Μια γλυπτική εγκατάσταση με δύο χέρια που βγαίνουν από τα νερά του μεγάλου καναλιού της Βενετίας, έργο του Λορέντσο Κουίν για την Μπιενάλε, ενισχύουν τις επιστημονικές θεωρίες που λένε πως η πόλη των δόγηδων κινδυνεύει. Και δεν είναι η μόνη. Οι πάγοι λιώνουν, η στάθμη του νερού ανεβαίνει κι ο χάρτης της γης σχεδιάζεται από την αρχή.
Ο Στίβεν Χόκινγκ προειδοποιεί πως πρέπει να μεταναστεύσουμε σε άλλους πλανήτες. Ο Αλ Γκορ περιέγραψε καθαρά το μέλλον, αποκαλύπτοντάς μας την «Άβολη Αλήθεια», πάνε κιόλας δέκα χρόνια τώρα. Ο Λεονάρντο ντι Κάπριο, όταν δεν ασχολείται με χολιγουντιανές ταινίες, κάνει ντοκιμαντέρ του National Geographic για το κλίμα. Η Ναόμι Κάμπελ εξηγεί πως ο καπιταλισμός επηρεάζει το κλίμα και κάτι τυφώνες με σαγηνευτικά γυναικεία ονόματα -Ίρμα, Οφηλία, Κατρίνα- κινούμενοι με απίστευτες ταχύτητες από τον ένα ωκεανό στον άλλο, επιβεβαιώνουν όλους τους εφιάλτες. Μήπως στ’ αλήθεια κάποιες πόλεις, κάποια κράτη θα γίνουν οι νέες Ατλαντίδες;
Οι επιστήμονες απαντούν πως μία αύξηση της θερμοκρασίας πέραν των 2°C αποτελεί κίνδυνο. Αν δεν τα καταφέρουμε να συγκρατήσουμε τις θερμοκρασίες, έως το τέλος του αιώνα, η στάθμη των θαλασσών θα ανέβει κατά μέσο όρο 20 εκατοστά περίπου. Η άνοδος των υδάτων όμως δεν θα είναι ομοιόμορφη. Πολλές μεγαλουπόλεις και περιοχές του πλανήτη μας κινδυνεύουν να γίνουν υποβρύχιες. Το Λονδίνο θα αποτελεί κάποτε ανάμνηση και τη Βενετία θα την καταπιεί η Αδριατική. Η Ολλανδία θα παραδοθεί στη θάλασσα και το μεγαλύτερο μέρος της Δανίας επίσης. Ολόκληρη η αιγιαλίτιδα ζώνη του Ατλαντικού θα εξαφανιστεί μαζί με τη Φλόριντα και την ακτή του Κόλπου. Στην Καλιφόρνια, οι λόφοι του Σαν Φρανσίσκο θα γίνουν μία συστάδα νησιών και η Κεντρική Κοιλάδα ένας γιγάντιος κόλπος. Στην Ελλάδα νησιά θα εξαφανιστούν. Η Αφρική, συγκριτικά με άλλες ηπείρους, θα χάσει λιγότερη από την ξηρά της σε περίπτωση της έσχατης ανόδου της στάθμης της θάλασσας, αλλά η μεγάλη άνοδος της θερμοκρασίας της γης μπορεί να την καταστήσει μη κατοικήσιμη. Στην Αίγυπτο, Αλεξάνδρεια και Κάιρο θα πλημμυρίσουν από την εισχώρηση της Μεσογείου… Και το τρομακτικό σενάριο δεν έχει τέλος.
Κάποιες χώρες άρχισαν να λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τον κίνδυνο και να προετοιμάζονται να τον αντιμετωπίσουν. Η Πολωνία έχει ξοδέψει 13 δισ. επενδύοντας τα περισσότερα στην προστασία πόλεων από τα κύματα ζέστης και τις νεροποντές που γίνονται όλο και πιο συχνές. Ο μεγαλύτερος, όμως, κίνδυνος ελλοχεύει στη θάλασσα της Βαλτικής. «Το μεγαλύτερο κομμάτι της ακτογραμμής ήδη υποχωρεί και οι παράκτιες κοινότητες “λεηλατούν” τους φυσικούς πόρους» λέει ο Τόμας Λάμπουζ από το Πανεπιστήμιο του Σζέσιν, ο οποίος μελετά τις πολωνικές ακτές. Τα προηγούμενα εκατό χρόνια η Βαλτική θάλασσα έχει ανέβει κατά 20 εκατοστά το οποίο δεν αποτελεί ακόμη απειλή, αλλά είναι προάγγελος, δεδομένου μάλιστα ότι υπάρχουν πολλά ξενοδοχεία και διαμερίσματα τα οποία είναι χτισμένα πάνω στην ακτογραμμή.
Οι σφοδρές πλημμύρες που πλήττουν τα τελευταία χρόνια τη Βρετανία μπορεί να είναι σημάδι του τι θα ακολουθήσει. «Οι πλημμύρες είναι η μεγαλύτερη απειλή για το Ηνωμένο Βασίλειο», λέει ο Ντάνιελ Τζόνς, επικεφαλής της Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή. «Οι βασικές αρχές της φυσικής λένε ότι υπάρχει μια αυξημένη πιθανότητα πλημμύρων εξαιτίας της ανόδου της θερμοκρασιας. Ο ζεστός, υγρός αέρας είναι σαν καύσιμο για τις καταιγίδες» προσθέτει. Ο Τζονς επισημαίνει ότι στην περιοχή έχει ήδη παρατηρηθεί αύξηση της θερμοκρασίας κατά ένα βαθμό από το 1970, ενώ τα επίπεδα της θάλασσας έχουν ανέβει κατά 15 εκατοστά από τις αρχές του 20ού αιώνα. Παρά το γεγονός ότι υπάρχουν σχεδιασμοί για να μην κατασκευάζονται σπίτια σε περιοχές που απειλούνται από πλημμύρες, υπολογίζεται ότι περίπου 1.500 χτίσματα κατασκευάζονται εκεί κάθε χρόνο.
Η Μεσόγειος είναι πια μια διαφορετική θάλασσα από εκείνη που «έβρεχε» την Ευρώπη τα προηγούμενα 50 χρόνια. Είναι κατά 2 βαθμούς πιο ζεστή και το επίπεδο του ζεστού νερού επεκτείνεται σε μεγαλύτερο βάθος από ότι πριν. Ως αποτέλεσμα έχουν εμφανιστεί περίπου 700 είδη που δεν είχαν παρατηρηθεί στο παρελθόν. Όλα είναι τροπικά και πολλά έχουν έρθει από την Ερυθρά Θάλασσα μέσω του Σουέζ. Ψάρια, είδη μέδουσας και φύκια «απολαμβάνουν» τα νέα τους μεσογειακά σπίτια, ενώ κάποια είδη κοραλλιών δεν αντέχουν το ζεστό νερό. Επίσης η αύξηση της θερμοκρασίας έχει επηρεάσει τα παραδοσιακά είδη ψαριών που κατοικούσαν στη Μεσόγειο.
Ένα άλλο παράδειγμα αποτελεί το φυσικό πάρκο της Camargue στη νοτιοανατολική Γαλλία, φημισμένο για τα διάφορα είδη φυτών και ζώων όπως και για τα έλη με ρύζι και αλάτι. Το οποίο βρίσκεται σε κίνδυνο. Η θάλασσα προβλέπεται πως θα καλύψει μεγάλο μέρος από το, έκτασης 65 χιλιάδων στρεμμάτων, πάρκο. Ο Γκαέλ Εμερί, ο οποίος βοηθάει στη συντήρηση του πάρκου, δηλώνει ότι «υπολογίζουμε πως 20.000 στρέμματα θα γίνουν ξανά έλη αλατιού με τους ταύρους και τα άλογα να περιπλανώνται στην περιοχή, ενώ τα πιο χαμηλά σημεία θα βυθιστούν κάτω από τη θάλασσα».
Κι αυτά είναι μόνο μερικά παραδείγματα. Το Παρίσι έχει εκπονήσει εδώ και χρόνια σχέδια αντιμετώπισης τυχόν υπερχείλισης του Σικουάνα κι η Ολλανδία είναι μονίμως σε πόλεμο με το νερό, έχοντας αναπτύξει πρωτοποριακές μεθόδους αντιμετώπισης της ανόδου της στάθμης. Κανείς ωστόσο δεν μπορεί να προβλέψει ποια θα είναι η έκβαση του πολέμου αυτού και ποιος θα είναι ο νικητής.
