Στην Αλβανία αυτές τις μέρες συμβαίνει ένας αυθεντικός λαϊκός ξεσηκωμός που αναμένεται να σημαδέψει -αν δεν το έχει κάνει- την ιστορία της χώρας.
Το φαραωνικό τερατούργημα της οικογένειας Τραμπ εντός μιας παράκτιας, μέχρι προ ολίγου προστατευόμενης περιοχής σπάνιας ομορφιάς, χλωρίδας και πανίδας, έχει πυροδοτήσει μία άνευ προηγουμένου δημοκρατική έκρηξη οργής ενάντια σε όλα τα κακώς κείμενα της πολιτικής και οικονομικής ζωής της πιο φτωχής χώρας της Ευρώπης.
Η τελευταία άλλωστε λαϊκή εξέγερση στη βαλκανική αυτή χώρα συνέβη πριν 30 χρόνια, με αφορμή το σκάσιμο του «Σκανδάλου των Πυραμίδων». Η εξέγερση κατέληξε σ’ έναν αιματηρό μαφιόζικο εμφύλιο με χιλιάδες νεκρούς, λεηλασίες στρατοπέδων και αρπαγή οπλισμού και αποδράσεις εκατοντάδων βαρυποινιτών.
Από τότε, πολλά έχουν αλλάξει στην Αλβανία αλλά το «παραγωγικό μοντέλο», αν μπορεί να χαρακτηρίσει κάποιος τη ναρκοοικονομία ως τέτοιο, παραμένει το ίδιο. Βρέθηκα στα Τίρανα πριν από περίπου ένα χρόνο. Και τώρα κατανοώ την τεράστια αντίφαση.
Οι άδειοι ουρανοξύστες της μαφίας βαφτίστηκαν «οικοδομικός οργασμός». Τα θηριώδη ξενοδοχεία με τις μαρμάρινες προσόψεις και το γυψοσανιδένιο εσωτερικό φυτρώνουν άναρχα σαν τα μανιτάρια στην ευρύχωρη πρωτεύουσα.
Τα σπηλαιώδη, αθόρυβα Hummers, προσπερνούν σαν γίγαντες τα φορτωμένα με καρπούζια κάρα που σέρνουν πλανόδιοι μανάβηδες και παρκάρκουν στα πιο απίθανα αλλά και περίβλεπτα σημεία για να θυμίζουν σε όλους ποιοι είναι τα αφεντικά.
Οι πολιτικοί παλιάτσοι που τα παίρνουν κάτω απ’ το τραπέζι και δεν δίνουν τίποτα πάνω απ’ αυτό διατηρούν τα οφίτσιά τους με εκλογικές συμφωνίες με τους ναρκεμπόρους. Κι ένα ακραίο gentrification που σαρώνει την εμφατική ιστορία της μικρής πλην έντονης χώρας των Δυτικών Βαλκανίων.
Όλα αυτά είναι που έβγαλαν τον κόσμο και κυρίως τη νεολαία στον δρόμο. Στα Τίρανα, τις περισσότερες επισφαλείς ή προσωρινές δουλειές τις κάνουν Αλβανοί και, φυσικά, δεν υπάρχει νέος στην Αλβανία που να μην ανήκει στη διεφθαρμένη ελίτ και να μη σου πει ότι σκέφτεται σοβαρά τη μετανάστευση.
Όμως, οι νέοι αυτοί που πρωταγωνιστούν στην αντίσταση κατά της επέλασης του ξένου κτηματομεσιτικού κεφαλαίου στη χώρα τους, είναι η πρώτη και δεύτερη γενιά μετά την κατάρρευση του ανατολικού μπλοκ.
Είναι οι νέοι που ενδεχομένως έζησαν παιδικά χρόνια στην Ιταλία, στην Ελλάδα, στην Ελβετία ή έχουν κοντινούς συγγενείς και φίλους που ζουν εκεί για τριάντα χρόνια. Είναι οι νέοι του Erasmus που στα τέλη της δεκαετίας του 2000 γνώριζα σε όποια χώρα κι αν ταξίδευα.
Είναι η γενιά που ζει εδώ και τριάντα χρόνια στην ανέχεια και την ανασφάλεια η οποία δεν λύθηκε με τις υποσχέσεις των πολιτικών τσαρλατάνων που κυριαρχούν από το 1990. Και κυρίως είναι η πρώτη γενιά που φαίνεται να μη σαγηνεύεται από το πιο σκληρό ναρκωτικό που παράγεται στα Βαλκάνια: τον εθνικισμό. Σε όλες του τις φαντασιακές εκδοχές: τον ρομαντικό, τον νεότερο και τον σύγχρονο.
Το άγαλμα του Σκεντέρμπεη ή Γεώργιου Καστριώτη, στην κεντρική πλατεία των Τιράνων, δεν είναι σαν οποιοδήποτε άγαλμα εθνικού ήρωα. Οι Αλβανοί που δυσκολεύτηκαν να βρουν τον δικό τους δρόμο προς τον εθνικισμό, βάφτισαν τον Σκεντέρμπεη εθνικό ήρωα, καθώς αντιστάθηκε στην οθωμανική κατάκτηση της ιστορικής περιοχής της Αλβανίας τον 15ο αιώνα- με μεγάλη επιτυχία και για πολλά χρόνια.
Ο Σκεντέρμπεης, πάντως, φαίνεται να ήταν περισσότερο Βαλκάνιος παρά ένα κλασικό πρότυπο ήρωα: υπήρξε ένας αμφιλεγόμενος και αμετανόητος οπορτουνιστής του καιρού του.
Η σύγχρονη Αλβανία που αγάπησε τον εθνικισμό 200 χρόνια μετά τη γέννησή του, με έναν παραμυθιακό αναχρονισμό, ονοματίζει «εθνάρχη» έναν πολέμαρχο σε μια εποχή που το «έθνος» ακουγόταν περίπου όπως τα κρυπτονομίσματα σήμερα. Όπως πολλοί Νεοέλληνες αναγνωρίζουν ως φύτρα τους Παλαιολόγους.
Οι λαοί αγαπούν τον αυτοδηλητηριασμό τους όσο τίποτα άλλο. Νιώθουν μόνοι. Όσο όμως κι αν μεγαλώνω, κατηγορώ τους λαούς (μας) όλο και περισσότερο. Έχουν τα παραμύθια που τους αξίζουν.
Επιμυθιακή επιστροφή στο ασθμαίνον 2026: οικονομία φούσκα, διεφθαρμένοι πολιτικοί, αλλά και λαϊκός ξεσηκωμός όταν το πράμα φτάνει στο μη παρέκει. Αυτά. Κατά τ’ άλλα στην Ελλάδα, στην Κύπρο, όλα καλά;
Ελεύθερα, 28.06.2026
