Lukoil: Τι σημαίνει η πιθανή συμφωνία για την Κύπρο

Ευκαιρίες αλλά και κινδύνους για την Κύπρο και την Ελλάδα δημιουργεί η μεγαλύτερη έμφαση της Ουάσιγκτον στις οικονομικές συναλλαγές και στην ενεργειακή συνεργασία, εκτιμά ο διεθνολόγος Χαράλαμπος Χρυσοστόμου. Μιλώντας στο ΚΥΠΕ για την πιθανή συμφωνία που αφορά διεθνή περιουσιακά στοιχεία της Lukoil, σημείωσε ότι θα μπορούσε να λειτουργήσει ως γέφυρα μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας και να επηρεάσει την πορεία του πολέμου στην Ουκρανία.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, στις διαπραγματεύσεις της κυβέρνησης Τραμπ με τη Μόσχα για τον τερματισμό του πολέμου έχει περιληφθεί πετρελαϊκή συμφωνία δισεκατομμυρίων δολαρίων. Αφορά πετρελαϊκά πεδία, διυλιστήρια και πρατήρια καυσίμων του ρωσικού ομίλου σε διάφορες χώρες και εκκρεμεί η επίσημη έγκρισή της από τις δύο πλευρές.

Ο κ. Χρυσοστόμου υπογράμμισε ότι η υπόθεση υπερβαίνει μια επιχειρηματική συναλλαγή. «Είναι ένα πιθανό κομμάτι ενός πολύ μεγαλύτερου παζλ, όπου πετρέλαιο, πόλεμος, κυρώσεις και αμερικανικά οικονομικά συμφέροντα συναντώνται στο ίδιο τραπέζι», ανέφερε.

Τι σημαίνει για Κύπρο και Ελλάδα

Κατά τον διεθνολόγο, η ευρωπαϊκή και η ελληνική προσέγγιση δίνουν ιδιαίτερο βάρος στο διεθνές δίκαιο, στο Δίκαιο της Θάλασσας, στους κανόνες και στις συμμαχίες. Αντίθετα, η προσέγγιση Τραμπ αποδίδει μεγαλύτερη σημασία στη συναλλαγή, στο οικονομικό όφελος και στη γεωπολιτική χρησιμότητα κάθε χώρας.

Αυτό, διευκρίνισε, δεν σημαίνει ότι το διεθνές δίκαιο παύει να έχει σημασία. Σημαίνει, όμως, ότι μια συμφωνία οικονομικού χαρακτήρα μπορεί να αποκτά μεγαλύτερο βάρος στη διαχείριση μιας διαφοράς, αφήνοντας ανοικτές επιλογές για συνεργασία τόσο με την Τουρκία όσο και με την Ελλάδα και την Κύπρο.

Όπως εξήγησε, η Τουρκία προσφέρει τη γεωγραφική της θέση, τα Στενά, τη Μαύρη Θάλασσα και πρόσβαση προς τη Ρωσία και τη Μέση Ανατολή. Η Ελλάδα διαθέτει υποδομές υγροποιημένου φυσικού αερίου, λιμάνια, στρατιωτικές εγκαταστάσεις, πρόσβαση στα Βαλκάνια και ενεργειακές διασυνδέσεις.

Η Κύπρος προσφέρει στρατηγική θέση στην Ανατολική Μεσόγειο, ενεργειακές δυνατότητες και σύνδεση με την Ελλάδα, το Ισραήλ και την Αίγυπτο.

«Η αμερικανική λογική μπορεί να μην είναι “Ελλάδα ή Τουρκία”, αλλά: “Τι μπορεί να προσφέρει η Τουρκία; Τι μπορεί να προσφέρει η Ελλάδα; Τι μπορεί να προσφέρει η Κύπρος;”», σημείωσε.

Για Αθήνα και Λευκωσία, πρόσθεσε, το ζητούμενο είναι η μετατροπή της στρατηγικής τους σημασίας σε συγκεκριμένη οικονομική, ενεργειακή και γεωπολιτική αξία για τις ΗΠΑ.

Η ενέργεια ως μέσο διαπραγμάτευσης για την Ουκρανία

Η πιθανή είσοδος Αμερικανών επενδυτών στα διεθνή περιουσιακά στοιχεία της Lukoil εξετάζεται σε μια περίοδο κατά την οποία τα ουκρανικά πλήγματα πιέζουν τη ρωσική ενεργειακή παραγωγή και οι αγορές καυσίμων βρίσκονται υπό πίεση, ανέφερε ο κ. Χρυσοστόμου.

Κατά την εκτίμησή του, η κυβέρνηση Τραμπ αναζητά τρόπους να συνδέσει την οικονομική συνεργασία με μια πιθανή συμφωνία για την Ουκρανία. Σε αυτό το πλαίσιο, οι κυρώσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν και ως διαπραγματευτικό μέσο, με την οικονομική επανασύνδεση να προσφέρεται ως κίνητρο προς τη Μόσχα.

«Με απλά λόγια, περισσότερη οικονομική ομαλοποίηση με αντάλλαγμα περισσότερη πολιτική και στρατιωτική αποκλιμάκωση», εξήγησε.

Ερωτηθείς εάν ο Τραμπ επιδιώκει περισσότερο πετρέλαιο ή περισσότερη ειρήνη, απάντησε ότι μπορεί να επιδιώκει και τα δύο. Οι τιμές της ενέργειας, σημείωσε, επηρεάζουν τον πληθωρισμό, το κόστος μεταφορών και την πολιτική πίεση στο εσωτερικό των ΗΠΑ.

Τα πιθανά οφέλη για Μόσχα και Ουάσιγκτον

Για τον Βλαντίμιρ Πούτιν, το σημαντικότερο πιθανό όφελος δεν είναι μόνο οικονομικό, σύμφωνα με τον διεθνολόγο. Είναι η επιστροφή αμερικανικών επιχειρηματικών συμφερόντων στη ρωσική οικονομία, μετά την προσπάθεια της Δύσης να απομονώσει τη Ρωσία από το 2022.

Μια τέτοια εξέλιξη θα έδειχνε, όπως ανέφερε, ότι οι κυρώσεις μπορούν να μεταβληθούν όταν αλλάξουν οι πολιτικές συνθήκες, προσφέροντας σημαντικό γεωπολιτικό όφελος στο Κρεμλίνο.

Για τα αμερικανικά κεφάλαια, η συμφωνία θα μπορούσε να εξασφαλίσει πρόσβαση σε ενεργειακά περιουσιακά στοιχεία μεγάλης αξίας. Για την κυβέρνηση Τραμπ, ωστόσο, η σημασία της βρίσκεται κυρίως στη δυνατότητα να χρησιμοποιηθεί ως μοχλός διαπραγμάτευσης.

Η προοπτική αμερικανικών επενδύσεων στη ρωσική ενεργειακή αγορά θα συνδύαζε οικονομικό όφελος για τις ΗΠΑ με ένα ισχυρό κίνητρο για τη Μόσχα, επισήμανε. Συνέδεσε αυτή την προσέγγιση με τη λογική «America First», κατά την οποία η εξωτερική πολιτική αξιολογείται όλο και περισσότερο με βάση το όφελος για τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Διαφορετικές επιδιώξεις για Κίεβο και Ουάσιγκτον

Τα ουκρανικά πλήγματα στα ρωσικά διυλιστήρια έχουν καταστήσει τις ενεργειακές υποδομές κρίσιμο μέτωπο του πολέμου, σύμφωνα με τον κ. Χρυσοστόμου.

Για τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, το ρωσικό πετρέλαιο αποτελεί πηγή χρηματοδότησης της πολεμικής προσπάθειας της Μόσχας. Η Ουκρανία επιδιώκει, επομένως, να περιορίσει τόσο τα έσοδα της Ρωσίας όσο και τη δυνατότητά της να εφοδιάζει τις ένοπλες δυνάμεις της.

Η μείωση της ρωσικής διύλισης, όμως, μπορεί να εντείνει τις πιέσεις στην παγκόσμια αγορά καυσίμων, δημιουργώντας πρόβλημα για την αμερικανική κυβέρνηση.

«Η Ουκρανία θέλει να κάνει το ρωσικό πετρέλαιο ακριβότερο για τη Ρωσία, ο Τραμπ θέλει την ενέργεια φθηνότερη για την Αμερική. Το ίδιο ενεργειακό όπλο υπηρετεί δύο διαφορετικές στρατηγικές», ανέφερε.

Η Ευρώπη παραμένει εκτεθειμένη στις τιμές των καυσίμων

Παρότι η Ευρώπη έχει περιορίσει δραστικά την εξάρτησή της από τη ρωσική ενέργεια, εξακολουθεί να επηρεάζεται από τις εξελίξεις στην παγκόσμια αγορά, σημείωσε ο διεθνολόγος.

Μπορεί, συνεπώς, να αγοράζει λιγότερο ρωσικό πετρέλαιο, αλλά να πληρώνει ακριβότερα καύσιμα λόγω του πολέμου, των προβλημάτων στη ρωσική παραγωγή και των γεωπολιτικών αναταράξεων.

Το πρόβλημα, κατά τον ίδιο, είναι ότι η Ευρώπη δεν ελέγχει τις βασικές μεταβλητές της παγκόσμιας ενεργειακής αγοράς.

Συμφωνία αποκλιμάκωσης ή συνέχιση του ενεργειακού πολέμου

Το αν το πετρέλαιο μπορεί να συμβάλει στον τερματισμό του πολέμου παραμένει ανοικτό ερώτημα. Εάν η υπόθεση της Lukoil οδηγήσει σε ευρύτερη αμερικανορωσική οικονομική επαναπροσέγγιση, θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος μιας νέας μεταπολεμικής αρχιτεκτονικής, εκτίμησε ο κ. Χρυσοστόμου.

Αντίθετα, εάν συνεχιστούν τα ουκρανικά πλήγματα στις ρωσικές ενεργειακές υποδομές και οι ρωσικές επιθέσεις στην ουκρανική ενέργεια, το πετρέλαιο θα παραμείνει πεδίο αντιπαράθεσης.

Όπως συνόψισε, η Ουκρανία χρησιμοποιεί την ενέργεια για να πιέσει τη Ρωσία, η Μόσχα για να διατηρήσει την ισχύ της και ο Τραμπ επιχειρεί να συνδυάσει την ενέργεια, τις κυρώσεις και τα αμερικανικά κεφάλαια για να επιτύχει συμφωνία.

Εφόσον επικρατήσει αυτή η προσέγγιση, πρόσθεσε, οι μελλοντικοί συσχετισμοί στην Ευρώπη θα διαμορφωθούν τόσο στα πεδία των μαχών όσο και μέσα από διυλιστήρια, ενεργειακές διασυνδέσεις και μεγάλες γεωπολιτικές συμφωνίες.

Πηγή: ΚΥΠΕ