Το ρεπορτάζ μου στην αυριανή κυριακάτικη έκδοση αφορά την παρουσίαση του ερευνητικού έργου με τίτλο «Βρετανικά στρατόπεδα κράτησης Εβραίων επιζώντων του Ολοκαυτώματος στην Κύπρο 1946-1949: Μαρτυρίες Κυπρίων» από την Ευαγγελία Ματθοπούλου διδάκτορα Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας του Πανεπιστημίου Κύπρου. Είναι ουσιαστικά ένα ταξίδι μνήμης στη μακρινή και δύσκολη περίοδο της αποικιοκρατίας, όπου ο πρόσφυγας εβραϊκός λαός και ο κυπριακός λαός συναντήθηκαν κάτω από αντίξοες συνθήκες και δέθηκαν μεταξύ τους με έναν ακατάλυτο δεσμό φιλίας και αλληλεγγύης.
Το ιστορικό πλαίσιο της έρευνας, μας μεταφέρει στο τέλος του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου όταν χιλιάδες Εβραίοι επιζώντες του Ολοκαυτώματος έφευγαν από την Ευρώπη χωρίς νόμιμα έγγραφα, σε μια προσπάθεια να μπουν κρυφά στην Παλαιστίνη που τότε ήταν υπό Βρετανική Εντολή.
Αυτές τις μέρες συμπληρώνονται 80 χρόνια από τον Αύγουστο του 1946 όταν η βρετανική κυβέρνηση αντέδρασε, δημιουργώντας στρατόπεδα ή «κάμπους» κράτησης στην Κύπρο, τότε βρετανική αποικία. Ανεγέρθηκαν 12 ξεχωριστοί «κάμποι» περιφραγμένοι με συρματοπλέγματα στις περιοχές Καράολου Αμμοχώστου, Ξυλοτύμπου και Δεκέλειας, όπου κρατήθηκαν συνολικά 52 χιλιάδες άνθρωποι και όπου γεννήθηκαν 2 χιλιάδες παιδιά, μέχρι τον Φεβρουάριο του 1949 που έκλεισαν.
Κύπριοι που εργάζονταν στους «κάμπους», μετέφεραν στους κρατουμένους είδη διατροφής και συχνά διακινδύνευαν να συλληφθούν από τους Βρετανούς, βοηθώντας κάποιους από αυτούς να αποδράσουν μέσω υπογείων σηράγγων και να μεταφερθούν με πλοιάρια στην Παλαιστίνη.
Το θέμα αυτό με απασχόλησε ιδιαίτερα τα τελευταία 15 χρόνια, με πολλά ρεπορτάζ, δημοσιογραφικές αποστολές και συνεντεύξεις, τόσο με συμπατριώτες μας που βοήθησαν τους κρατούμενους, όσο και με Ισραηλινούς που έζησαν μέσα στους «κάμπους» ή που γεννήθηκαν μέσα σε αυτούς.
Αναφέρω ενδεικτικά ότι τον Ιούλιο 2014 συνάντησα στη Ξυλοτύμπου τον συνταξιούχο δάσκαλο Δημήτρη Κυριάκου και μαζί επισκεφθήκαμε δύο συγχωριανούς του που δεν βρίσκονται πια στη ζωή – τον 89χρονο τότε Ανδρέα Μάρκου που την τριετία 1946-49 υπηρέτησε ως νυχτοφύλακας στον «κάμπο» της Ξυλοτύμπου και βοήθησε στη δραπέτευση κρατουμένων και την Αναστασία Τσαγγάρη τότε 80 χρόνων σύζυγο του Κώστα Τσαγγάρη που στα 17 του χρόνια δούλευε υδραυλικός μέσα στον «κάμπο» και επίσης βοήθησε ενεργά στη δραπέτευση Εβραίων.
Πήρα επίσης συνεντεύξεις από τον Dario Sevy Ελληνο-Εβραίο επιζώντα του Ολοκαυτώματος που στα 20 του χρόνια έζησε κρατούμενος για έξι μήνες στο στρατόπεδο κράτησης του Καράολου και από τη Ζehavit Blumenfeld που γεννήθηκε στο BMH (Βρετανικό Στρατιωτικό Νοσοκομείο) στη Λευκωσία τον Μάιο 1948 όταν οι γονείς της ήταν έγκλειστοι στον «κάμπο» της Δεκέλειας.
«Η μισή μου πλευρά, η αριστερή, η πλευρά της καρδιάς μου, είναι ισραηλινή. Η άλλη όμως μισή, είναι κυπριακή» μου είχε πει η Ζehavit Blumenfeld…
