Τεχνητή Νοημοσύνη

Ο περισσότερος κόσμος πιστεύει ότι η τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) είναι ένα νέο εργαλείο στη διάθεσή μας. Λάθος.

Ένα μαχαίρι μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο από τον άνθρωπο αλλά ταυτόχρονα και ως φονικό όπλο. Και στις δυο περιπτώσεις ένα ανθρώπινο χέρι το καθοδηγεί και ένας ανθρώπινος εγκέφαλος αποφασίζει.

Αλλά, τι είναι ΤΝ;

Η ΤΝ είναι η ικανότητα των υπολογιστών-μηχανών να μιμούνται τα χαρακτηριστικά ευφυούς ανθρώπινης συμπεριφοράς (μάθηση, κατανόηση, λογική σκέψη, επίλυση προβλημάτων, προσαρμοστικότητα, ευελιξία, εξαγωγή χρήσιμων συμπερασμάτων). Συντελέστηκε μεγάλη πρόοδος στον τομέα της ανάπτυξης αλγορίθμων ώστε οι υπολογιστές να μαθαίνουν, μετά από επεξεργασία δεδομένων.

Η τεχνολογία της ΤΝ εξελίχθηκε με στενή διεπιστημονική συνεργασία πολλών διαφορετικών επιστημών (πληροφορική, νευροβιολογία, μηχανική, ψυχολογία, γλωσσολογία, φιλοσοφία), έχει τεράστιο πεδίο εφαρμογής που συνεχώς επεκτείνεται σε νέους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας.

Π.χ. αυτόνομα οχήματα, με πολλούς αισθητήρες και κάμερες, ώστε να μπορούν να αντιλαμβάνονται και χαρτογραφούν σε πραγματικό χρόνο το περιβάλλον (εμπόδια, πεζούς, δέντρα), οδηγούν ακολουθώντας προγραμματισμένη διαδρομή.

Αναπτύχθηκαν υπολογιστικές διαδικασίες και μέθοδοι «βαθιάς μάθησης» (deep learning), που προσομοιώνουν τον τρόπο που ο ανθρώπινος εγκέφαλος επεξεργάζεται πληροφορίες. Έχει σημειωθεί επαναστατική πρόοδο στους τομείς: αντίληψης, αναγνώρισης ομιλίας, μηχανικής, υπολογιστικής όρασης, αναγνώρισης αντικειμένων, βιοπληροφορικής, σχεδιασμού φαρμάκων κ.ά. (ψηφιακοί βοηθοί: Siri, Alexa).

Ο καθηγητής Φιλοσοφίας μ. Χρήστος Γιανναράς σε συνέντευξη (11/07/2024) με τίτλο «Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι το τέλος της ανθρωπότητας» τόνισε ότι: «Η Τεχνητή Νοημοσύνη … σε απαλλάσσει από το ύψιστο και το πιο ιδανικό λειτούργημα της νόησης που είναι το συλλογίζεσθαι».

Ο Yuval Harari, πρόσφατα (30/7/2026) μίλησε για τους φόβους και τις προβλέψεις του για τα επόμενα 50 χρόνια. Εξήγησε ότι η ανθρωπότητα βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σημείο καμπής και ελλοχεύουν κίνδυνοι. (https://www.youtube.com/watch?v=_V_ed5fuexA)

Σε ένα πολύ σύντομο εξελικτικό χρονικό διάστημα (πριν 60.000 χρόνια περίπου), μεταβήκαμε από την κατάσταση ενός σχετικά ασήμαντου ζώου σε εκείνη των κυρίαρχων του πλανήτη˙ το πετύχαμε χάρη στη γλώσσα. Οι άνθρωποι επικοινώνησαν μέσω της γλώσσας που αποτέλεσε τη βάση για όλες τις υπόλοιπες δημιουργίες (τεράστιες δομές, εκκλησίες, κράτη, εμπορικά δίκτυα, χρηματοπιστωτικά συστήματα).

Σήμερα, για πρώτη φορά, κάτι νέο κατέχει τη γλώσσα˙ η ΤΝ χειρίζεται τις λέξεις, το λειτουργικό σύστημα του πολιτισμού, καλύτερα από εμάς.

Οι άνθρωποι δεν πορεύονται με βάση την αλήθεια, αλλά με βάση κοινές αφηγήσεις, και όποιος ελέγχει την αφήγηση ελέγχει το είδος˙ πλέον, αφηγητής δεν είναι άνθρωπος. Η ΤΝ μπορεί να καλλιεργήσει πεποιθήσεις, να κατασκευάσει αποδεικτικά στοιχεία και αφηγήσεις σε κλίμακα που κανένας αυτοκράτορας, καμία θρησκεία ή πολιτικό κόμμα δεν θα μπορούσε ποτέ να επιτύχει.

Οι παλιοί μηχανισμοί που περιόριζαν την εξουσία (π.χ. ελεύθερος τύπος), δημιουργήθηκαν για έναν κόσμο όπου μόνο οι άνθρωποι κρατούσαν την πένα. Μέχρι τώρα μια γραφομηχανή, γράφει ότι της υπαγορεύεις˙ τώρα θα… γεννάει…

Οι σύγχρονες τεχνολογίες της πληροφορίας (έντυπες εφημερίδες, ραδιόφωνο, τηλεόραση, διαδίκτυο) αποτελούν τη βάση της πληροφορίας, ώστε εκατομμύρια άνθρωποι να ενημερώνονται. Τον 20ο αιώνα, η διαχείρισή τους γινόταν από ανθρώπους (αρχισυντάκτες) που τότε είχαν τεράστια δύναμη.

Σήμερα, οι σημαντικότεροι επιμελητές περιεχομένου, είναι αλγόριθμοι που διαχειρίζονται τι θα βλέπουν οι χρήστες στη ροή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης (X, TikTok, Instagram), που εξελίχθηκαν ίσως στην πιο σημαντική τεχνολογία πληροφοριών των μαζών. Ήδη υπάρχουν αυτοματοποιημένα προγράμματα λογισμικού (bots, chatbots) που λειτουργούν, με σκοπό να μιμούνται ανθρώπινες ενέργειες. Εκτελούν επαναλαμβανόμενες εργασίες πολύ ταχύτερα από έναν άνθρωπο (Likes, κοινοποιήσεις), σχολιάζουν και δημοσιεύουν προ-συνταγμένα κείμενα.

Ένα οπλικό σύστημα με ΤΝ μπορεί να αποφασίσει τι θα βομβαρδίσει, καθώς και να επινοήσει το επόμενο όπλο. Τα στρατιωτικά ιπτάμενα οχήματα (drones), μπορούν να περιπολούν πάνω από περιοχές, να αναγνωρίζουν στόχους, να αποφασίζουν για επίθεση ενδεχομένως και κατά ανθρώπινων στόχων.

Το 1945 ρίχθηκαν 2 ατομικές βόμβες (Χιροσίμα, Ναγκασάκι) με ανθρώπινη απόφαση και εντολή των ΗΠΑ. Τι γίνεται αν στο μέλλον το σύστημα ΤΝ αποφασίσει μόνο του να ρίξει 10-15 ατομικές; Πώς αναχαιτίζεται;

Τι είναι πιθανό να συμβεί στο μέλλον;

Δεν θα υπάρχουν ρομπότ-φονιάδες στους δρόμους πυροβολώντας κόσμο. Η ΤΝ θα κυριεύσει τον κόσμο με τους γραφειοκράτες-ΤΝ που θα ελέγχουν τα πάντα.

Γίνεται λόγος σήμερα για τη δημιουργία πρακτόρων ΤΝ στον χρηματοοικονομικό και οικονομικό τομέα, με στόχο τη δημιουργία εταιρειών που δεν στελεχώνονται από ανθρώπους, εφόσον η ΤΝ αναγνωριστεί ως νομική προσωπικότητα.

Τι είναι η προσωπικότητα;

Μέχρι σήμερα, υπήρχαν παγκοσμίως μόνο δύο είδη προσώπων: φυσικά πρόσωπα και νομικά. Η κυβέρνηση της Αργεντινής ανακοίνωσε ότι θα χορηγήσει νομική προσωπικότητα σε συστήματα ΤΝ. Αν συμβεί αυτό γίνεται μετατόπιση ισχύος, ο άνθρωπος μπαίνει στο περιθώριο.

Στον 21ον αιώνα, τρέχει μια τεχνολογική κούρσα μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας, για την ΤΝ. Σήμερα, στην κορυφή της πυραμίδας της ισχύος βρίσκονται εκείνοι που ελέγχουν τα δεδομένα. Δύο χώρες, που ουσιαστικά θα ελέγχουν όλη την υποδομή πάνω στην οποία λειτουργούν τα πάντα (στρατιωτική και πολιτική τεχνολογία).

Και το σπουδαιότερο, όλη η ισχύς μπορεί τώρα να συγκεντρωθεί κεντρικά, κάτι που δεν ξανάγινε στο παρελθόν. Όταν κάποιος αγόραζε ένα χάλκινο σπαθί από την Κύπρο έπαυε να έχει οποιανδήποτε εξουσία πάνω στο σπαθί. Στις 18/09/2024 εξερράγησαν χιλιάδες συσκευές επικοινωνίας που χρησιμοποιούσε η Hezbollah, με δεκάδες νεκρούς και χιλιάδες τραυματίες. Τί είχε συμβεί; Πριν φτάσουν στον προορισμό τους, οι συσκευές είχαν τροποποιηθεί˙ είχαν τοποθετηθεί μικρές ποσότητες εκρηκτικών που ενεργοποιήθηκαν εξ αποστάσεως μέσω κωδικοποιημένου μηνύματος που προκάλεσε την ταυτόχρονη έκρηξή τους.

Οι επιστήμονες μας κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, είναι τρομακτικό ο άνθρωπος να βγει εκτός του κύκλου ισχύος.