Αυτή είναι η νέα Εθνική Στρατηγική για την τεχνητή νοημοσύνη – Οι στόχοι για επιχειρήσεις, οικονομία και εργαζομένους

Την αύξηση της χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης από τις κυπριακές επιχειρήσεις στο 75% έως το 2032, από μόλις 9,3% το 2025, καθώς και την ανάπτυξη τουλάχιστον 3.000 εξειδικευμένων επαγγελματιών, θέτει ως βασικούς στόχους η νέα Εθνική Στρατηγική για την Τεχνητή Νοημοσύνη 2026-2032, η οποία εγκρίθηκε σήμερα από το Υπουργικό Συμβούλιο.

Η στρατηγική περιλαμβάνει 12 εμβληματικά προγράμματα, την εισαγωγή της τεχνητής νοημοσύνης στην εκπαίδευση, την κατάρτιση εργαζομένων και δημοσίων υπαλλήλων, καθώς και την αξιοποίησή της σε βασικούς τομείς της κυπριακής οικονομίας.

Σύμφωνα με όσα ανακοίνωσε ο Υφυπουργός Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής, Νικόδημος Δαμιανού, η στρατηγική περιλαμβάνει επίσης σενάριο για βελτίωση της εθνικής παραγωγικότητας έως και 15% και αύξηση του ΑΕΠ έως και 12% μέχρι το 2032, υπό την προϋπόθεση της υλοποίησης των αναγκαίων επενδύσεων και παρεμβάσεων.

Η νέα στρατηγική καταρτίστηκε με βάση τις εισηγήσεις της Εθνικής Εξειδικευμένης Επιτροπής για την Τεχνητή Νοημοσύνη, υπό την προεδρία του Επικεφαλής Επιστήμονα, Δημήτρη Σκουρίδη, και έπειτα από δημόσια διαβούλευση.

Στόχος η Κύπρος να γίνει κόμβος τεχνητής νοημοσύνης

Κεντρική επιδίωξη της Κυβέρνησης είναι η Κύπρος να αναδειχθεί έως το 2032 στον κορυφαίο κόμβο τεχνητής νοημοσύνης στην Ανατολική Μεσόγειο, λειτουργώντας ως γέφυρα μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των γειτονικών περιοχών.

Όπως εξήγησε ο κ. Δαμιανού, η Κυβέρνηση δεν επιδιώκει να ανταγωνιστεί τα μεγαλύτερα διεθνή οικοσυστήματα ως προς το μέγεθος των υποδομών ή την ανάπτυξη πολύ μεγάλων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης.

Αντίθετα, η στρατηγική επικεντρώνεται στην πρακτική εφαρμογή και αξιοποίηση της τεχνολογίας σε τομείς όπου η Κύπρος διαθέτει ήδη τεχνογνωσία και ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα.

Στο επίκεντρο τίθεται ο δημόσιος τομέας, με στόχο τη μείωση της γραφειοκρατίας, την επιτάχυνση των διοικητικών διαδικασιών και τη βελτίωση της παραγωγικότητας.

Παράλληλα, προσδιορίζονται πέντε βασικοί τομείς της οικονομίας στους οποίους θα δοθεί προτεραιότητα: οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες και το FinTech, η υγεία, ο τουρισμός και η φιλοξενία, οι νομικές υπηρεσίες, καθώς και η ναυτιλία και οι θαλάσσιες μεταφορές.

Τεχνητή νοημοσύνη στα σχολεία από την ηλικία των έξι ετών

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάπτυξη δεξιοτήτων, με τη στρατηγική να προβλέπει εθνικό πρόγραμμα γραμματισμού στην τεχνητή νοημοσύνη για παιδιά και εφήβους ηλικίας 6 έως 18 ετών.

Το πρόγραμμα θα καλύπτει τέσσερις ηλικιακές βαθμίδες και θα υλοποιηθεί υπό την ευθύνη του Υπουργείου Παιδείας.

Σύμφωνα με τον Υφυπουργό, στόχος δεν είναι απλώς η εξοικείωση των μαθητών με τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, αλλά η ανάπτυξη κριτικής σκέψης, η υπεύθυνη χρήση της τεχνολογίας και η βελτίωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων.

Παράλληλα, προβλέπεται ειδικό πρόγραμμα κατάρτισης για τους δημόσιους λειτουργούς, ώστε να μπορούν να αξιοποιούν τις νέες τεχνολογίες κατά την άσκηση των καθηκόντων τους.

Επανεκπαίδευση εργαζομένων – Πιλοτικό πρόγραμμα για 1.000 άτομα

Στον τομέα της απασχόλησης, η στρατηγική προβλέπει την ανάπτυξη προγραμμάτων επανακατάρτισης, προσαρμοσμένων στις ανάγκες συγκεκριμένων επαγγελμάτων.

Μία από τις βασικές δράσεις θα είναι το πρόγραμμα FutureAI CY, μέσω του οποίου επιδιώκεται η κατάρτιση 1.000 εργαζομένων κατά την πιλοτική εφαρμογή του.

Τα προγράμματα θα βασίζονται σε μικροδιαπιστευτήρια, δηλαδή πιστοποιήσεις συγκεκριμένων γνώσεων και δεξιοτήτων.

Επιπλέον, προβλέπεται η δημιουργία Εθνικού Παρατηρητηρίου Δεξιοτήτων Τεχνητής Νοημοσύνης, το οποίο θα παρακολουθεί τις ανάγκες της αγοράς εργασίας και τις τεχνολογικές εξελίξεις, συμβάλλοντας στον σχεδιασμό των προγραμμάτων κατάρτισης.

Η Κυβέρνηση επιδιώκει επίσης να καταστήσει την Κύπρο περιφερειακό κέντρο εκπαίδευσης στην τεχνητή νοημοσύνη, αξιοποιώντας πανεπιστήμια, ερευνητικά ιδρύματα και οργανισμούς κατάρτισης, με στόχο την προσέλκυση εξειδικευμένων επαγγελματιών και διεθνών εκπαιδευτικών ιδρυμάτων.

Πέντε ερευνητικοί τομείς και νέες υποδομές

Πέραν της εφαρμογής της τεχνητής νοημοσύνης στην οικονομία και τη δημόσια διοίκηση, η στρατηγική καθορίζει πέντε πεδία στα οποία επιδιώκεται η ανάπτυξη εξειδικευμένης ερευνητικής δραστηριότητας.

Πρόκειται για την ενέργεια και το περιβάλλον, τα αυτόνομα συστήματα, την ασφάλεια, την άμυνα και τις διαστημικές τεχνολογίες, την υγεία και τις βιοεπιστήμες, καθώς και τα ασύρματα δίκτυα νέας γενιάς.

Στους τομείς αυτούς προβλέπεται η δημιουργία εξειδικευμένων δοκιμαστικών περιβαλλόντων (sandboxes), στα οποία θα μπορούν να αναπτύσσονται, να δοκιμάζονται και να αξιολογούνται καινοτόμες εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.

Παράλληλα, προγραμματίζονται επενδύσεις σε υπολογιστικές υποδομές και η ανάπτυξη μηχανισμών τεχνικής υποστήριξης για υπουργεία και δημόσιους οργανισμούς.

Σκοπός είναι να επιταχυνθεί η εφαρμογή λύσεων τεχνητής νοημοσύνης στον δημόσιο τομέα και να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες για ανάπτυξη καινοτόμων υπηρεσιών.

Δώδεκα προγράμματα έως το 2032

Η Εθνική Στρατηγική περιλαμβάνει συνολικά 12 εμβληματικά προγράμματα, τα οποία προτείνεται να υλοποιηθούν μέχρι το 2032.

Ωστόσο, η εξειδίκευση, η ιεράρχηση και οι πηγές χρηματοδότησής τους θα καθοριστούν σε συνεργασία με τα συναρμόδια υπουργεία και τους εμπλεκόμενους φορείς.

Για τον σκοπό αυτό θα καταρτιστεί τριετές κυλιόμενο σχέδιο δράσης, στο οποίο θα προσδιοριστούν οι προτεραιότητες και οι αναγκαίοι πόροι.

Ο κ. Δαμιανού υπογράμμισε ότι η επίτευξη των στόχων προϋποθέτει επενδύσεις και αποτελεσματική εφαρμογή των σχεδιασμών, με τη συμμετοχή τόσο του δημόσιου όσο και του ιδιωτικού τομέα.

Όπως ανέφερε, η πρόοδος θα αξιολογείται συστηματικά, ώστε οι παρεμβάσεις να προσαρμόζονται ανάλογα με τα αποτελέσματα.

Αυτούσια η δήλωση του Υφυπουργού:

Το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε σήμερα τη νέα Εθνική Στρατηγική για την Τεχνητή Νοημοσύνη με ορίζοντα το 2032, η οποία ολοκληρώθηκε με βάση τις εισηγήσεις της Εθνικής Εξειδικευμένης Επιτροπής για την Τεχνητή Νοημοσύνη, υπό την καθοδήγηση και προεδρία του Επικεφαλής Επιστήμονα, Δημήτρη Σκουρίδη. Θέλω να ξεκινήσω ευχαριστώντας θερμά όλα τα Μέλη της Επιτροπής, καθώς και όλους όσοι συνέβαλαν στη δημόσια διαβούλευση.

Η Στρατηγική εκφράζει μια σαφή κατεύθυνση: Τοποθετεί την Τεχνητή Νοημοσύνη στον πυρήνα όχι μόνο της ψηφιακής πολιτικής αλλά της ευρύτερης αναπτυξιακής πολιτικής της χώρας. Αυτή καθοδηγείται από το ξεκάθαρο ιδεολογικο-πολιτικό πλαίσιο της Κυβέρνησης, τον κοινωνικό φιλελευθερισμό, για μια ισχυρή, ανταγωνιστική οικονομία και ένα σύγχρονο, αποτελεσματικό και κοινωνικά υπεύθυνο κράτος.

Αυτός ο στρατηγικός προσδιορισμός δεν μπορεί να κτίζεται χωρίς μια ξεκάθαρη κατεύθυνση όσο αφορά την Τεχνητή Νοημοσύνη. Και αυτό είναι που κάνει η νέα Στρατηγική για ΤΝ και θα αναφερθώ στα βασικά στοιχεία της.

Πρώτο:

Στόχος μας, έως το 2032, η Κύπρος να αναγνωρίζεται ως ο κορυφαίος, κόμβος Τεχνητής Νοημοσύνης στην Ανατολική Μεσόγειο – μια αξιόπιστη ευρωπαϊκή δικαιοδοσία για την ανάπτυξη, δοκιμή και επέκταση σε διεθνή κλίμακα, λύσεων και υπηρεσιών Τεχνητής Νοημοσύνης, και ως γέφυρα μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των γειτονικών περιοχών.

Δεύτερο:

Δεν επιδιώκουμε να ανταγωνιστούμε τα μεγαλύτερα διεθνή οικοσυστήματα σε κλίμακα, είτε όσο αφορά υποδομές είτε πολύ μεγάλα μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης. Η προσέγγισή μας εστιάζει εμφατικά στην εφαρμογή και υιοθέτηση της Τεχνητής Νοημοσύνης εκεί όπου μπορεί να δημιουργήσει τη μεγαλύτερη αξία για τη χώρα.

Τρίτο:

H Εθνική Στρατηγική ΤΝ περιλαμβάνει σαφή στόχευση.

• Ο Δημόσιος Τομέας αναγνωρίζεται ως κύρια προτεραιότητα και ευκαιρία για αύξηση της παραγωγικότητας, μείωση της γραφειοκρατίας και επιτάχυνση των διοικητικών διαδικασιών.
• Πέντε τομείς της οικονομίας αναγνωρίζονται ως κύριοι τομείς εστίασης: Χρηματοοικονομικές Υπηρεσίες και FinTech – Υγεία – Τουρισμός και  Φιλοξενία – Νομικές Υπηρεσίες και Ναυτιλία & Θαλάσσιες Μεταφορές. Πρόκειται για τομείς όπου η χώρα μας διαθέτει ήδη θεσμική γνώση και οι οποίοι παρουσιάζουν σημαντικές προοπτικές ανάπτυξης μέσω της ΤΝ.

Τέταρτο:

Η Έρευνα και η Καινοτομία σε ΤΝ παραμένουν καταλύτης: Ορίζονται 5 τομείς στους οποίους θέλουμε η Κύπρος να αναπτύξει ιδιαίτερη ερευνητική δραστηριότητα και δυνατότητες: Ενέργεια και Περιβάλλον – Αυτόνομα Συστήματα – Ασφάλεια, Άμυνα και Τεχνολογίες Διαστήματος – Υγεία και Βιοεπιστήμες – Ασύρματα δίκτυα νέας γενιάς. Στόχος μεταξύ άλλων, η δημιουργία εξειδικευμένων sandboxes σε αυτούς τους τομείς, για την ανάπτυξη και έλεγχο καινοτόμων λύσεων ΤΝ.

Πέμπτο:

Κεντρικός πυλώνας είναι το Ανθρώπινο Δυναμικό. Η Στρατηγική περιλαμβάνει ένα ολιστικό πλαίσιο ως προς την καλλιέργεια γνώσεων, δεξιοτήτων και στάσεων για να κατανοούμε, να αξιολογούμε κριτικά και να χρησιμοποιούμε υπεύθυνα την ΤΝ, ώστε αυτή να ενισχύει την παραγωγικότητα και όχι να αντικαθιστά σιωπηλά τους εργαζόμενους. Αυτό  καλύπτει:

• Το περίγραμμα προγράμματος εθνικού γραμματισμού στην ΤΝ μέσα από 4 ηλικιακές βαθμίδες μεταξύ των ηλικιών 6 και 18 ετών, υπό την ευθύνη του Υπουργείου Παιδείας. Στόχος να μετρούμε την ανάπτυξη δεξιοτήτων και κατά πόσο βελτιώνονται τα μαθησιακά αποτελέσματα με τη χρήση ΤΝ και όχι απλά πόσο συχνά χρησιμοποιείται η ΤΝ.
• Ανάγκη για πρόγραμμα επανακατάρτισης για ενήλικες εργαζόμενους, το οποίο να περιλαμβάνει τομεακές δεξιότητες για συγκεκριμένα επαγγέλματα. Προς τούτο προδιαγράφεται το πρόγραμμα μικροδιαπιστευτηρίων FutureAI CY ως μια από τις κύριες δράσεις, με στόχο να εκπαιδευτούν κατά την πιλοτική εφαρμογή 1000 εργαζόμενοι.
• Ειδικό πρόγραμμα κατάρτισης των δημόσιων λειτουργών.

Το πλαίσιο αυτό θα σχεδιαστεί σε λεπτομέρεια με τους υφιστάμενους αρμόδιους φορείς, με το Υπουργείο Παιδείας να έχει τον κύριο ρόλο, ενώ ορίζεται Εθνικό Παρατηρητήριο Δεξιοτήτων ΤΝ ως μηχανισμός διασφάλισης της λήψης πολιτικών και πρακτικών αποφάσεων που να ευθυγραμμίζουν τα προγράμματα με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας και τις τεχνολογικές εξελίξεις.

Παράλληλα, φιλοδοξούμε να αναδείξουμε την Κύπρο σε περιφερειακό κόμβο εκπαίδευσης και κατάρτισης στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Αξιοποιώντας τα πανεπιστήμια, τα ερευνητικά μας ιδρύματα και τους φορείς κατάρτισης, επιδίωξη είναι η προσέλκυση ταλέντου αλλά και εξειδικευμένων ιδρυμάτων παγκόσμιου κύρους, για την ανάπτυξη εκπαιδευτικών προγραμμάτων υψηλής ποιότητας, με διεθνή απήχηση και έμφαση στις πρακτικές εφαρμογές της Τεχνητής Νοημοσύνης.

Η Στρατηγική προβλέπει την επένδυση σε υπολογιστικές υποδομές, τη δημιουργία μηχανισμών τεχνικής και επιχειρησιακής υποστήριξης για Υπουργεία και δημόσιους φορείς ώστε να επιταχυνθεί η ανάπτυξη και εφαρμογή λύσεων Τεχνητής Νοημοσύνης στη δημόσια διοίκηση καθώς και εξειδικευμένες δομές, που θα παρέχουν τεχνογνωσία και δυνατότητες ανάπτυξης, δοκιμής και αξιολόγησης καινοτόμων εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης.

Προτείνονται 12 εμβληματικά προγράμματα για υλοποίηση μέχρι το 2032. Αυτά θα συγκεκριμενοποιηθούν και ιεραρχηθούν με τα συναρμόδια Υπουργεία και φορείς, ως μέρος του καταρτισμού τριετούς κυλιόμενου σχεδίου δράσης, που θα περιλαμβάνει και τον καθορισμό των αναγκαίων πηγών χρηματοδότησης των δράσεων της Στρατηγικής.

Η στρατηγική θέτει φιλόδοξους μετρήσιμους εθνικούς στόχους όπως: (i) Αύξηση της χρήσης της Τεχνητής Νοημοσύνης από τις επιχειρήσεις από 9,3% το 2025 σε 75% το 2032 (ii) τουλάχιστον 3.000 εξειδικευμένους επαγγελματίες Τεχνητής Νοημοσύνης έως το 2032, (iii) σενάριο βελτίωσης της εθνικής παραγωγικότητας βασιζόμενο στην οριζόντια επίδραση της ΤΝ, μέχρι και 15%, και διεύρυνση του ΑΕΠ έως και 12% έως το 2032. Η επίτευξη αυτών των επιδιώξεων προϋποθέτει σαφείς επενδύσεις και αποτελεσματική υλοποίηση της Στρατηγικής, ενώ δεν αφορά μόνο την Κυβέρνηση αλλά όλους τους φορείς, ιδιωτικούς και δημόσιους.

Προς τούτο, θα αξιολογούμε την πρόοδο και θα προσαρμόζουμε ανάλογα τις παρεμβάσεις μας.