαιο των αγορών.
ΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ESMA, VERENA ROSS
Ποιος είναι ο ρόλος της ESMA στις χρηματοοικονομικές αγορές της ΕΕ και γιατί υπάρχει σήμερα ώθηση για ενίσχυση της εποπτείας σε επίπεδο ΕΕ και για παροχή πιο αποφασιστικών εξουσιών στην ESMA;
Ο ρόλος της ESMA είναι η προστασία των επενδυτών, η διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας των αγορών και η διαφύλαξη της χρηματοοικονομικής σταθερότητας σε ολόκληρη την ΕΕ. Η ESMA εκπληρώνει αυτή την αποστολή υποστηρίζοντας τη θέσπιση του νομοθετικού πλαισίου της ΕΕ, ασκώντας άμεση εποπτεία σε βασικούς συμμετέχοντες της αγοράς και προωθώντας τη συγκλίνουσα εποπτεία μαζί με τις εθνικές αρμόδιες αρχές (όπως η CySEC – Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς Κύπρου). Αυτό συμβάλλει ώστε οι κανόνες της ΕΕ να εφαρμόζονται με συνέπεια σε ολόκληρη την Ένωση και να ενισχύονται ελκυστικές, ασφαλείς και αξιόπιστες ευρωπαϊκές κεφαλαιαγορές για τους πολίτες και τους συμμετέχοντες της αγοράς στην ΕΕ.
Σήμερα, οι αγορές είναι ολοένα και πιο διασυνοριακές και διασυνδεδεμένες. Ωστόσο, διαφορετικές εθνικές ερμηνείες των ίδιων κανόνων μπορούν να δημιουργήσουν κενά και αναποτελεσματικότητες. Οι εταιρείες που δραστηριοποιούνται σε περισσότερες από μία χώρες ενδέχεται να αντιμετωπίζουν ένα κατακερματισμένο πλαίσιο με έως και 27 διαφορετικές εποπτικές προσεγγίσεις. Επιπλέον, οι ταχέως αναπτυσσόμενες καινοτομίες, όπως τα κρυπτοστοιχεία και η τεχνητή νοημοσύνη, έχουν από τη φύση τους διασυνοριακό χαρακτήρα.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ενίσχυση της εποπτείας σε επίπεδο ΕΕ για συμμετέχοντες της αγοράς με διασυνοριακές δραστηριότητες συμβάλλει στη μείωση του κατακερματισμού, διασφαλίζει συνεπή αποτελέσματα και επιτρέπει μια πραγματικά πανευρωπαϊκή προσέγγιση στην αξιολόγηση των κινδύνων. Αυτό δεν αποσκοπεί στην αντικατάσταση των εθνικών αρχών, αλλά στη συμπλήρωση του έργου τους εκεί όπου η εποπτεία σε επίπεδο ΕΕ προσφέρει σαφή προστιθέμενη αξία.
Για μικρότερα κράτη – μέλη όπως η Κύπρος, η δημιουργία μιας ενιαίας ευρωπαϊκής κεφαλαιαγοράς συνδέεται με την επίτευξη μεγαλύτερης κλίμακας και τη δημιουργία νέων ευκαιριών.Οι πιο ολοκληρωμένες κεφαλαιαγορές της ΕΕ διευκολύνουν τις τοπικές επιχειρήσεις να αποκτήσουν πρόσβαση σε μια ευρύτερη βάση επενδυτών, πέραν της εγχώριας αγορά τους.
Το Πακέτο Ενοποίησης και Εποπτείας των Αγορών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στοχεύει στη δημιουργία ενιαίων, αξιόπιστων και ελκυστικών κεφαλαιαγορών. Η ESMA χαιρετίζει αυτή την πρόταση και δεσμεύεται να συμβάλει στην επιτυχή εφαρμογή της.
Η προστασία των επενδυτών βρίσκεται στον πυρήνα της αποστολής της ESMA. Ποιοι είναι οι βασικοί κίνδυνοι για τους επενδυτές στους οποίους εστιάζετε σήμερα και πώς συνεργάζεται η ESMA με τις εθνικές εποπτικές αρχές για να διασφαλίσει πιο συνεπή προστασία και να ενισχύσει την εμπιστοσύνη σε ολόκληρη την ΕΕ;
Η προστασία των επενδυτών βρίσκεται στον πυρήνα του έργου της ESMA. Ο βασικός μας στόχος είναι να διασφαλίσουμε ότι οι επενδυτές σε ολόκληρη την Ευρώπη έχουν πρόσβαση σε ασφαλείς και ελκυστικές αγορές. Παράλληλα, εργαζόμαστε ώστε να καταστεί ευκολότερη η επένδυση στην Ευρώπη. Αντί να επιβαρύνουμε τους επενδυτές με πολύπλοκες διαδικασίες και δυσνόητες πληροφορίες, επιδιώκουμε να προωθήσουμε σαφέστερες και πιο αναλογικές απαιτήσεις που ενισχύουν τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων.
Συνεργαζόμαστε πολύ στενά με τις εθνικές αρμόδιες αρχές, ώστε να διασφαλίζεται η συνεπής προστασία των επενδυτών σε ολόκληρη την ΕΕ. Ο στόχος είναι απλός: οι επενδυτές πρέπει να απολαμβάνουν το ίδιο υψηλό επίπεδο προστασίας, ανεξάρτητα από το πού βρίσκονται ή πού επενδύουν εντός της ΕΕ.
Οι νέες τεχνολογίες, συμπεριλαμβανομένης της τεχνητής νοημοσύνης, αλλάζουν τον τρόπο λειτουργίας των επενδυτικών υπηρεσιών και των αγορών. Πώς βλέπει η ESMA την ισορροπία μεταξύ καινοτομίας και διασφαλίσεων;
Η καινοτομία, περιλαμβανομένης της χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης, μπορεί να προσφέρει ουσιαστικά οφέλη στους επενδυτές και τις αγορές, από τη βελτίωση της αποδοτικότητας έως την αποτελεσματικότερη διαχείριση κινδύνων. Η ESMA στηρίζει την καινοτομία, υπό την προϋπόθεση ότι αναπτύσσεται μέσα σε ένα ισχυρό ρυθμιστικό και εποπτικό πλαίσιο, το οποίο διασφαλίζει ότι οι νέες τεχνολογίες λειτουργούν προς όφελος των συμμετεχόντων στις αγορές και των πολιτών της Ευρώπης.
Η προσέγγισή μας είναι τεχνολογικά ουδέτερη, γεγονός που σημαίνει ότι οι υφιστάμενοι κανόνες για την προστασία των επενδυτών και την διασφάλιση της ακεραιότητας της αγοράς εφαρμόζονται ανεξάρτητα από το αν οι αποφάσεις λαμβάνονται από ανθρώπους ή υποστηρίζονται από αλγορίθμους.
Εστιάζουμε στην διασφάλιση ισχυρής διακυβέρνησης, διαφάνειας και λογοδοσίας κατά την χρήση τεχνητής νοημοσύνης. Παράλληλα, η ESMA συνεργάζεται στενά με τις εποπτευόμενες οντότητες για την αξιολόγηση του πλαισίου κυβερνοασφάλειας και ψηφιακής ανθεκτικότητάς τους, συμπεριλαμβανομένου του τρόπου με τον οποίο προσαρμόζονται στις τεχνολογικές εξελίξεις όπως η τεχνητή νοημοσύνη.
ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΑΣ ΚΥΠΡΟΥ (ΕΚΚ) ΔΡ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ
Τι σημαίνει στην πράξη ισχυρότερη εποπτεία σε επίπεδο ΕΕ για μικρότερα κράτη-μέλη όπως η Κύπρος και για τους Κύπριους επενδυτές γενικότερα;
Η Κύπρος συνεισφέρει στην Ευρωπαϊκή Ένωση από την οπτική ενός μικρότερου κράτους-μέλους και χρηματοοικονομικού κέντρου. Συνεπώς, μπορεί να διαδραματίσει έναν εποικοδομητικό ρόλο στην προώθηση της ισορροπίας και της συμπερίληψης, διασφαλίζοντας ότι τα οφέλη της ενοποίησης των αγορών κατανέμονται σε όλα τα κράτη-μέλη. Μια πραγματικά αποτελεσματική Ενιαία Αγορά πρέπει να βασίζεται σε ίσους όρους ανταγωνισμού και ο ρόλος της Κύπρου κατά την προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης αντανακλά τη δέσμευσή μας να συμβάλουμε ενεργά στη στρατηγική κατεύθυνση της Ευρώπης, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα, στηρίζοντας την καινοτομία και ενδυναμώνοντας τη θέση της Ένωσης σε ένα ολοένα και πιο σύνθετο διεθνές περιβάλλον.
Πιστεύουμε ότι η ΕΕ έχει ορθά εντοπίσει τους βασικούς τομείς που είναι σημαντικοί για την ανάπτυξη μιας πιο ενοποιημένης δομής χρηματοοικονομικών αγορών στο πλαίσιο της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων (Savings and Investments Union – SIU). Επίσης, οι Ευρωπαίοι πολίτες μπορούν να επωφεληθούν από μια πιο εναρμονισμένη αγορά, όπου τα προϊόντα και τα χρηματοοικονομικά μέσα αξιολογούνται με συνεπή τρόπο σε ολόκληρη την Ένωση. Ως εκ τούτου, η ΕΚΚ χαιρετίζει τις περισσότερες από τις προτεινόμενες αλλαγές, οι οποίες αποσκοπούν στην περαιτέρω εναρμόνιση των αγορών, και παρέχει ενεργά καθοδήγηση στις εποπτευόμενες οντότητές της για τη διασφάλιση πλήρους συμμόρφωσης με αυτές τις εξελισσόμενες απαιτήσεις.
Η ΕΚΚ έχει αναπτύξει ένα ισχυρό εποπτικό μοντέλο βασισμένο στον κίνδυνο, υποστηριζόμενο από ανάλυση δεδομένων, θεματικούς ελέγχους και τεχνολογικά υποστηριζόμενη εποπτεία, επιτρέποντας αποτελεσματικότερη επίβλεψη ενός σύνθετου και διαρκώς εξελισσόμενου χρηματοοικονομικού τομέα.
Σε έναν κόσμο που διαμορφώνεται από γεωπολιτική αβεβαιότητα και ταχεία τεχνολογική αλλαγή, η οικοδόμηση ενός ανθεκτικού, ανταγωνιστικού και ανοικτού ευρωπαϊκού χρηματοοικονομικού συστήματος δεν αποτελεί μόνο προτεραιότητα πολιτικής, αλλά και αναγκαιότητα.
Παράλληλα με αυτές τις προσπάθειες σε επίπεδο ΕΕ, πώς διασφαλίζει η CySEC ότι οι Κύπριοι επενδυτές γνωρίζουν τους κινδύνους όταν επενδύουν, είτε στην Κύπρο είτε αλλού στην Ευρώπη;
Παράλληλα με τις ευρύτερες πρωτοβουλίες σε επίπεδο ΕΕ, η ΕΚΚ δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη διασφάλιση ότι οι Κύπριοι επενδυτές είναι ενήμεροι για τους κινδύνους που συνδέονται με τις επενδύσεις στις χρηματοοικονομικές αγορές, είτε στην Κύπρο, είτε αλλού στην Ευρώπη.
Η ΕΚΚ εκδίδει τακτικά ανακοινώσεις, προειδοποιήσεις και εκπαιδευτικό υλικό με στόχο να βοηθήσει τους επενδυτές να κατανοήσουν καλύτερα τα χρηματοοικονομικά προϊόντα, τους αναδυόμενους κινδύνους και τη σημασία της τεκμηριωμένης λήψης αποφάσεων. Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται σε τομείς υψηλότερου κινδύνου, συμπεριλαμβανομένων των κρυπτο-περιουσιακών στοιχείων και των διαδικτυακών επενδυτικών δραστηριοτήτων, όπου οι κίνδυνοι μπορούν να εξελιχθούν ταχύτατα.
Από εθνική σκοπιά, ποιες προκλήσεις και ποιες ευκαιρίες βλέπετε στη χρήση νέων τεχνολογιών στις επενδυτικές υπηρεσίες; Πού βρίσκεται σήμερα η Κύπρος και ποια βήματα λαμβάνει η CySEC σε τοπικό επίπεδο;
Οι νέες τεχνολογίες δημιουργούν σημαντικές ευκαιρίες για τις επενδυτικές υπηρεσίες, ιδιαίτερα όσον αφορά την αποδοτικότητα, την προσβασιμότητα, την καινοτομία και τη διασυνοριακή συμμετοχή στις αγορές. Ταυτόχρονα, εισάγουν και νέες προκλήσεις που σχετίζονται με την κυβερνοασφάλεια, τη λειτουργική ανθεκτικότητα, την προστασία των επενδυτών και την αυξανόμενη πολυπλοκότητα των ψηφιακών χρηματοοικονομικών προϊόντων και υπηρεσιών.
Η Κύπρος έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στην προσαρμογή της σε αυτό το εξελισσόμενο περιβάλλον. Η EKK επιβλέπει την εφαρμογή σημαντικών κανονιστικών εξελίξεων τόσο στις παραδοσιακές χρηματοοικονομικές αγορές, όσο και σε αναδυόμενους τομείς, όπως τα κρυπτο-περιουσιακά στοιχεία στο πλαίσιο του MiCA. Παράλληλα, έχουμε ενισχύσει την εστίασή μας στην ψηφιακή ανθεκτικότητα και την εποπτική ετοιμότητα, καθώς οι ευρωπαϊκές αγορές γίνονται ολοένα και πιο ενοποιημένες και τεχνολογικά καθοδηγούμενες.
Τα ζητήματα αυτά συζητήθηκαν εκτενώς και στην πρόσφατη εκδήλωση με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 30 χρόνων εποπτείας από την ΕΚΚ, όπου δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στην τεχνολογική καινοτομία, την προσαρμογή της εποπτείας και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των ευρωπαϊκών χρηματοοικονομικών αγορών σε ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον.
Η ΕΚΚ έχει επίσης προσαρμόσει την εποπτική της προσέγγιση σε αναδυόμενους τομείς, όπως η ψηφιακή χρηματοδότηση, Την χρηματοοικονομική τεχνολογία (fintech) και τα κρυπτο-περιουσιακά στοιχεία, επιδιώκοντας να επιτύχει τη σωστή ισορροπία μεταξύ στήριξης της καινοτομίας και μετριασμού των κινδύνων. Παράλληλα, δίνουμε ολοένα και μεγαλύτερη έμφαση στον χρηματοοικονομικό αλφαβητισμό και την εκπαίδευση των επενδυτών, ώστε να μπορούν να κατανοούν καλύτερα τις ευκαιρίες και τους κινδύνους που συνδέονται με τις νέες τεχνολογίες.
Επιπλέον, η ΕΚΚ έχει αναπτύξει το δικό της Ρυθμιστικό Δοκιμαστήριο (Regulatory Sandbox) στο πλαίσιο της δέσμευσής της για εποικοδομητική συνεργασία με καινοτόμες fintech επιχειρήσεις. Αυτό, υποστηρίζει τον υπεύθυνο πειραματισμό σε τομείς όπως το blockchain, η τεχνολογία κατανεμημένου καθολικού (DLT), η τεχνητή νοημοσύνη, το RegTech και οι ψηφιακές υποδομές περιουσιακών στοιχείων, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι η τοπική εποπτεία παραμένει αποτελεσματική και ευθυγραμμισμένη με το ευρύτερο κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ.
