Και ο δικός μας Όλυμπος;

Και το θαύμα της ανύψωσης από την Τηθύα θάλασσα; Και ο οφιόλιθος και ο χαλκός, που ήταν η αιτία να μας μάθει η οικουμένη; Δεν αξίζει και ο δικός μας Όλυμπος μια διεθνή αναγνώριση, να είναι και αυτός ανάμεσα στους γίγαντες της φύσης που προκαλούν δέος και θαυμασμό;

Σκεφτόμουν όλα αυτά διαβάζοντας ότι ο Όλυμπος στην Ελλάδα αναγνωρίστηκε και εντάχθηκε ομόφωνα στον Κατάλογο της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO ως μεικτό αγαθό (φυσικής και πολιτιστικής αξίας) κατά την 48η σύνοδό της, τον Ιούλιο του 2026. Η ιδιαίτερα σημαντική απόφαση είναι αποτέλεσμα πολυετούς προσπάθειας του Ελληνικού Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος με τις υπηρεσίες του υπουργείου Πολιτισμού και θεωρείται ιδιαίτερα τιμητική, καθώς αναγνωρίζει την οικουμενική σημασία του βουνού. 

Στα ψηλά γράμματα πέρασε η είδηση στα δικά μας ΜΜΕ. Μπορεί ο Όλυμπος να είναι το υψηλότερο βουνό της Ελλάδας, μπορεί να ήταν κάποτε η κατοικία των Θεών, ο δικός μας δεν έπαψε ποτέ να είναι ο πνεύμονας του νησιού και ο βασικός ρυθμιστής της επιβίωσης μας εδώ και 85 εκατομμύρια χρόνια. 

Καιρός λοιπόν να αιτηθούμε και εμείς στην UNESCO τη συμπερίληψη και του δικού μας Όλυμπου, αίτημα που προϋποθέτει την πολυετή προετοιμασία του φακέλου της υποβολής της αίτησης ούτως ώστε να μπορεί ν’ ανταποκριθεί επάξια στα καθιερωμένα κριτήρια για φυσικά και πολιτιστικά μνημεία. Και βέβαια δεν είναι μόνο τιμή και διάκριση για ένα κράτος. Η τιμή συνοδεύεται από σειρά δεσμεύσεων και υποχρεώσεων έναντι της UNESCO με παραδοτέα εντός χρονοδιαγραμμάτων.

Για παράδειγμα μετά τη συμπερίληψη του Ολύμπου στον Παγκόσμιο Κατάλογο Πολιτιστικής Κληρονομιάς Ελλάδα έχει δεσμευτεί:

• Να ενθαρρύνει μελέτες για την οικουμενική σημασία του Ολύμπου. 
• Να αναθεωρήσει τα όρια της προστατευόμενης περιοχής γύρω από το Λιτόχωρο, ώστε να βελτιώσει την αποτελεσματικότερη διαχείριση του όρους.
• Να διασφαλίσει την επίσημη προστασία και της περιφερειακής ζώνης και να εκτιμήσει τυχόν επιπτώσεις του (ευρισκόμενου σε κοντινή απόσταση) πεδίου βολής αρμάτων Λιτοχώρου στο φυσικό περιβάλλον. 
• Να διασφαλίσει ότι εκτός του ήδη εγκεκριμένου σχεδίου διαχείρισης θα εγκριθεί νέο, αναθεωρημένο σχέδιο για το Εθνικό Πάρκο Ολύμπου το οποίο θα ενσωματώνει τις οικουμενικής σημασίας πολιτιστικές και φυσικές αξίες του όρους ορίζοντας ξεκάθαρα με ποιον τρόπο θα προστατευθούν.
• Να εγκρίνει το νέο ειδικό πολεοδομικό σχέδιο των παραλιακών περιοχών της Πιερίας, στο οποίο περιλαμβάνεται και η περιοχή του Λιτοχώρου. 
• Να καταστήσει λειτουργική τη συντονιστική επιτροπή για την παρακολούθηση του σχεδίου διαχείρισης του Παγκόσμιου Φυσικού και Πολιτιστικού Μνημείου του Όρους Όλυμπος.
• Να διασφαλίσει την εφαρμογή στρατηγικής για τον τουρισμό, η οποία θα συμπεριλαμβάνει την τουριστική φέρουσα ικανότητα και παρακολούθηση της ροής επισκεπτών. Και θα φροντίσει ώστε να σταματήσει η ανεξέλεγκτη πρόσβαση και συγκέντρωση επισκεπτών σε ευαίσθητες περιβαλλοντικά περιοχές. 
• Να μελετήσει περαιτέρω τους φυσικούς κινδύνους της περιοχής, όπως τη σεισμικότητα και τον κίνδυνο πλημμύρας.
• Να επισημοποιήσει τη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, με τη βοήθεια της συντονιστικής επιτροπής, όπως αυτό περιγράφεται στο σχέδιο διαχείρισης. 
• Να χρησιμοποιήσει την «εργαλειοθήκη» της Unesco για τη λήψη αποφάσεων που αφορούν το φυσικό και πολιτιστικό απόθεμα της περιοχής. 

Να σημειωθεί ότι η Ελλάδα πρέπει σε ενάμισι έτος να πληροφορήσει την UNESCO για την πρόοδο που έχει σημειωθεί σε όλους τους πιο πάνω τομείς. 

Και μια κουβέντα για τα σχέδια διαχείρισης, όχι μόνον των φυσικών μας μνημείων, αλλά όλων των μνημείων, αρχαίων, βυζαντινών, μεσαιωνικών, οθωμανικών και πρόσφατων. Τα μνημεία ανήκουν στην Κυπριακή Δημοκρατία, είναι καταχωρημένα και καταγραμμένα στον Κατάλογο Αρχαίων Μνημείων και η ευθύνη για την προστασία τους ανήκει στην Κυπριακή Δημοκρατία. Ανεξαρτήτως αν σήμερα ένα μεγάλο μέρος από αυτά βρίσκεται στις παράνομα κατεχόμενες περιοχές.

Η συμπερίληψη των σημαντικών μας μνημείων και ιδιαίτερα αυτών που βρίσκονται στα κατεχόμενα στον Παγκόσμιο Κατάλογο της Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO θα μπορούσε να ήταν μια κίνηση σωτηρίας για τα ίδια και την προστασία τους, αλλά και ένα από τα σημαντικά Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης που θα μπορούσε η πλευρά μας να προτείνει.  

Είναι δυνατόν η μεσαιωνική Λευκωσία, η Αμμόχωστος, η Έγκωμη και Σαλαμίνα, οι Σόλοι και το Βουνί, το Κάστρο της Κερύνειας, ο Αντιφωνητής, η Κανακαριά, ο Άγιος Ιλαρίωνας, το Μπέλλαπαϊς, το Βουφαβέντο και η Καντάρα και τόσα άλλα να βρίσκονται σήμερα εκτός του Παγκόσμιου Καταλόγου Πολιτιστικής Κληρονομιάς! Τα μνημεία ανήκουν στον Κόσμο της Κύπρου και η ευθύνη προστασίας, διατήρησης και προβολής τους μας ανήκει.

Ας βρούμε – τώρα που επεσήμανε την σημασία και την αναγκαιότητα των ΜΟΕ ο ΓΓ- ένα τρόπο συνεννόησης ανάμεσά μας, για να γίνουν από κοινού σχέδια διαχείρισης όλων των μνημείων μας. Όλοι θα κερδίσουμε και κυρίως θα μπορούμε να ελπίζουμε ότι αυτά θα συνεχίσουν να υπάρχουν και μετά τη δική μας έξοδο. Ιδού ένα ΜΟΕ στο οποίο δεν μπορούν να υπάρξουν διαφορετικές απόψεις και διαφωνίες γιατί η διατήρηση και η προστασία είναι προς το συμφέρον όλου του τόπου.

Ιδού πεδίον δόξας λαμπρόν. Ιδού ένα ΜΟΕ που συμβαδίζει αν υπάρχει η αληθινή θέληση των ηγετών να δουν τον τόπο μονιασμένο και επανενωμένο.

Ελεύθερα, 9.8.2026