Υποδείξεις των MED9 στην Τουρκία για πρόοδο στις σχέσεις με την ΕΕ – Τι λέει η κοινή διακήρυξη του Σπλιτ για την Κύπρο και το Κυπριακό

Η Τουρκία πρέπει να συμβάλει έμπρακτα στην ταχεία επανέναρξη και την επιτυχή διεξαγωγή των διαπραγματεύσεων για το Κυπριακό, ώστε να σημειωθεί πρόοδος στις σχέσεις της με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτό το μήνυμα στέλνουν από το Σπλιτ της Κροατίας οι ηγέτες των εννέα μεσογειακών κρατών μελών της ΕΕ.

Η κοινή διακήρυξη της συνόδου κορυφής των MED9 περιλαμβάνει σημαντικές αναφορές στο Κυπριακό, ενώ οι Ευρωπαίοι ηγέτες χαιρετίζουν τον διορισμό του Ραφαέλε Φίτο ως ειδικού αντιπροσώπου της ΕΕ για την Κύπρο.

Οι ηγέτες των MED9 επαναλαμβάνουν την προσήλωσή τους «σε μια συνολική λύση του Κυπριακού στο πλαίσιο των ΗΕ, όπως αυτό καθορίζεται από τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας, σύμφωνη με το κεκτημένο, τις αρχές και τις αξίες της ΕΕ. Το Κυπριακό είναι ευρωπαϊκό πρόβλημα. Εκφράζουμε την εκτίμησή μας για τις προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα των ΗΕ, συμπεριλαμβανομένης της πρόσφατης επίσκεψής του στην Κύπρο, και χαιρετίζουμε την πρόθεσή του να συγκαλέσει διευρυμένη συνάντηση με όλα τα μέρη, με στόχο την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων εντός του συμφωνημένου πλαισίου και με βάση τις υφιστάμενες συγκλίσεις».

Επικροτούν επίσης «τον διορισμό, από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, του Εκτελεστικού Αντιπροέδρου Ραφαέλε Φίτο ως Ειδικού Αντιπροσώπου για την Κύπρο, καθώς και την κοινή επιστολή των Προέδρων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς τον ΓΓ των ΗΕ, τον Μάρτιο του 2025, με την οποία επαναλαμβάνουν τη θέση και την ετοιμότητα της ΕΕ να στηρίξει ενεργά τη διαδικασία υπό την αιγίδα των ΗΕ».

Μήνυμα προς την Άγκυρα

Μέσω της κοινής διακήρυξης, οι ηγέτες στέλνουν πολύ συγκεκριμένα μηνύματα στην Άγκυρα για το Κυπριακό: «Η έμπρακτη συμβολή της Τουρκίας στην ταχεία επανέναρξη και την επιτυχή διεξαγωγή των διαπραγματεύσεων παραμένει κρίσιμη και αποτελεί το κλειδί για την πρόοδο των σχέσεων ΕΕ-Τουρκίας, σύμφωνα με τα Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Απριλίου 2024. Υποστηρίζουμε, επίσης, ότι η αποφυγή μονομερών ενεργειών, συμπεριλαμβανομένων εκείνων στα Βαρώσια και κατά μήκος της γραμμής κατάπαυσης του πυρός, είναι καθοριστική ώστε να δημιουργηθεί ευνοϊκό περιβάλλον για την επανέναρξη των συνομιλιών».

Οι εννέα ηγέτες σημειώνουν ακόμη στην κοινή τους διακήρυξη:

«Υπογραμμίζουμε τα στρατηγικά συμφέροντα της ΕΕ στη διασφάλιση ενός σταθερού και ασφαλούς περιβάλλοντος στην Ανατολική Μεσόγειο και στην ανάπτυξη μιας αμοιβαία επωφελούς σχέσης συνεργασίας με την Τουρκία, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που έχουν τεθεί. Η εποικοδομητική εμπλοκή της Τουρκίας παραμένει σημαντική για την προώθηση διαφόρων τομέων συνεργασίας. Στο πλαίσιο αυτό, η αποφυγή μονομερών ενεργειών που παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο και ο σεβασμός της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων των κρατών μελών της ΕΕ είναι ουσιώδη. Τα ζητήματα πρέπει να επιλύονται με ειρηνικά μέσα και με πλήρη σεβασμό του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένης της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας. Η κυριαρχία και η εδαφική ακεραιότητα όλων των κρατών μελών πρέπει να διασφαλίζονται και τα κυριαρχικά τους δικαιώματα να γίνονται απολύτως σεβαστά. Η αποκλιμάκωση των εντάσεων, η τήρηση του διεθνούς δικαίου και η προώθηση σχέσεων καλής γειτονίας είναι απαραίτητες για την περιφερειακή σταθερότητα και τη συνεργασία σε τομείς κοινού ενδιαφέροντος».

Στήριξη για Σένγκεν και CRAFS

Η διακήρυξη του Σπλιτ τονίζει ξανά τη σημασία της περαιτέρω ενίσχυσης του χώρου Σένγκεν. Για την ένταξη της Κύπρου σημειώνει: «Χαιρετίζουμε τα θετικά ευρήματα της έκθεσης της Επιτροπής 2025/2026 για την Κύπρο και την έναρξη των σχετικών συζητήσεων στο Συμβούλιο της ΕΕ. Προσβλέπουμε στην έγκαιρη ολοκλήρωση των εναπομενουσών ενεργειών, αναγνωρίζοντας ότι η πλήρης συμμετοχή της Κύπρου θα ενισχύσει τη συλλογική ικανότητα και την ασφάλεια του χώρου Σένγκεν».

Τέλος, οι ηγέτες των μεσογειακών κρατών της ΕΕ εκφράζουν ικανοποίηση για «τη σύσταση του Περιφερειακού Σταθμού Εναέριας Πυρόσβεσης Κύπρου (CRAFS), ως σημαντική πρώτη συμβολή σε περιφερειακό επίπεδο στην ενίσχυση της ετοιμότητας για την αντιμετώπιση των ολοένα συχνότερων καταστροφικών πυρκαγιών στη Μεσόγειο».