Στεγαστικό: Λύση δεν είναι μόνο οι νέες κατοικίες

Η ενίσχυση του οικιστικού αποθέματος αποτελεί, σύμφωνα με επαγγελματίες της αγοράς ακινήτων, αλλά και αρμόδιους φορείς, μια σημαντική παράμετρο για την επίλυση του στεγαστικού προβλήματος.

Ο λόγος είναι ότι θα αυξηθεί η προσφορά ώστε να μπορέσει να εξισορροπήσει τη ζήτηση και να συμβάλει στην μείωση των τιμών, τόσο στο κομμάτι της αγοράς, όσο και της ενοικίασης. Παράλληλα, ένας άλλος θετικός παράγοντας, είναι ότι το κτιριακό απόθεμα που θα δημιουργηθεί, θα είναι σύμφωνο με τα νέα περιβαλλοντικά και οικιστικά πρότυπα.

Ωστόσο, αυτή η παράμετρος, δεν είναι και δεν μπορεί να είναι η μόνη που θα συμβάλει στη λύση του στεγαστικού.

Σε άρθρο του, με τίτλο «η στεγαστική κρίση δεν αντιμετωπίζεται μόνο με νέες κατοικίες», ο πρόεδρος του ΕΤΕΚ, Κωνσταντίνος Κωνσταντή σημειώνει μεταξύ άλλων ότι «η αντιμετώπισή της στεγαστικής κρίσης δεν μπορεί να βασιστεί αποκλειστικά  στην ανέγερση νέων κατοικιών. Η νέα παραγωγή είναι αναγκαία, απαιτεί όμως χρόνο, διαθέσιμη γη, υποδομές, χρηματοδότηση και σημαντικές διοικητικές διαδικασίες.

Την ίδια ώρα, μέσα στις πόλεις και στις κοινότητές μας υπάρχει ήδη ένα σημαντικό απόθεμα κατοικιών το οποίο παραμένει κενό, αδρανές ή σε αχρησία». Κάνοντας ιδιαίτερη αναφορά στο σχέδιο  «Ανακαινίζω – Ενοικιάζω», ο κ. Κωνσταντή σημειώνει ότι ξεκίνησε με μια ορθή διαπίστωση: Ότι η ανακαίνιση κενών κατοικιών μπορεί να αυξήσει σχετικά γρήγορα την προσφορά μονάδων προς ενοικίαση. Στην εφαρμογή του, όμως, εξελίχθηκε σε ένα ιδιαίτερα σύνθετο σχέδιο με εισοδηματικά κριτήρια για τους ενοικιαστές, ρυθμιζόμενες συμφωνίες ενοικίασης, εκτενείς απαιτήσεις γραφειοκρατικού τύπου, τακτικούς ελέγχους και εκτεταμένες δεσμεύσεις για τους ιδιοκτήτες.  

Τρεις προϋποθέσεις

Εν τέλει, το πρόβλημα δεν φαίνεται να είναι ούτε η απουσία κενών κατοικιών ούτε η έλλειψη ενδιαφέροντος από πλευράς ιδιοκτητών. Το αρχικό ενδιαφέρον καταδεικνύει ακριβώς το αντίθετο. Το πρόβλημα βρίσκεται στη μετατροπή του ενδιαφέροντος σε πραγματικές αιτήσεις και, τελικά, σε κατοικίες που επανεντάσσονται στην αγορά. Απαιτείται, συνεπώς, καταλήγει ο κ. Κωνσταντή, ριζική αναθεώρηση της φιλοσοφίας του Σχεδίου και όχι απλή προσαρμογή των ποσών, των εισοδηματικών κριτηρίων ή των διαδικασιών.

Ένα αποτελεσματικό και ευέλικτο Σχέδιο θα μπορούσε να στηριχθεί σε τρείς απλές και ελέγξιμες προϋποθέσεις. Πρώτον, να αποδεικνύεται ότι η κατοικία παραμένει κενή για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Δεύτερον, ο ιδιοκτήτης να αναλαμβάνει την υποχρέωση να την ανακαινίσει και να την επανεντάξει στην αγορά μακροχρόνιας ενοικίασης. Τρίτον, η κατοικία να παραμένει ενοικιασμένη για μια ελάχιστη περίοδο, για παράδειγμα τρία χρόνια, με αναλογική επιστροφή της χορηγίας σε περίπτωση πρόωρης διακοπής.

Ζήτηση του μέλλοντος ή του παρελθόντος;

Την ίδια ώρα, η συνεχιζόμενη πορεία ανάπτυξης της αγοράς δεν θα πρέπει να μας εφησυχάσει, σημειώνουν επαγγελματίες της αγοράς. Και αυτό γιατί η σημερινή προσφορά, βασίζεται στη ζήτηση του χθες, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο CEO της Ask Wire Παύλος Λοϊζου. Όπως υπογραμμίζει, η αγορά παραμένει όντως ισχυρή. Αλλά το πιο χρήσιμο ερώτημα είναι: Βασιζόμαστε στη μελλοντική ζήτηση ή στη ζήτηση του χθες; Τρία πράγματα δεν είναι ακόμη πλήρως ορατά σημειώνει:

Πρώτον, το κόστος κατασκευής. Τα υλικά είχαν ήδη αυξηθεί κατά 2,62% σε ετήσια βάση τον Μάιο του 2026. Οι κατασκευαστές μπορεί να εξακολουθούν να πωλούν στις σημερινές τιμές, αλλά μπορεί να μην χτίζουν με το κόστος του χθες.

Δεύτερον, η ζήτηση μετεγκατάστασης. Το πρώτο κύμα ανθρώπων που μετακόμισαν από τη Ρωσία, την Ουκρανία, το Ισραήλ και τον Λίβανο στην Κύπρο ήταν ισχυρό. Έχει στηρίξει τα ενοίκια, τις πωλήσεις και την εμπιστοσύνη. Αλλά τα κύματα δεν ανεβαίνουν για πάντα.

Τρίτον, η ρύθμιση. Ένα σημαντικό μέρος της ξένης ζήτησης καθοδηγείται από κίνητρα διαμονής, φορολογίας, ασφάλειας και «Σχεδίου Β». Αυτοί οι αγοραστές είναι πραγματικοί, αλλά είναι επίσης ευαίσθητοι σε πολιτικές. Ως εκ τούτου, καταλήγει, η αγορά δεν είναι «καλή» ή «κακή». Είναι πιο εκτεθειμένη. Γι αυτό και οι νικητές δεν θα είναι αυτοί που φωνάζουν ότι «η ζήτηση είναι ισχυρή». Θα είναι αυτοί που καταλαβαίνουν σε ποια σημεία είναι ισχυρή, γιατί είναι ισχυρή και τι συμβεί εάν μια υπόθεση διαψευσθεί.