Νέος τρόπος καθορισμού των ενεργειακά φτωχών νοικοκυριών – Σε δημόσια διαβούλευση το Διάταγμα

Σε δημόσια διαβούλευση έθεσε η Υπηρεσία Ενέργειας το προσχέδιο του Διατάγματος με τίτλο «Το περί της Ενεργειακής Απόδοσης (Καθορισμός των Ενεργειακά Φτωχών Νοικοκυριών) Διάταγμα του 2026», το οποίο θεσπίζει ένα νέο πλαίσιο για την αναγνώριση των νοικοκυριών που πλήττονται από ενεργειακή φτώχεια.

Στόχος είναι η δημιουργία σαφών και αντικειμενικών κριτηρίων, ώστε τα μέτρα οικονομικής και ενεργειακής στήριξης να κατευθύνονται αποτελεσματικότερα προς όσους τα έχουν πραγματικά ανάγκη.

Το Διάταγμα αποτελεί επίσης μέρος της προσαρμογής της κυπριακής νομοθεσίας στην ευρωπαϊκή Οδηγία 2023/1791 για την ενεργειακή απόδοση. Η Οδηγία ενσωματώθηκε στο εθνικό δίκαιο με τον περί Ενεργειακής Απόδοσης Νόμο του 2026, ο οποίος εισήγαγε για πρώτη φορά νομικό ορισμό της ενεργειακής φτώχειας.

Τι θεωρείται ενεργειακή φτώχεια

Ως ενεργειακή φτώχεια ορίζεται η αδυναμία ενός νοικοκυριού να εξασφαλίσει τις αναγκαίες ενεργειακές υπηρεσίες για ένα αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης και υγείας.

Σε αυτές περιλαμβάνονται:

• η επαρκής θέρμανση
• το ζεστό νερό
• η ψύξη
• ο φωτισμός
• η ηλεκτρική ενέργεια για τη λειτουργία οικιακών συσκευών

Η ενεργειακή φτώχεια συνδέεται με συνδυασμό παραγόντων, όπως η οικονομική αδυναμία, το χαμηλό διαθέσιμο εισόδημα, οι υψηλές ενεργειακές δαπάνες και η χαμηλή ενεργειακή απόδοση της κατοικίας.

Σύνθετος δείκτης για τον καθορισμό των δικαιούχων

Για την ποσοτικοποίηση της ενεργειακής φτώχειας σε εθνικό επίπεδο, το Υπουργείο προχώρησε στην εκπόνηση εξειδικευμένης μελέτης.

Με βάση τη μελέτη αναπτύχθηκε σύνθετος δείκτης ενεργειακής φτώχειας, ο οποίος συνυπολογίζει:

• το διαθέσιμο εισόδημα του νοικοκυριού
• τις δαπάνες για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών
• το επίπεδο ενεργειακής απόδοσης της κατοικίας

Μέσω του προτεινόμενου Διατάγματος επιδιώκεται ο αντικειμενικότερος προσδιορισμός των νοικοκυριών που αντιμετωπίζουν ενεργειακή φτώχεια και η καλύτερη στόχευση των σχετικών μέτρων στήριξης.

Ποιοι θεωρούνται σήμερα ενεργειακά φτωχοί

Με βάση το υφιστάμενο πλαίσιο, στην κατηγορία των ενεργειακά φτωχών νοικοκυριών εντάσσονται:

1. Οι λήπτες δημόσιου βοηθήματος από τις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας.
2. Οι δικαιούχοι του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος από την Υπηρεσία Διαχείρισης Επιδομάτων Πρόνοιας.

Το υφιστάμενο κανονιστικό πλαίσιο βασίζεται σε Διατάγματα και Απόφαση που δημοσιεύθηκαν στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας στις 26 Σεπτεμβρίου 2023 και αφορούν τα κριτήρια ενεργειακής φτώχειας, τις κατηγορίες ευάλωτων πελατών, τα μέτρα προστασίας τους και τις υποχρεώσεις δημόσιας υπηρεσίας των προμηθευτών ηλεκτρισμού.

Από την 1η Δεκεμβρίου 2024 τέθηκε σε ισχύ νέο Διάταγμα για τον καθορισμό των ευάλωτων πελατών, καταργώντας το αντίστοιχο Διάταγμα του 2023. Την ίδια ημερομηνία τέθηκε σε εφαρμογή και νέα υπουργική Απόφαση για τις υποχρεώσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας.

Οι 20 κατηγορίες ευάλωτων πελατών

Στους ευάλωτους πελάτες ηλεκτρικής ενέργειας εμπίπτουν οι ακόλουθες κατηγορίες:

1. Τρίτεκνες ή πολύτεκνες οικογένειες που λαμβάνουν επίδομα τέκνου για τρία ή περισσότερα εξαρτώμενα τέκνα.
2. Λήπτες επιδόματος συνταξιούχων με χαμηλά εισοδήματα.
3. Παθόντες που είναι δικαιούχοι ειδικής μηνιαίας σύνταξης από το Ταμείο Ανακουφίσεως Παθόντων.
4. Λήπτες επιδόματος βαριάς κινητικής αναπηρίας.
5. Λήπτες επιδόματος φροντίδας για παραπληγικά άτομα.
6. Λήπτες επιδόματος φροντίδας για τετραπληγικά άτομα.
7. Λήπτες ειδικής χορηγίας για τυφλούς.
8. Λήπτες επιδόματος διακίνησης αιμοκαθαιρόμενων νεφροπαθών.
9. Νεφροπαθείς που υποβάλλονται σε περιτοναϊκή κάθαρση.
10. Άτομα που πάσχουν από πολλαπλή σκλήρυνση.
11. Άτομα που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση καρδιάς.
12. Άτομα με ενεργή μεγαλακρία.
13. Άτομα με ενεργή νόσο Cushing.
14. Άτομα με ενεργό φαιοχρωμοκύττωμα.
15. Άτομα με αυτόνομη διαβητική νευροπάθεια.
16. Ασθενείς με μόνιμη τραχειοστομία.
17. Ασθενείς με πρωτοπαθή ή μεταστατικό όγκο του κεντρικού νευρικού συστήματος.
18. Άτομα που πάσχουν από το σύνδρομο Raynaud.
19. Οικογενειακές μονάδες με εξαρτώμενα τέκνα έως 18 ετών, οι οποίες λαμβάνουν επίδομα τέκνου και έχουν ετήσιο μεικτό οικογενειακό εισόδημα έως €19.500.
20. Μονογονεϊκές οικογένειες που λαμβάνουν επίδομα μονογονεϊκής οικογένειας επιπρόσθετα από το επίδομα τέκνου.

Τα μέτρα στήριξης

Τα μέτρα αντιμετώπισης της ενεργειακής φτώχειας και προστασίας των ευάλωτων καταναλωτών περιλαμβάνουν:

• ένταξη στην ειδική διατίμηση ηλεκτρισμού
• αυξημένες χορηγίες για ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών ή εφαρμογή μεμονωμένων μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας
• αυξημένη οικονομική στήριξη για την εγκατάσταση οικιακού φωτοβολταϊκού συστήματος με τη μέθοδο Net Metering
• μη αποκοπή ή επανασύνδεση της ηλεκτροδότησης σε κρίσιμες περιόδους για ευάλωτους καταναλωτές που χρειάζονται απρόσκοπτη παροχή ρεύματος για λόγους υγείας, κατόπιν έγκρισης αρμόδιου Ιατροσυμβουλίου