Η Κύπρος στο βάθρο της νεανικής επιχειρηματικότητας

Η Αντιγόνη Κωμοδίκη μιλά για την ιστορική διπλή διάκριση στο GEN-E 2026, το οικοσύστημα που στηρίζει τους νέους και τα επόμενα βήματα του Junior Achievement Cyprus

Συνέντευξη στον Ευαγόρα Προκοπίου

Η διπλή διάκριση της Κύπρου στο GEN-E 2026, στη Ρίγα, αποτελεί ορόσημο για τη νεανική επιχειρηματικότητα. Για πρώτη φορά, δύο κυπριακές ομάδες ανέβηκαν ταυτόχρονα στο βάθρο του ευρωπαϊκού διαγωνισμού, ανταγωνιζόμενες συμμετοχές από περισσότερες από 40 χώρες.

Η φοιτητική ομάδα LIVIA κατέκτησε τον ευρωπαϊκό τίτλο Start-Up Innovation και το FedEx Access Award, ενώ η μαθητική ομάδα HerShield εξασφάλισε την τρίτη θέση στην κατηγορία Company of the Year.

Η Διευθύνουσα Σύμβουλος του Junior Achievement Cyprus και Πρόεδρος του Εκτελεστικού Συμβουλίου του JA Europe, Αντιγόνη Κωμοδίκη, εξηγεί πώς οικοδομήθηκε το οικοσύστημα που στήριξε τις ομάδες. Παράλληλα, καταγράφει τις προκλήσεις και τα επόμενα βήματα για τη σύνδεση των ιδεών των νέων με τη χρηματοδότηση, την αγορά και τα διεθνή δίκτυα.

Μια επιτυχία με πολλούς συντελεστές

Πίσω από τη διπλή διάκριση της Κύπρου στο GEN-E βρίσκεται ένα ευρύτερο οικοσύστημα εκπαίδευσης, καθοδήγησης και συνεργασιών. Πώς οικοδομήθηκε αυτό το οικοσύστημα και ποιοι φορείς συνέβαλαν καθοριστικά στην επιτυχία;

Το οικοσύστημα αυτό δεν δημιουργήθηκε από τη μια μέρα στην άλλη. Οικοδομήθηκε σταδιακά, μέσα από χρόνια σταθερής δουλειάς, σχέσεων εμπιστοσύνης και μιας κοινής πεποίθησης: ότι οι νέοι και οι νέες της Κύπρου έχουν το ταλέντο και τις δυνατότητες να διακριθούν, εφόσον τους προσφέρουμε τις κατάλληλες ευκαιρίες, εργαλεία και καθοδήγηση.

Πρόκειται για μια συλλογική προσπάθεια. Καθοριστική είναι η συμβολή των Υπουργείων Παιδείας και Ενέργειας, των σχολείων, των πανεπιστημίων και, κυρίως, των εκπαιδευτικών που πιστεύουν στη βιωματική μάθηση. Παράλληλα, το Ίδρυμα Έρευνας και Καινοτομίας και ο Οργανισμός Νεολαίας συμβάλλουν στην ανάπτυξη ενός ευρύτερου περιβάλλοντος που ενθαρρύνει την καινοτομία και την επιχειρηματικότητα.

Εξίσου σημαντικός είναι ο ρόλος των επιχειρήσεων, των χρηματοδοτών και των εθελοντών μας. Δεν προσφέρουν μόνο οικονομική στήριξη, αλλά μεταφέρουν γνώση, εμπειρία, πραγματικές προκλήσεις της αγοράς και, πάνω απ’ όλα, εμπιστοσύνη στους νέους. Η διπλή διάκριση της LIVIA και της HerShield ανήκει σε αυτό το οικοσύστημα και αποδεικνύει τι μπορούμε να πετύχουμε όταν δημόσιος και ιδιωτικός τομέας, εκπαίδευση και κοινωνία συνεργάζονται με κοινό όραμα.

Από την εκπαίδευση στην πραγματική αγορά

Ποια στοιχεία του κυπριακού οικοσυστήματος νεανικής επιχειρηματικότητας λειτούργησαν αποτελεσματικά και τι εξακολουθεί να λείπει, ώστε περισσότερες ιδέες να εξελίσσονται σε ανταγωνιστικές και βιώσιμες επιχειρήσεις;

Αυτό που λειτούργησε αποτελεσματικά ήταν, πρώτα απ’ όλα, η σύνδεση της εκπαίδευσης με τον πραγματικό κόσμο. Τα σχολεία και τα πανεπιστήμια άνοιξαν τον χώρο για να αναπτυχθούν οι ιδέες, οι εκπαιδευτικοί και οι ακαδημαϊκοί στήριξαν τις ομάδες καθημερινά, οι μέντορες μετέφεραν την εμπειρία της αγοράς, ενώ οι επιχειρήσεις και οι κρατικοί φορείς παρείχαν γνώσεις, δίκτυα και πόρους.

Τα προγράμματά μας λειτουργούν επειδή οι νέοι δεν μαθαίνουν απλώς τι είναι μια επιχείρηση. Δημιουργούν τη δική τους επιχείρηση, δοκιμάζουν την ιδέα τους, παρουσιάζουν στο κοινό, δέχονται ερωτήσεις από κριτές, κάνουν λάθη και επιστρέφουν για να βελτιωθούν. Αυτή η βιωματική διαδικασία είναι που μετατρέπει τη θεωρητική γνώση σε αυτοπεποίθηση, κρίση και επιχειρηματική νοοτροπία.

Αυτό που χρειαζόμαστε είναι μια πιο σταθερή θεσμική ενσωμάτωση της επιχειρηματικής εκπαίδευσης, βιώσιμη χρηματοδότηση και περισσότερους καταρτισμένους μέντορες, ώστε οι ευκαιρίες αυτές να είναι διαθέσιμες σε κάθε νέο και νέα, ανεξαρτήτως σχολείου, επαρχίας ή κοινωνικού υπόβαθρου.

Επίσης, χρειάζεται να ενισχυθεί η συνέχεια μετά την ολοκλήρωση των εκπαιδευτικών προγραμμάτων. Χρειαζόμαστε μια πιο ξεκάθαρη διαδρομή που θα συνδέει τις καλές μαθητικές και πανεπιστημιακές ιδέες με θερμοκοιτίδες, επιταχυντές, χρηματοδότηση αρχικού σταδίου, τεχνική υποστήριξη, πρόσβαση σε πελάτες και διεθνείς αγορές.

Η επένδυση που απέδωσε στη Ρίγα

Σε ποιον βαθμό η επιτυχία των LIVIA και HerShield αποτελεί αποτέλεσμα της μακροχρόνιας επένδυσης του JA Cyprus στην επιχειρηματική εκπαίδευση και ποιοι παράγοντες επέτρεψαν στις δύο ομάδες να ξεχωρίσουν σε ευρωπαϊκό επίπεδο;

Στη Ρίγα παρακολουθήσαμε την κορύφωση μιας μακροχρόνιας επένδυσης στην επιχειρηματική εκπαίδευση και μιας διαδρομής που ξεκίνησε πολύ νωρίτερα, μέσα στις αίθουσες διδασκαλίας, στα εργαστήρια, στις συναντήσεις με μέντορες, στις εκθέσεις και στους εθνικούς τελικούς.

Για δεκατρία συνεχόμενα χρόνια, μέσα από το πρόγραμμα Μαθητική Επιχείρηση (Company Programme), μαθητές και μαθήτριες στην Κύπρο δημιουργούν και λειτουργούν πραγματικές μαθητικές επιχειρήσεις. Αντίστοιχα, το StartUp Programme δίνει σε φοιτητές την ευκαιρία να μετατρέψουν την επιστημονική γνώση και την τεχνολογία σε επιχειρηματικές λύσεις. Αυτή η συστηματική εμπειρία δημιουργεί σταδιακά κουλτούρα και υψηλότερες προσδοκίες.

Η LIVIA συνέδεσε την τεχνητή νοημοσύνη, τα δορυφορικά δεδομένα και τα αυτόνομα drones με μια πραγματική ανάγκη της γεωργικής παραγωγής. Η HerShield προσέγγισε ένα σοβαρό κοινωνικό ζήτημα, όπως η ανίχνευση ουσιών σε ποτά, με ευαισθησία, λειτουργικότητα και ολοκληρωμένη επιχειρηματική σκέψη.

Και οι δύο ομάδες είχαν ξεκάθαρο σκοπό, γνώριζαν σε ποιον απευθύνονται και μπορούσαν να εξηγήσουν όχι μόνο τι δημιούργησαν, αλλά και γιατί η λύση τους έχει αξία. Αυτός ο συνδυασμός καινοτομίας, κοινωνικού αντικτύπου, ομαδικότητας και εξαιρετικής παρουσίασης τις βοήθησε να σταθούν απέναντι στις καλύτερες ομάδες της Ευρώπης.

Μια ολόκληρη χρονιά προετοιμασίας

Ποια ήταν η πορεία επιλογής και προετοιμασίας των δύο ομάδων, ποιες προκλήσεις αντιμετώπισαν και πώς συνέβαλαν το JA Cyprus, οι μέντορες, οι εκπαιδευτικοί και οι συνεργάτες του οργανισμού στην ανάπτυξη των ιδεών και στην προετοιμασία για το GEN-E;

Η πορεία επιλογής και προετοιμασίας των δύο ομάδων κάλυψε ολόκληρη τη σχολική και ακαδημαϊκή χρονιά. Ξεκίνησε με την ανάπτυξη της ιδέας, την κατανομή ρόλων και την έρευνα αγοράς και συνεχίστηκε με τη δημιουργία του προϊόντος ή της υπηρεσίας και την επεξεργασία του επιχειρηματικού μοντέλου.

Στο Company Programme, 15 φιναλίστ επιλέχθηκαν ανάμεσα σε 89 μαθητικές επιχειρήσεις, με περίπου 550 συμμετέχοντες. Η HerShield αναδείχθηκε Εταιρεία της Χρονιάς στον εθνικό τελικό της 29ης Απριλίου 2026, ενώ η LIVIA κατέκτησε την πρώτη θέση στο StartUp Programme.

Μέχρι το GEN-E στη Ρίγα ακολούθησε εντατική προετοιμασία. Οι ομάδες βελτίωσαν τις παρουσιάσεις και το επιχειρηματικό τους αφήγημα, τεκμηρίωσαν τη βιωσιμότητα των ιδεών τους και προετοιμάστηκαν για απαιτητικές ερωτήσεις στα αγγλικά. Κύρια πρόκληση ήταν να ανταποκριθούν στα αυστηρά ευρωπαϊκά κριτήρια, διατηρώντας την αυθεντικότητά τους.

Το JA Cyprus παρείχε τη μεθοδολογία, τα εργαλεία και ένα ασφαλές περιβάλλον μάθησης. Οι εκπαιδευτικοί και οι ακαδημαϊκοί κράτησαν τις ομάδες ενωμένες, ενώ οι μέντορες πρόσφεραν την οπτική της αγοράς. Καθοριστική ήταν και η συμβολή των συνεργατών μέσω χρηματοδότησης, εμπειρογνωμοσύνης και εθελοντισμού.

Το όραμα για την επόμενη ημέρα

Ποια είναι η σημασία του GEN-E για τους νέους και το κυπριακό οικοσύστημα καινοτομίας, ποια διδάγματα αποκόμισε το JA Cyprus από τη φετινή συμμετοχή και ποιο είναι το όραμά του για τα επόμενα χρόνια;

Το GEN-E αποτελεί εμπειρία ζωής, καθώς οι νέοι συναντούν συνομηλίκους τους από περισσότερες από 40 χώρες και παρουσιάζουν τις ιδέες τους ενώπιον επιχειρηματιών, επενδυτών και φορέων χάραξης πολιτικής. Φέτος, περισσότεροι από 1.000 συμμετέχοντες συναντήθηκαν στη Ρίγα, εκπροσωπώντας μια κοινότητα άνω των 400.000 νέων που συμμετέχουν στα προγράμματα του JA στην Ευρώπη.

Για τους νέους από την Κύπρο, η εμπειρία διευρύνει τους ορίζοντές τους και ενισχύει την αυτοπεποίθηση και την πίστη ότι μπορούν να δημιουργήσουν αντίκτυπο διεθνώς. Παράλληλα, επιβεβαιώνει ότι η επένδυση στην επιχειρηματική εκπαίδευση μπορεί να παράγει ιδέες ευρωπαϊκού επιπέδου.

Βασικό δίδαγμα είναι ότι η ποιότητα και η συστηματική δουλειά αποδίδουν και ότι το μικρό μέγεθος της Κύπρου δεν πρέπει να περιορίζει τις προσδοκίες της. Η επιτυχία πρέπει να αποτελέσει αφετηρία για καλύτερη σύνδεση των ομάδων με το οικοσύστημα καινοτομίας, τη χρηματοδότηση και τα διεθνή δίκτυα. Χρειάζεται, επίσης, να αρθεί το εμπόδιο που δεν επιτρέπει σε μαθητές να κατοχυρώνουν τις ιδέες τους.

Όραμά μας είναι η επιχειρηματική εκπαίδευση να αρχίζει από το Δημοτικό και να συνεχίζεται μέχρι το πανεπιστήμιο, ώστε κάθε παιδί να μαθαίνει να εντοπίζει προβλήματα, να δημιουργεί λύσεις, να συνεργάζεται και να αναλαμβάνει υπεύθυνες πρωτοβουλίες.