Από τον σεβασμό στις συνεργασίες και την ευθύνη απέναντι στην κοινωνία, μέχρι το θάρρος να θέτει όρια και την ανάγκη να εξελίσσεται διαρκώς, ο Αιμίλιος Χειλάκης μιλά για τις αρχές που οδηγούν την τέχνη και τη ζωή του.

Με αφορμή την παράσταση «Τακούνια στον Βάλτο», ο Αιμίλιος Χειλάκης μιλά για ένα έργο που φωτίζει με χιούμορ την ανθρώπινη πλευρά της εξουσίας και τις αδυναμίες όσων την υπηρετούν, σημειώνοντας πως η σάτιρα ως εργαλείο προβληματισμού μάς ωθεί να γίνουμε ενεργά πολιτικά όντα.

-«Τακούνια στον Βάλτο», λοιπόν. Πώς αποφασίσατε με την Αθηνά Μαξίμου να ανεβάσετε το συγκεκριμένο έργο; Ποια πλευρά της επικαιρότητας φωτίζει περισσότερο; Το έργο αυτό το είχαμε στα χέρια μας μερικά χρόνια πριν. Ο Άκης Δήμου, μας το είχε στείλει την περίοδο της καραντίνας, όταν το έγραψε. Το διαβάσαμε, μας άρεσε πάρα πολύ, αλλά το βάλαμε στην άκρη. Φέτος, τον Ιανουάριο, το ξαναδιαβάσαμε. Είναι ένα έργο που έχει να κάνει με την επικαιρότητα, μιλά για την πολιτική, αλλά κυρίως για τον τρόπο με τον οποίο εμείς οι ίδιοι αντιλαμβανόμαστε τους πολιτικούς, ότι δηλαδή δεν είναι ‘καθαροί’. Το έργο διαπραγματεύεται κάτι πιο σπουδαίο, το γεγονός πως οι πολιτικοί είναι άνθρωποι. Ούτε μεσσίες είναι, ούτε σωτήρες, ούτε ξέρουν κάτι παραπάνω από εμάς. Γοητεύονται, απογοητεύονται, είναι άπιστοι, πιστοί, προσπαθούν να αποδείξουν ότι αξίζουν περισσότερα απ’ όσα ίσως μπορούν να αντέξουν.

-Και τι θα δει ο θεατής; Στην πραγματικότητα, αυτό που βλέπει ο θεατής είναι πέντε χαρακτήρες στους οποίους πιθανότατα θα αναγνωρίσει κάτι από τον εαυτό του. Τη φιλοδοξία, την αλαζονεία, την ανάγκη να κρατηθεί κάποιος σε μια θέση ακόμη κι όταν ίσως δεν του αξίζει. Γιατί όλοι μας είμαστε ‘μικροί’ και ‘μεγάλοι’.

-Αυτό ήταν και το στοιχείο που σας τράβηξε περισσότερο; Η ανθρώπινη διάσταση πίσω από την πολιτική; Ακριβώς. Και όλα αυτά δίνονται με χρώμα, με ρυθμό και με γέλιο σε σημεία που δεν περιμένει ο θεατής, με τις μικρές κρυφές σκέψεις των ανθρώπων και όχι με τα παθήματά τους. Γελάς με την αντίληψή τους, πως μπορούν να αλλάξουν τον ρου της Ιστορίας.  

-Η σάτιρα σε ωθεί να γίνεις ενεργός πολίτης; Η κωμωδία, εν γένει, είναι εργαλείο προβληματισμού από αρχαιοτάτων χρόνων. Και η σάτιρα, ναι, σε βοηθά να γίνεις πιο πολιτικό ον. Και οφείλουμε να είμαστε πολιτικά όντα, ενεργοί πολίτες δηλαδή που ασχολούνται με τα προβλήματα του τόπου τους. Να τα γνωρίζουν. Να μαθαίνουν. Γιατί με την εν κρυπτώ πολιτική ο Έλληνας κατάλαβε ότι πίσω από πολλές πολιτικές επιλογές υπήρχαν συμφέροντα που εξυπηρετούσαν λίγους εις βάρος των πολλών.

-Σας είδαμε πρόσφατα να εκφράζετε δημόσια τη στήριξή σας στον Αλέξη Τσίπρα… Είμαι ένας άνθρωπος με γνώμη, γνώση και άποψη. Είμαι ενεργός πολίτης. Το υπογραμμίζω, γιατί δεν είμαι πολιτικός. Από το δικό μου βήμα λέω τη γνώμη μου για το τι πιστεύω για το πολιτικό μέλλον της Ελλάδας. Δεν πρόκειται ποτέ να πολιτευτώ, όμως ως πολίτης θεωρώ υποχρέωσή μου να υπενθυμίζω στους συμπολίτες μου τι πρέπει να ζητάμε. Πιστεύω λοιπόν πως με τον συγκεκριμένο άνθρωπο αυτό που ζητάμε ως πολίτες ίσως μας δοθεί, η δυνατότητα δηλαδή να ζούμε σε μια ευνοούμενη  χώρα. Και δεν εννοώ τον ήλιο, τη θάλασσα και την ομορφιά των εδαφών μας.  

-Ως ηθοποιός και σκηνοθέτης, στοχεύατε ανέκαθεν σ’ αυτό τον λόγο; Πάντοτε. Οι παραστάσεις μας είναι ξυπνητήρι για τον ενεργό πολίτη. Από τα «Τακούνια στον Βάλτο», μέχρι τη «Μήδεια», τον «Οθέλλο», τον «Κατά φαντασίαν ασθενή», είναι παραστάσεις που αν και διαφορετικές μεταξύ τους, έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό. Λένε κάτι που αφορά τον θεατή. Λένε «ελάτε να γελάσετε, να συγκινηθείτε, να προβληματιστείτε, ίσως και να κλάψετε. Είναι δικό σας το συναίσθημα που θα βιώσετε, αλλά να ξέρετε πως σας φέρνουμε κάτι που σας αφορά. Έναν καθρέφτη να κοιταχτείτε».  

-Είναι μια πάσα αυτή που δίνετε στο κοινό; Να προβληματιστεί και να σκεφτεί; Σε ανθρώπους που είναι έτοιμοι να τους απασχολήσει μια ιδέα είμαστε εκεί παρόντες. Και με ένα τρόπο τους δίνουμε τη δυνατότητα να προβληματιστούν μαζί μας. Δεν μπορούμε να αλλάξουμε κάποιον που δεν θέλει να αλλάξει. Δεν πρόκειται να αφυπνίσουμε συνειδήσεις, σίγουρα όμως θα κεντρίσουμε ανθρώπους που είναι έτοιμοι να τους συμβεί.

-Αλήθεια, θυμάστε περισσότερο τους ρόλους σας ή τις συνεργασίες σας; Ας πάρουμε για παράδειγμα ένα σπουδαίο κείμενο. Από αυτό θα σου μείνουν κάποιες φράσεις, ιδέες που πραγματεύεται το έργο. Όταν συνεργάζεσαι με σπουδαίους ανθρώπους, εκείνο που τελικά μένει δεν είναι μόνο τα λόγια που ειπώθηκαν πάνω στη σκηνή. Θυμάσαι τον τρόπο που εργάστηκε ο διπλανός σου, την ενέργειά του, πώς διαχειρίστηκε το λόγο, τη μουσική, την κίνηση, τα καθημερινά σε μια περιοδεία. Οι ενέργειες των ανθρώπων είναι σημαντικές, όχι μόνο τα κείμενα. Τα κείμενα είναι μόνο η αφορμή να συνεννοηθούμε.

-Όταν γεμίζει ένα θέατρο, αισθάνεστε ότι αυτό αποτελεί και μια προσωπική επιβράβευση; Αυτό έχει να κάνει με τη δημοφιλία του καλλιτέχνη και ασφαλώς, μας χαροποιεί. Ωστόσο, το μεγαλύτερο βραβείο δεν είναι μόνο το χειροκρότημα στο τέλος της παράστασης. Είναι όταν ένας θεατής φύγει από το θέατρο λέγοντας πως θέλει να δει και την επόμενη δουλειά μας. Η συνέχεια της σχέσης με το κοινό είναι η μεγαλύτερη επιβράβευση.   

-Τα τελευταία χρόνια επιλέγετε κωμωδίες, κάτι που δεν επιδιώκατε παλαιότερα. Για ποιο λόγο; Αυτό που λέω συχνά είναι πως η κωμωδία έχει μια διαφορετική «μαγειρική». Το καλό δράμα μοιάζει μ’ ένα εξαιρετικό πιάτο υψηλής γαστρονομίας. Είναι κάτι πολύ προσεγμένο, με πολλές λεπτομέρειες. Αν γίνει ένα μικρό λάθος μπορεί ακόμη να λειτουργήσει. Η κωμωδία, όμως, μοιάζει περισσότερο με τη ζαχαροπλαστική. Χρειάζεται απόλυτη ακρίβεια. Αν βάλεις λίγο περισσότερο αλάτι σ’ ένα φαγητό, μπορεί να μην καταστραφεί. Αν βάλεις, όμως, λίγη περισσότερη ζάχαρη σ’ ένα γλυκό, μπορεί να χαλάσει εντελώς η ισορροπία. Αυτό που με φόβιζε λοιπόν δεν ήταν η κωμωδία ως είδος. Ήταν αυτή η ακρίβεια που απαιτεί. Δεν ήξερα αν μπορούσα να είμαι τόσο ακριβής.

-Και πώς προέκυψε; Μπορεί να ακούγεται παράξενο, αλλά μόνο όταν σκύψεις πάνω σε ένα κωμικό κείμενο με σοβαρότητα μπορείς να αναδείξεις το χιούμορ του. Νομίζω ότι αυτή η σοβαρή προσέγγιση ήταν τελικά και ο λόγος που μπόρεσα να υπηρετήσω αυτό το είδος.

-Υπάρχει κάτι που κρατάτε ιδιαίτερα από τον Γιάννη Μπέζο, έναν άνθρωπο που έχετε αναφέρει πολλές φορές ως σημαντικό στη διαδρομή σας; Ο Γιάννης έχει πει πάρα πολλά πράγματα. Δεν μπορείς να κρατήσεις μόνο μία φράση. Αυτό που κρατώ περισσότερο είναι η ενέργειά του. Ο Γιάννης δεν κοιτάζει μόνο τον εαυτό του. Κοιτάζει πάντοτε το περιβάλλον του. Τους συνεργάτες του, το πώς θα λειτουργήσει μια ομάδα, το πώς θα αισθανθούν οι άνθρωποι γύρω του. Κάτι που δεν αντέχει καθόλου είναι οι κακοποιητικές συμπεριφορές. Κι αυτό το πέρασε πολύ έντονα σε μένα. Δεν μπορώ να συνεργάζομαι με ανθρώπους που είναι κακοποιητικοί, είτε απέναντι στους συναδέλφους τους είτε απέναντι στο κοινό. Και να σας πω κάτι; Η κακή συμπεριφορά απέναντι στο κοινό γίνεται αντιληπτή. Ο θεατής καταλαβαίνει πότε κάποιος δεν τον σέβεται. Δεν μπορείς να κοροϊδέψεις τον άνθρωπο που βρίσκεται απέναντί σου.

-Είναι η ωριμότητα που μάς κάνει πιο αποφασισμένους να απομακρύνουμε τοξικές συμπεριφορές από τη ζωή μας; Τις τοξικές συμπεριφορές τις καταλαβαίνεις από την πρώτη στιγμή. Αυτό που αλλάζει με τον χρόνο είναι ότι αποκτάς τη δύναμη —όχι επειδή είσαι κάποιος σπουδαίος ηθοποιός ή επειδή έχεις αναγνωρισιμότητα— αλλά επειδή αποκτάς προσωπικότητα, να πεις: «Μέχρι εδώ. Αυτή η συμπεριφορά δεν μπορεί να συνεχιστεί». Δεν πρέπει να έχουμε τοξικούς ανθρώπους δίπλα μας. Η δημιουργία απαιτεί εμπιστοσύνη και σεβασμό.

-Με την Αθηνά Μαξίμου, είστε μαζί στη ζωή και στη δουλειά. Πώς λειτουργεί αυτή η δημιουργική σχέση; Η επαγγελματική σχέση με την Αθηνά είναι μια σχέση που θα επέλεγα έτσι κι αλλιώς, ακόμη κι αν δεν ήμασταν σύντροφοι. Όταν βρίσκεις έναν εξαιρετικό συνεργάτη, θέλεις να τον έχεις κοντά σου. Το γεγονός ότι είμαστε μαζί ως σύντροφοι εδώ και 22 χρόνια δημιουργεί μια ιδιαίτερη συνθήκη. Από τη μία πλευρά υπάρχει το μεγάλο πλεονέκτημα ότι γνωρίζεις πολύ καλά τον άλλον άνθρωπο και ξέρεις τι μπορεί να σου προσφέρει. Από την άλλη, υπάρχει και μια δυσκολία: επειδή γνωρίζεις τις δυνατότητές του, κάποιες φορές ζητάς περισσότερα από εκείνα που μπορεί ή θέλει να δώσει τη δεδομένη στιγμή. Δεν είμαστε πάντα διαθέσιμοι να προσφέρουμε όλα όσα έχουμε μέσα μας, ακόμη και στους πιο κοντινούς μας ανθρώπους. Αυτό, όμως, είναι και η ομορφιά μιας τέτοιας σχέσης. Προσπαθείς να κάνεις τον άλλον καλύτερο. Να τον βοηθήσεις να βγάλει τον καλύτερό του εαυτό. Ακόμη και όταν υπάρχουν καλλιτεχνικές διαφωνίες, υπάρχει πάντα μέσα μου η βεβαιότητα ότι η Αθηνά προσπαθεί να κάνει το καλύτερο δυνατό. Και αυτό είναι κάτι που δεν αλλάζει.

-Πώς μπορεί ένας ηθοποιός να γίνεται συνεχώς καλύτερος; Μόνο μέσα από ανθρώπους που σέβεται μπορεί να γίνει καλύτερος. Κανείς δεν γίνεται καλός μόνος του. Γίνεσαι καλύτερος επειδή έχεις έναν στόχο. Έχεις έναν στόχο να επικοινωνήσεις με το κοινό, να συνεργαστείς με ανθρώπους, να υπηρετήσεις ένα κείμενο. Η προσήλωση σ’ αυτό είναι που σε εξελίσσει. Και πρέπει επίσης να επιτρέπουμε στον εαυτό μας να αλλάζει. Να μπορούμε ακόμη και να διαφωνούμε με παλιότερες απόψεις μας. Η διαφορετικότητα είναι σημαντική, γιατί σε αναγκάζει να συνομιλείς με σκέψεις που αρχικά μπορεί να μη σου ανήκουν. Όταν ασχολείσαι με σπουδαίους ανθρώπους ή με μεγάλα κείμενα, σου γεννιέται μια νέα σκέψη από μια ιδέα που πήρες από κάποιον άλλο. Αυτό είναι το σπουδαίο στη δημοκρατία και στην κοινωνία μας, ότι υπάρχουμε μέσα από τη συνομιλία με τους άλλους.

-Εξέλιξη μέσα από τη μετακίνηση λοιπόν… Ακριβώς. Αλλά δεν πρέπει να λέμε απλώς «είμαι καλύτερος». Το ερώτημα είναι: καλύτερος σε σχέση με τι; Δεν πρέπει να βάζεις τον εαυτό σου ως όριο της ζωής σου. Πρέπει να δημιουργείς ένα πρότυπο και να προσπαθείς να το πλησιάσεις. Πολλές φορές λέω στους νέους ανθρώπους, αν δεν έχετε ένα πρότυπο, βρείτε ένα. Ένα πρότυπο μπορεί να σας οδηγήσει να γίνετε καλύτεροι άνθρωποι.

Ελεύθερα, 12.07.2026