Ας ξεμπλέξουμε μεταξύ τους τις… δύο βιωσιμότητες της διασύνδεσης

Ούτε το εύρος, ούτε η ποιότητα της πληροφόρησης αρκούν για συνολική και έγκυρη αξιολόγηση των εξελίξεων για την ηλεκτρική διασύνδεση. Ή για εκτίμηση όσων μπορεί να ακολουθήσουν.

Η είσοδος της Meridiam στο μετοχικό κεφάλαιο του Great Sea Interconnector -και μάλιστα με 66%- επιτρέπει αισιοδοξία για επαρκή και έγκαιρη χρηματοδότηση των έργων.

Είναι πιθανό ο νέος ιδιοκτήτης του GSI να προχωρήσει σε επαναξιολόγηση της κατάστασης. Και των προτεραιοτήτων -σε τεχνικό επίπεδο αλλά και οικονομικό, πολιτικό. Και ίσως οι σχέσεις της εταιρείας με την κυπριακή Κυβέρνηση και τη ΡΑΕΚ να μπουν σε νέα βάση, πιο εποικοδομητική. Γιατί, με τον ΑΔΜΗΕ και τον CEO του, οι σχέσεις ήταν χωρίς υπερβολή μονίμως σε ένταση.

Είναι αναγκαίο η πλευρά των επενδυτών να αποκαταστήσει, με ευθύνη των Γάλλων ιδιοκτητών, μια σχέση ειλικρινούς συνεργασίας με τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας Κύπρου, αρχίζοντας από το πιο βασικό και πρωτεύον: Να ενημερώσει τι ακριβώς έγινε το απόγευμα της 5ης Αυγούστου ’26 στο Μέγαρο Μαξίμου, τι άλλαξε ως προς τις ρυθμιστικές αποφάσεις που είναι στα συρτάρια της ΡΑΕΚ, πώς θα προχωρήσει η υλοποίηση δεσμεύσεων των δύο πλευρών και πώς επανατοποθετείται το έργο στον χρόνο.

Η πληροφόρηση από την Αθήνα αναφέρει πως ο ΑΔΜΗΕ έχει ενημερώσει τη Meridiam για ανάγκη νέας αναθεώρησης του χρονοδιαγράμματος ολοκλήρωσης της διασύνδεσης. Δεν υπάρχει στο τραπέζι (μόνο στα χαρτιά της ΡΑΕΚ) το χρονοδιάγραμμα του 2029, ούτε του 2030. Ο ΑΔΜΗΕ «βλέπει» τέλος του 2031. Με τη Meridiam αναμένουμε πιο αξιόπιστες και δεσμευτικές προβλέψεις.

Για αξιόπιστα χρονοδιαγράμματα, θα πρέπει να ξαναπιάσει το κουβάρι από την αρχή η γαλλική εταιρεία. Πρέπει να γίνουν οι βυθομετρήσεις από την Κάσο μέχρι ανοικτά της Κύπρου και στη βάση των αποτελεσμάτων να επανεκτιμηθεί με σοβαρότητα το συνολικό κόστος, να ξαναβάλει μπρος η Nexans (αφού πληρωθεί τα χρωστούμενα που στοίβασε ο ΑΔΜΗΕ) για την κατασκευή του υπολοίπου του καλωδίου και αργότερα για την πόντισή του. Και θα πρέπει να γίνει ένα έλεος με τις διαπραγματεύσεις του GSI με τη Siemens, για τους σταθμούς μετατροπής τάσης, στην Κοφίνου και στην Κορακιά Κρήτης. Χωρίς βυθομετρήσεις, το έργο -και εμείς μαζί- θα βράζουμε στο ζουμί μας.

Και η Κύπρος; Θα συνεχίσει να μην πληρώνει τον φορέα υλοποίησης; Όχι βέβαια. Ίσως, όμως, με τους Γάλλους στο πηδάλιο να μπορέσουμε επιτέλους να συνεννοηθούμε ως προς αυτό: Όλα τα λεφτά για να πληρωθούν η Nexans και άλλοι υπεργολάβοι τα βάζει ο επενδυτής, δηλαδή ο GSI και θα πληρωθεί σταδιακά -και σε βάθος πολλών χρόνων- από τους καταναλωτές Κύπρου και Ελλάδας, με τη φόρμουλα που προβλέπουν οι ρυθμιστές, όταν η διασύνδεση ηλεκτριστεί.

Με μία και μοναδική εξαίρεση: Τα 25 εκατ. ευρώ ανά έτος, για μία πενταετία, τα οποία δεσμεύτηκε η Δημοκρατία να πληρώνει στον φορέα υλοποίησης. Η κυβέρνηση υποστηρίζει πως τα λεφτά αυτά θα δοθούν υπό την αίρεση των βυθομετρήσεων. Η στήλη πιστεύει πως δεν υπάρχει τέτοιος όρος. Αλλά η εκκρεμότητα πρέπει να κλείσει.

Και είναι και η μελέτη της ΕΤΕπ. Καλώς να γίνει μια αξιόπιστη μελέτη. Αλλά το αποτέλεσμα δεν δεσμεύει τον GSI και τον νέο ιδιοκτήτη. Αν η Meridiam έχει το χρήμα και αν βρει άκρη με την Τουρκία, τότε μπορεί μια χαρά να προχωρήσει. Διότι η Meridiam και οι όποιοι συνεργάτες της θα αξιολογήσουν τη βιωσιμότητα του έργου (τις τεχνικές προκλήσεις, την αποπληρωμή, την απόσβεση, το καθαρό κέρδος που ήδη προβλέπουν οι ρυθμιστικές αποφάσεις – διαβάστε αυτό το χρήσιμο, πρόσφατο, άρθρο του πρώην προέδρου της ΡΑΕΚ) ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΠΕΝΔΥΤΕΣ. Για τους ίδιους, δηλαδή. Και μια χαρά βιώσιμο μοιάζει το έργο, με τέτοιες ρυθμίσεις σιδεροκέφαλης απόδοσης κεφαλαίου.

Το θέμα για εμάς είναι αν το έργο είναι βιώσιμο και για τους καταναλωτές. Αυτή τη βιωσιμότητα γυρεύει η Κυβέρνηση μέσω της ΕΤΕπ. Αν θα συμφέρει δηλαδή σε βάθος 20-30 χρόνων, ή παραπάνω, αυτό το έργο την οικονομία, την ενεργειακή ασφάλεια και τους καταναλωτές του μέλλοντος. Μόνο που αυτό οφείλαμε να το είχαμε κρίνει πριν αρκετά χρόνια. Πριν μας δεσμεύσουν οι αποφάσεις της προηγούμενης Κυβέρνησης, της ΡΑΕΚ και της Κομισιόν. Σήμερα, το έργο ως επένδυση είναι εγκεκριμένο και αδειοδοτημένο, από όλους.

Ας ξεμπλέξουμε, λοιπόν, μεταξύ τους τις… δύο βιωσιμότητες, για να προχωρούμε.
Και, επιπλέον, εντελώς άλλο θέμα είναι αν συμφέρει ή δεν συμφέρει (πρέπει ή δεν πρέπει) να μπει το κράτος στο μετοχικό κεφάλαιο του GSI. Για να έχει κάποιο λόγο στην επένδυση, αλλά και να έχει έσοδα-κέρδη στο μέλλον, ως επενδυτής.