Συμβιβαστική πρόταση στο θέμα της διάνοιξης σημείων διέλευσης παρουσίασε ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, στην κοινή συνάντηση με τους δύο ηγέτες. Όπως είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε από πηγές που γνωρίζουν καλά τα διαμειφθέντα στις συναντήσεις και οι οποίες μίλησαν στο philenews, ο ΓΓ ΟΗΕ πρότεινε ταυτόχρονα άνοιγμα των σημείων διέλευσης Μιας Μηλιάς και Αθηένου.

Πρόκειται ουσιαστικά για μια ελαφρώς διαφοροποιημένη πρόταση απ’ ό,τι είχε προταθεί πριν από έναν χρόνο στη Νέα Υόρκη, ως προς τον δρόμο από την Αθηένου προς την περιοχή Αγλατζιάς. Παράλληλα, η πρόταση για τον συγκεκριμένο δρόμο ήταν να υπάρχουν μόνο δύο σημεία ελέγχου αντί για τα τρία που ζητούσε η τουρκοκυπριακή πλευρά.

Όπως αναφέρουν οι ίδιες πληροφορίες, κατά τη σημερινή συνάντηση οι δύο ηγέτες έδωσαν τις εξής απαντήσεις ως προς τον «εύλογο συμβιβασμό», όπως τον χαρακτήρισε ο ίδιος ο ΓΓ:

  • Ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης συμφώνησε με τη συμβιβαστική πρόταση του Αντόνιο Γκουτέρες και δήλωσε έτοιμος να το ανακοινώσει ο ΓΓ ακόμα και σήμερα, στη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου.
  • Ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Τουφάν Έρχιουρμαν ήταν αρνητικός στην πρόταση του Γκουτέρες.

Το γεγονός αυτό δείχνει και την αδυναμία που υπάρχει από πλευράς Έρχιουρμαν να πάρει αποφάσεις σε τέτοια ζητήματα. Όπως είναι γνωστό, η Τουρκία δεν επιτρέπει σε κανέναν Τουρκοκύπριο ηγέτη να λαμβάνει αποφάσεις που επηρεάζουν τις θέσεις του τουρκικού στρατού ή τον τρόπο με τον οποίο αυτός επιθυμεί να ελέγχει την περιοχή.

Οι προτάσεις Νίκου Χριστοδουλίδη

Πηγές που γνωρίζουν το παρασκήνιο των χθεσινών και σημερινών συζητήσεων, μιλώντας στο philenews, αποκάλυψαν ότι ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης είχε προτείνει – στη συνάντηση με τον ΓΓ ΟΗΕ την Τρίτη – όπως συμπεριληφθούν μέτρα τα οποία αφορούν στο θέμα των αγνοουμένων ούτως ώστε η ΔΕΑ να έχει πρόσβαση σε περισσότερους χώρους για ανασκαφή καθώς και πρόσβαση στα αρχεία του τουρκικού στρατού, για να μπορεί να διερευνηθεί πλήρως το θέμα των αγνοουμένων.

Το θέμα συζητήθηκε και στη διάρκεια της σημερινής συνάντησης των τριών, με τον Γενικό Γραμματέα να σημειώνει αυτή την πρόταση και να έχει θετική ανταπόκριση. Φαίνεται όμως, εκ του αποτελέσματος, ότι η άλλη πλευρά δεν ανταποκρίθηκε θετικά, αφού ο ΓΓ δεν έκανε καμία σχετική αναφορά στις δηλώσεις του.

Η δεύτερη πρόταση Χριστοδουλίδη, η οποία τέθηκε στην κατ’ ιδίαν συνάντηση με τον ΓΓ ΟΗΕ, αφορά την Τουρκία. Συγκεκριμένα, έβαλε στο τραπέζι πρωτοβουλίες καλής θέλησης ή βήματα αμοιβαίου οφέλους μεταξύ Κυπριακής Δημοκρατίας και Τουρκίας. Σύμφωνα με την πρόταση Χριστοδουλίδη, τα βήματα αυτά θα μπορούσαν να γίνονται μέσα από μια αμοιβαία προσέγγιση ανάμεσα στις δύο χώρες. Αυτό, ωστόσο, δεν είναι θέμα στο οποίο θα μπορούσε να τοποθετηθεί ή να το μεταφέρει προς την τουρκική πλευρά ο ίδιος ο ΓΓ ΟΗΕ.

Εκ του αποτελέσματος φαίνεται ότι η κάθοδος Μποζάι στα κατεχόμενα δεν ήταν τυχαία, αλλά είχε συγκεκριμένη αποστολή: να αποτρέψει κινήσεις που ενδεχομένως θα αμφισβητούσαν τα σχέδια της Άγκυρας. 

Καταλύτης η δική του παρέμβαση

Εκείνο που έκρινε το σημερινό αποτέλεσμα, και την ανακοίνωση του ΓΓ ΟΗΕ ότι όλα τα μέρη συμφωνούν να προχωρήσουν στην προετοιμασία σύγκλησης μιας άτυπης πενταμερούς, ήταν η προσωπική παρέμβαση του ίδιου του Αντόνιο Γκουτέρες προς τον Χακάν Φιντάν.

Καθοριστική ήταν η τηλεφωνική επικοινωνία ανάμεσα στον ΓΓ ΟΗΕ και τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών, ένα τηλεφώνημα που έγινε δύο εικοσιτετράωρα μετά το ταξίδι Ολγκίν στην Άγκυρα. Η προσωπική απεσταλμένη του ΓΓ ΟΗΕ, παρά το γεγονός ότι είδε τον Φιντάν την περασμένη Παρασκευή, δεν κατάφερε να εξασφαλίσει θετική απάντηση.

Αντίθετα, επικοινωνώντας με τον Φιντάν, ο ΓΓ ΟΗΕ κατάφερε να πάρει θετική απάντηση — γεγονός που του επέτρεψε να προχωρήσει στις σημερινές ανακοινώσεις για τη συνέχιση της δικής του προσπάθειας στο Κυπριακό.

Διπλωματικές πηγές σημείωσαν ότι, σ’ αυτή τη φάση, ο Γκουτέρες πήρε το «ΟΚ» από τον Φιντάν για να προχωρήσει, αλλά τα πράγματα δεν έχουν κινηθεί ακόμη προς τη συγκεκριμένη κατεύθυνση.

Όπως αναφέρουν πηγές που γνωρίζουν το παρασκήνιο των συζητήσεων, αυτή τη στιγμή υπάρχει η συγκατάθεση της Τουρκίας ώστε να ξεκινήσει η προετοιμασία μιας διευρυμένης συνάντησης. Ο ΓΓ ξεκαθάρισε προς τους συνομιλητές του ότι η επόμενη συνάντηση 5+1 θα πρέπει να είναι επιτυχημένη.

Ουσιαστικά, ο Γκουτέρες ξεκαθάρισε πως στην επόμενη πενταμερή θέλει να παρευρεθεί και να ανακοινώσει την επανέναρξη των συνομιλιών.

Ούτε λέξη για τις «νέες ιδέες»

Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο που προκύπτει από τις επαφές του Αντόνιο Γκουτέρες στο νησί είναι πως ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών δεν παρουσίασε ούτε μίλησε για «νέες ιδέες» ή για οτιδήποτε είχε δημοσιευθεί σχετικά το προηγούμενο διάστημα σε κυπριακά, τουρκικά και βρετανικά μέσα ενημέρωσης.

Η συζήτηση θα γίνει επί των παραμέτρων του γνωστού πλαισίου Γκουτέρες, χωρίς το ίδιο να αποτελεί σημείο αναφοράς. Πηγή που ήταν παρούσα στις συζητήσεις των τελευταίων δύο ημερών ανέφερε στο philenews ότι αυτό που έθεσε ως στόχο του ο ΓΓ ΟΗΕ είναι πως όταν πάει στην πενταμερή να έχει ένα πλαίσιο επανέναρξης των συνομιλιών.

Σε κάθε περίπτωση, και ένεκα των γνωστών τουρκικών αντιδράσεων, το πλαίσιο αυτό δεν θα «βαφτιστεί» και δεν θα φέρει το όνομα του Γκουτέρες ή κάτι άλλο σχετικό. Σ’ αυτό το κείμενο θα περιληφθούν οι συγκλίσεις που έχουν επιτευχθεί, ή, όπως μας αναφέρθηκε χαρακτηριστικά, οι αποκλίσεις που προκύπτουν από αυτές — δηλαδή τα σημεία όπου υπάρχουν διαφωνίες και δεν έχει επιτευχθεί σύγκλιση.