Τίποτα από όσα καταφέραμε δεν ήταν αυτονόητο και ούτε ήρθε τυχαία, υπογραμμίζει η Μαριλένα Ραουνά μιλώντας στον Φιλελεύθερο αμέσως μετά την παράδοση της σκυτάλης της Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την Κυπριακή Δημοκρατία στην Ιρλανδία. Για την Υπουργό Ευρωπαϊκών Θεμάτων τόσο το εξάμηνο της Προεδρίας όσο και η δουλειά που προηγήθηκε ήταν αποτέλεσμα μιας συλλογικής προσπάθειας, επίμονης αφοσίωσης και απόλυτης προσήλωσης σε έναν κοινό στόχο.
Ως προς τα αποτελέσματα του εξαμήνου, το αποτύπωμα της Κυπριακής Προεδρίας ήταν το ότι συνέβαλε καθοριστικά στο να δοθεί ουσιαστικό περιεχόμενο στη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ. Η αυτονομία αυτή αφορά τους τομείς της άμυνας και ασφάλειας, την ανταγωνιστικότητα και το εμπόριο, την οικονομία, την ενεργειακή ανεξαρτησία, όπως και την ασφάλεια και προστασία των πολιτών.
Στα επιτεύγματα της Κυπριακής Προεδρίας, όπως τα καταγράφει η Μαριλένα Ραουνά, περιλαμβάνονται η μεγαλύτερη από το 1968 αναμόρφωση του πλαισίου της Τελωνειακής Ένωσης, τα δικαιώματα των αεροπορικών επιβατών και ο κανονισμός για τον εφοδιασμό κρίσιμων φαρμάκων.
Επί Κυπριακής Προεδρίας «κάναμε ιστορικά άλματα προόδου σε ό,τι αφορά την ενταξιακή πορεία της Ουκρανίας και της Μολδαβίας» και «καθοριστικά βήματα στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις Αλβανίας και Μαυροβουνίου», προσθέτει η Υφυπουργός Ευρωπαϊκών Θεμάτων. Σε μια Ευρωπαϊκή Ένωση που τρέχει συνεχώς ένα εξάμηνο δεν αρκεί και έτσι σε κάποιους φακέλους δεν υπήρξε κατάληξη. Ωστόσο με τη δουλειά που έγινε από κυπριακής πλευράς, στρώθηκε το χαλί στους Ιρλανδούς καθιστώντας εφικτή τη συμφωνία.
Στις 31 Ιουλίου η αποστολή της Μαριλένας Ραουνά ως Υφυπουργού Ευρωπαϊκών Θεμάτων ολοκληρώνεται, βάσει νομοθεσίας. Το ερώτημα είναι κατά πόσο η Κύπρος χρειάζεται ένα υφυπουργείο που θα ασχολείται με τα ευρωπαϊκά θέματα, όπως έχουν όλα τα άλλα κράτη μέλη της ΕΕ. Η κ. Ραουνά αφού σημειώνει πως η ΕΕ και το κεκτημένο αφορούν άμεσα ή έμμεσα το έργο όλων των Υπουργείων και Υφυπουργείων, προσθέτει πως «αποτελεί βέλτιστη πρακτική στα κράτη μέλη η ύπαρξη μιας εξειδικευμένης και ισχυρής δομής για τα ευρωπαϊκά θέματα».
Ως προς την ίδια και την επόμενη ημέρα και το εάν θα βρεθεί σε κάποιο άλλο πόστο στην κυβέρνηση Νίκου Χριστοδουλίδη, αναφέρει πως επικεντρώνεται στο ότι «μέχρι τις 31 Ιουλίου που ολοκληρώνεται η θητεία μου υπάρχουν πολλά και σημαντικά που πρέπει να γίνουν».
– Λέγεται συχνά ότι αυτό που έχει σημασία είναι το ταξίδι και όχι προορισμός. Στην περίπτωση της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου ΕΕ ήταν και τα δύο εξίσου σημαντικά;
– Θα έλεγα ότι, στην περίπτωση της Κυπριακής Προεδρίας, τόσο το ταξίδι όσο και ο προορισμός ήταν εξίσου σημαντικά και αλληλένδετα. Και σχεδόν ταυτόσημα. Η ίδια η προετοιμασία και ενάσκηση της Κυπριακής Προεδρίας ήταν ταυτόχρονα και το ταξίδι και ο προορισμός, ο τελικός μας στόχος.
Η Κυπριακή Προεδρία ήταν μια εθνική αποστολή υπό τη στενή καθοδήγηση του Προέδρου της Δημοκρατίας ο οποίος την όρισε ως τέτοια από την πρώτη στιγμή. Και μέσα σε αυτό το πλαίσιο, για να φθάσουμε στα αποτελέσματα που πετύχαμε, προηγήθηκε μια εξαιρετικά απαιτητική διαδρομή: σχεδόν δυόμισι χρόνια συστηματικής προετοιμασίας, σχεδιασμού, συντονισμού και καθημερινής σκληρής δουλειάς.
Τίποτα από όσα καταφέραμε δεν ήταν αυτονόητο, ούτε ήρθε τυχαία. Αντιθέτως. Ήταν το αποτέλεσμα συλλογικής προσπάθειας, επιμονής, αφοσίωσης και απόλυτης προσήλωσης σε έναν κοινό στόχο.
Τα απτά, ουσιαστικά και μετρήσιμα αποτελέσματα που πετύχαμε για την Ένωση και για τους Ευρωπαίους πολίτες, που είναι αποτελέσματα βεβαίως και για την Κύπρο, είναι εκεί, έχουν δημοσιευθεί εξάλλου, και μιλάνε από μόνα τους.
Η επιτυχία της Κυπριακής Προεδρίας πηγάζει ακριβώς από το γεγονός ότι γύρω από αυτή την εθνική αποστολή συσπειρώθηκαν ολόκληρη η δημόσια υπηρεσία, τα Υπουργεία και Υφυπουργεία, κοινωνικοί και άλλοι εταίροι και θεσμοί, αλλά και πολίτες που εργάστηκαν ως εθελοντές, για να φέρουμε αυτό το αποτέλεσμα. Με τη Γραμματεία της Κυπριακής Προεδρίας να λειτουργεί ως ο πυρήνας συντονισμού αυτής της κοινής προσπάθειας. Ένα μεγάλο ευχαριστώ σε όλους και όλες εργάστηκαν για την εθνική αυτή αποστολή.
Την ίδια στιγμή, η Κυπριακή Προεδρία αποτελεί απτή απόδειξη ότι όταν υπάρχει σωστός προγραμματισμός και αποτελεσματικός επιτελικός μηχανισμός, η επιτυχία στην υλοποίηση στόχων και τα αποτελέσματα είναι φυσικό επακόλουθο. Και αυτή η Προεδρία απέδειξε ότι η αποτελεσματική και σκληρή δουλειά πάντα δικαιώνεται.
Είναι λοιπόν ένα αποτέλεσμα που μας δικαιώνει και που πάνω άπο όλα αξίζει στην Κύπρο. Και αυτό που με χαροποιεί ιδιαίτερα, και που εισπράττω διαρκώς το τελευταίο διάστημα από πολίτες, είναι ένα αίσθημα υπερηφάνειας για την Κυπριακή Προεδρία, και τα αποτελέσματά της, για την Κύπρο μας. Και αυτό έχει ιδιαίτερη αξία.
– Αν ας ζητήσω να μου πείτε τι πέτυχε η Κυπριακή Προεδρία σίγουρα θα χρειαστούμε πάρα πολλές σελίδες για να χωρέσουν. Επιγραμματικά όμως τι είναι αυτό που ξεχωρίζετε ως το πιο σημαντικό; Τι είναι αυτό που θα αποτελεί σημείο αναφοράς στο μέλλον; Ως παρακαταθήκη της Κυπριακής Προεδρίας στις επόμενες;
– Πράγματι, ο κατάλογος των αποτελεσμάτων της Κυπριακής Προεδρίας καλύπτει ένα ευρύ φάσμα πολιτικών. Και αυτό γιατί εργαστήκαμε με προσήλωση, διαφάνεια, και ως έντιμοι διαμεσολαβητές. Διαμορφώσαμε λύσεις που οδήγησαν σε συμφωνία ακόμα και σε εξαιρετικά δύσκολους φακέλους, που απαιτούσαν ομοφωνία και που σε κάποιες των περιπτώσεων βρίσκονταν σε αδιέξοδο για περισσότερο από δεκαετία.
Αν πρέπει να ξεχωρίσω το σημαντικότερο αποτύπωμά της, αυτό που αφήνει πίσω της ως παρακαταθήκη η Κυπριακή Προεδρία, ήταν το ότι συνέβαλε καθοριστικά στο να δοθεί ουσιαστικό περιεχόμενο στη στρατηγική αυτονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης – είτε αυτό φορά την άμυνα και ασφάλεια, την ανταγωνιστικότητα και το εμπόριο, είτε την οικονομία, την ενεργειακή ανεξαρτησία της Ένωσης, καθώς και την ασφάλεια και προστασία των πολιτών.
Το όραμα της Κυπριακής Προεδρίας, το οποίο συνοψίστηκε στο κεντρικό μας μήνυμα, «Μια Αυτόνομη Ένωση, Ανοικτή στον Κόσμο», η έμφαση στην περιοχή της ευρύτερης Μέσης Ανατολής και του Κόλπου, και σε κρίσιμα ζητήματα ασφάλειας όπως η θαλάσσια ασφάλεια, αποδείχθηκαν όχι μόνο επίκαιρα αλλά και ουσιαστικά αναγκαία για την ΕΕ. Και κατέστησαν σαφές ότι μια πραγματικά αυτόνομη και στρατηγικά ανεξάρτητη Ένωση αποτελεί επιτακτική ανάγκη.
Από την πρώτη στιγμή εργαστήκαμε με μεθοδικότητα και συνέπεια προς αυτή την κατεύθυνση.
Στην ασφάλεια και την άμυνα, η Κυπριακή Προεδρία έθεσε ως έναν εκ των βασικών στόχων την υλοποίηση και εφαρμογή των εργαλείων του Κανονισμού SAFE, του μεγαλύτερου επενδυτικού προγράμματος στον τομέα της άμυνας σε επίπεδο ΕΕ, ύψους €150 δισ., συμβάλλοντας ουσιαστικά στη διαμόρφωση μιας πιο αυτόνομης, και πιο ασφαλούς Ευρώπης.
Υπό την Κυπριακή Προεδρία η χρηματοδοτική συνδρομή του SAFE κατέστη πλέον διαθέσιμη σε 18 κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένης της Κύπρου, γεγονός που μεταφράζεται σε απτά οφέλη τόσο για την ευρωπαϊκή ασφάλεια όσο και για την εθνική οικονομία και αμυντική βιομηχανία. Προωθήσαμε, επίσης, τον Κανονισμό για τη στρατιωτική κινητικότητα, ένα σημαντικό βήμα προς τη δημιουργία μιας «στρατιωτικής ζώνης Σένγκεν» στην ΕΕ.
Παράλληλα, θέσαμε προς συζήτηση για πρώτη φορά σε επίπεδο αρχηγών κρατών και Κυβερνήσεων – κατά το άτυπο Ευρωπαικό Συμβούλιο στην Κύπρο τον Απρίλιο – το ζήτημα του επιχειρησιακού σχεδιασμού για το άρθρο 42.7 της ΣΕΕ, της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής,
Σε ό,τι αφορά την ανταγωνιστικότητα δώσαμε ιδιαίτερη έμφαση στην απλοποίηση του υφιστάμενου νομοθετικού πλαισίου της ΕΕ σε αριθμό τομέων πολιτικής, με στόχο τη μείωση του διοικητικού φόρτου και κόστους για τις επιχειρήσεις, ιδίως τις μικρομεσαίες, μέσω της οποίας εκτιμάται ότι θα επιτευχθεί μείωση κόστους ύψους μέχρι και €15 δισ. ετησίως για τις επιχειρήσεις.
Στον τομέα της ενέργειας πετύχαμε συμφωνία εντός του Συμβουλίου για τα ευρωπαϊκά δίκτυα, που αναμένεται να συμβάλει στη μείωση των τιμών ενέργειας αλλά και στην προώθηση μιας πραγματικά ολοκληρωμένης Ενεργειακής Ένωσης.
Συμβάλαμε με σημαντικές συμφωνίες και πρωτοβουλίες για μια Ένωση που να είναι ισχυρή εκ των έσω αλλά και με διεθνή παρουσία και ρόλο, μέσα από μια συνολική προσέγγιση 360 μοιρών.
Στον τομέα της διεύρυνσης κάναμε ιστορικά άλματα προόδου σε ό,τι αφορά την ενταξιακή πορεία της Ουκρανίας και της Μολδαβίας, καθώς και καθοριστικά βήματα στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις Αλβανίας και Μαυροβουνίου. Στον τομέα του εμπορίου προωθήσαμε την υπογραφή της στρατηγικής εταιρικής σχέσης ΕΕ – Μεξικού, την εφαρμογή προνοιών της εμπορικής σχέσης ΕΕ – ΗΠΑ, ενώ υπό την Κυπριακή Προεδρία υπογράφηκε η Συμφωνία Εταιρικής Σχέσης ΕΕ με τις χώρες Mercosur.
Αυτό που χαρακτηρίζει την Προεδρία μας από την αρχή μέχρι το τέλος ήταν η προσήλωσή μας στα αποτελέσματα. Πετύχαμε σημαντικές συμφωνίες αίροντας το αδιέξοδο σε κρίσιμους φακέλους που παρέμεναν στάσιμοι για χρόνια, ακόμη και για περισσότερο από μία δεκαετία, φέροντας αποτελέσματα που έχουν άμεσο αντίκτυπο στην καθημερινότητα των Ευρωπαίων πολιτών: Από τη μεγαλύτερη από το 1968 αναμόρφωση του πλαισίου της Τελωνειακής Ένωσης και τα δικαιώματα των αεροπορικών επιβατών μέχρι τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης, τον Κανονισμό για τον εφοδιασμό κρίσιμων φαρμάκων αλλά και την ενίσχυση του πλαισίου προστασίας των παιδιών σε σχέση με τη σεξουαλική κακοποίηση.
Τέλος, σημαντικό κληροδότημα της Κυπριακής Προεδρίας είναι και η εργασία σε έναν από τους πιο απαιτητικούς φακέλους που κληθήκαμε να διαχειριστούμε, το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, δηλαδή τον προϋπολογισμό της Ένωσης για την επόμενη επταετία.
Παρουσιάσαμε ένα ώριμο διαπραγματευτικό πλαίσιο, το πρώτο με αριθμούς, ενώ θέσαμε και τις βάσεις για τη νέα αρχιτεκτονική του, για τον εκσυγχρονισμό του, μέσα από την επίτευξη συμφωνίας επί των βασικών χρηματοδοτικών του εργαλείων. Η πρόοδος αυτή αποτελεί μια ισχυρή βάση για επίτευξη πολιτικής συμφωνίας μέχρι το τέλος του 2026, που είναι και ο τελικός στόχος. Στην πράξη αυτό θα σημαίνει απρόσκοπτη συνέχιση χρηματοδότησης στα κράτη μέλη.
Η Κυπριακή Προεδρία λοιπόν δεν περιορίστηκε στο να διαχειριστεί ένα θεσμικό καθήκον. Άσκησε μια Προεδρία με όραμα, φιλοδοξία, προσήλωση και, κυρίως, με μετρήσιμα αποτελέσματα. Ενδεικτικά να αναφέρω ότι από τους 32 φακέλους που οδηγήθηκαν σε διαπραγμάτευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Κυπριακή Προεδρία έκλεισε τους 27, ένας πολύ υψηλός αριθμός.
– Ποια ήταν τα θέματα που δεν καταφέρατε να υπάρχει κάποιο αποτέλεσμα;
– Υπήρξαν ορισμένοι περίπλοκοι φάκελοι επί των οποίων εργαστήκαμε εντατικά από την πρώτη στιγμή, και βρεθήκαμε κοντά σε κατάληξη, ωστόσο δεν προλάβαμε να ολοκληρώσουμε πριν από την εκπνοή του εξαμήνου, όπως το ψηφιακό πακέτο απλοποίησης. Και στην διεύρυνση, όπου ολοκληρώσαμε τις τεχνικές εργασίες εντός Συμβουλίου για υποψήφια κράτη, και εάν είχαμε ακόμα λίγες μέρες θα προχωρούσαμε σε επίσημο άνοιγμα και κλείσιμο επιπλέον κεφαλαίων.
Εντούτοις, οι φάκελοι αυτοί βρίσκονται πλέον χάρη στην εργασία της Κυπριακής Προεδρίας σε ώριμο στάδιο διαπραγμάτευσης, καθιστώντας εφικτή τη συμφωνία επί της Ιρλανδικής Προεδρίας που μας έχει διαδεχθεί. Άλλωστε αυτή είναι και η λογική πίσω από τον θεσμό της εκ περιτροπής Προεδρίας, η διασφάλιση της συνέχειας του νομοθετικού έργου.
Το ζητούμενο είναι η διαχείριση των κρίσεων
– Από όλες τις συναντήσεις που είχατε όλο αυτό το διάστημα, πριν και στη διάρκεια της Προεδρίας, ποια ήταν η πιο δύσκολη στιγμή για εσάς;
– Ήταν πολλές και καθημερινές οι δυσκολίες σε αυτή την πορεία των 2.5 χρόνων, ακριβώς διότι η προετοιμασία και η ενάσκηση της Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ είναι ένα τεράστιο εγχείρημα.
Αναμφίβολα, μία από τις πιο δύσκολες στιγμές ήταν ο πόλεμος στο Ιράν και το μεμονωμένο περιστατικό που σημειώθηκε στις Βρετανικές Βάσεις. Οι κρίσεις, ωστόσο, αποτελούν αναπόσπαστο μέρος κάθε Προεδρίας. Το ζητούμενο είναι η διαχείρισή τους. Η ετοιμότητα, η ψυχραιμία, τα γρήγορα αντανακλαστικά, η ευελιξία και η προσαρμοστικότητα που επιδεικνύει κάθε Προεδρία.
Η Κυπριακή Προεδρία επέδειξε ακριβώς αυτά τα χαρακτηριστικά και γρήγορα αντανακλαστικά. Ενεργοποιηθήκαμε άμεσα, διαχειριστήκαμε τις αυξημένες απαιτήσεις ασφάλειας και συντονισμού και διασφαλίσαμε ότι καμία προγραμματισμένη συνάντηση δεν ακυρώθηκε ούτε υποβαθμίστηκε. Την ίδια στιγμή, αξιοποιήσαμε τη συγκυρία ώστε να αναδειχθεί, για πρώτη φορά σε επίπεδο ηγετών, το ζήτημα του επιχειρησιακού σχεδιασμού σε περίπτωση ενεργοποίησης της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής (άρθρο 42.7 της ΣΕΕ).
Η διοργάνωση της Συνόδου Αρχηγών και Κυβερνήσεων – η πρώτη που έλαβε χώρα στην Κύπρο από την ένταξη μας – αποτέλεσε επίσης ένα τεράστιο επιχειρησιακό εγχείρημα με αυξημένες πολιτικές, διπλωματικές, οργανωτικές απαιτήσεις και απαιτήσεις ασφάλειας. Η χώρα μας ανταποκρίθηκε στο έπακρο, με άρτια οργάνωση και με ουσιαστικό πολιτικό περιεχόμενο.
