Τον απολογισμό της Κυπριακής Προεδρίας στον τομέα του Πολιτισμού παρουσίασε την Τρίτη η Υφυπουργός Βασιλική Κασσιανίδου, επιλέγοντας να αναδείξει κυρίως τις ευρωπαϊκές πολιτικές και νομοθετικές πρωτοβουλίες που προωθήθηκαν κατά το κυπριακό εξάμηνο και διαμόρφωσαν την ευρωπαϊκή ατζέντα για τον πολιτισμό των επόμενων ετών, όσο και το εκτεταμένο πολιτιστικό πρόγραμμα που αναπτύχθηκε σε δεκάδες χώρες.
Παρότι το πολιτιστικό πρόγραμμα της Προεδρίας αποτέλεσε το πιο ορατό σκέλος της κυπριακής παρουσίας, ο απολογισμός επικεντρώθηκε κυρίως σε τρεις φακέλους: την πρόοδο του νέου χρηματοδοτικού προγράμματος AgoraEU, τη διαμόρφωση του νέου Προγράμματος Εργασίας της ΕΕ για τον Πολιτισμό 2027-2030 και την κοινή διακήρυξη «Europe for Culture – Culture for Europe», η οποία υπογράφηκε από τους τρεις κορυφαίους θεσμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το AgoraEU στο επίκεντρο
Ως σημαντικότερο αποτέλεσμα της Κυπριακής Προεδρίας παρουσιάστηκε η επίτευξη μερικής γενικής προσέγγισης για τον κανονισμό του AgoraEU, του νέου προγράμματος που θα αποτελέσει από το 2028 το βασικό χρηματοδοτικό εργαλείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον πολιτισμό, τα μέσα ενημέρωσης και την κοινωνία των πολιτών.
Το Υφυπουργείο υπογραμμίζει ότι η συμφωνία ανοίγει τον δρόμο για την επόμενη φάση των διαπραγματεύσεων, ενώ ο τελικός προϋπολογισμός θα καθοριστεί στο πλαίσιο του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις αλλαγές που, σύμφωνα με το Υφυπουργείο, πέτυχε η κυπριακή πλευρά στο κείμενο του κανονισμού, όπως η επικαιροποίηση του ορισμού των πολιτιστικών και δημιουργικών τομέων και η αναγνώριση όχι μόνο της καλλιτεχνικής αλλά και της οικονομικής συμβολής τους στην ανάπτυξη και την καινοτομία.
Η «Πυξίδα Πολιτισμού» και η επόμενη μέρα
Εξίσου κεντρική θέση στον απολογισμό κατέχει το νέο Πρόγραμμα Εργασίας για τον Πολιτισμό 2027-2030, το οποίο αποτέλεσε αντικείμενο πολιτικής συζήτησης κατά τη διάρκεια της Κυπριακής Προεδρίας και θα συνεχίσει να επεξεργάζεται η Ιρλανδική Προεδρία έως την οριστική έγκρισή του. Το Υφυπουργείο θεωρεί ότι οι συζητήσεις αυτές συνδέονται άμεσα με τη νέα ευρωπαϊκή «Πυξίδα Πολιτισμού», το στρατηγικό πλαίσιο που επιχειρεί να επανατοποθετήσει τον πολιτισμό στον πυρήνα των ευρωπαϊκών πολιτικών.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η κοινή διακήρυξη «Η Ευρώπη για τον Πολιτισμό – Ο Πολιτισμός για την Ευρώπη», που υπογράφηκε στις 18 Ιουνίου από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη, την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και την Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Ρομπέρτα Μετσόλα. Σύμφωνα με την Υφυπουργό, πρόκειται για το πρώτο πολιτικό κείμενο που θέτει ως στρατηγικό στόχο την ενσωμάτωση της πολιτιστικής διάστασης σε όλους τους τομείς πολιτικής της EE.
AI, πνευματικά δικαιώματα και πολιτιστική κληρονομιά
Ξεχωριστή θέση στον απολογισμό έχει το άτυπο Συμβούλιο Υπουργών Πολιτισμού που πραγματοποιήθηκε στη Λευκωσία στις 2 Ιουνίου. Το Υφυπουργείο θεωρεί ότι η συνάντηση ανέδειξε δύο από τα πιο κρίσιμα ζητήματα που θα απασχολήσουν την ευρωπαϊκή πολιτιστική πολιτική τα επόμενα χρόνια: την προστασία των πολιτιστικών δικαιωμάτων στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης και την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης πολιτιστικών αγαθών.
Σύμφωνα με τον απολογισμό, οι υπουργοί συζήτησαν τον τρόπο με τον οποίο η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο υποστήριξης της δημιουργίας χωρίς να υπονομεύει την καλλιτεχνική ελευθερία, την πατρότητα των έργων, τη διαφάνεια και τη δίκαιη αμοιβή των δημιουργών. Παράλληλα εξετάστηκαν τρόποι ενίσχυσης της ευρωπαϊκής συνεργασίας απέναντι στην παράνομη διακίνηση πολιτιστικών αγαθών, ιδιαίτερα σε περιόδους πολεμικών συγκρούσεων.
«Το μεγαλύτερο εγχείρημα πολιτιστικής διπλωματίας»
Στο δεύτερο μέρος του απολογισμού η Υφυπουργός πέρασε στο πολιτιστικό πρόγραμμα της Προεδρίας, το οποίο χαρακτηρίζει ως το μεγαλύτερο εγχείρημα πολιτιστικής διπλωματίας που έχει αναλάβει μέχρι σήμερα η Κυπριακή Δημοκρατία. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, πραγματοποιήθηκαν δράσεις σε 30 χώρες, με περισσότερους από 500 καλλιτέχνες, περιλαμβάνοντας 18 συναυλίες, 18 εικαστικές και αρχαιολογικές εκθέσεις, επτά χορευτικές παραγωγές και εννέα θεατρικές, ποιητικές και κινηματογραφικές εκδηλώσεις.
Στον απολογισμό γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στις μεγάλες αρχαιολογικές εκθέσεις που παρουσιάστηκαν στο Λούβρο, στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας, στο Καστέλ Σαντ’ Άντζελο και στο Μουσείο Πικάσο της Βαρκελώνης, καθώς και στις εκθέσεις σύγχρονης τέχνης σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
