Tι να σημαίνει, άραγε, τούτος ο πυθιακός τίτλος; Πώς, άραγε, συνδέεται με την απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της περασμένης Τετάρτης για έγκριση και δημοσίευση του Τοπικού Σχεδίου (Κοινοτήτων) Ακάμα, με εξάμηνη όμως αναστολή της εφαρμογής του; «Τέλος καλό, όλα καλά;» διερωτάται ο αναγνώστης. Είναι φανερό πως ο …ένοχος γιαυτή την αμηχανία έχει υποχρέωση να διευκρινίσει τι τελικά εννοεί. Ας το προσπαθήσουμε λοιπόν…
Μικρή αναδρομή, τριάντα επτά χρόνια πίσω… Το εγχείρημα ήταν ασυνήθιστο, παράξενο, πρωτόγνωρο, εξωπραγματικό, συμμετοχικό, ονειροπόλο, ρομαντικό, ενθουσιώδες. Οι παρατηρητές (υπηρεσιακοί, δημοσιογράφοι, σιωπηλή πλειοψηφία) παρακολουθούσαν αμήχανα και με ερωτηματικά. Κι όταν δεν ανιχνεύτηκε κομματική ενθάρρυνση ή εξάρτηση, πολλοί ήταν «σίγουροι» πως «τούτοι εδώ είναι πράκτορες, είτε των εγγλέζων είτε των ξενοδόχων της Αγίας Νάπας»! Παλαιόθεν η βλακεία σημείωνε επιδόσεις, γιατί να υπολείπεται όταν δεν βρήκαν τρόπο για να αντιμετωπίσουν την τεκμηριωμένη αμφισβήτηση της πεπατημένης και της συνήθειας;
Συνθήκες δύσκολες για την οικονομία, με τις πληγές του όχι μακρινού καλοκαιριού του 1974, με πρόθυμους να επαναλάβουν καταστροφικές πολεοδομικές επιλογές στην Αμμόχωστο πριν την εισβολή και στη Λεμεσού μετά την εισβολή. Από τις τελευταίες αναδυόταν το «οικονομικό θαύμα». Η συνταγή προέβαλλε απειλητική και για τον Ακάμα! Ήταν και τα γυμνάσια των Βρετανών – εκατόν ενενήντα οκτώ μέρες τον χρόνο. Είναι πιθανόν να μην στρογγύλεψαν τον αριθμό για ψυχολογικούς λόγους των μετα-αποικιακών ιθαγενών…
Τα χρόνια πέρασαν (χρειάστηκαν ολόκληρα δεκαπέντε) για να κερδηθεί η πρώτη μεγάλη μάχη. Οι κινητοποιήσεις των Φίλων του Ακάμα και, στην πορεία, της Ομοσπονδίας Περιβαλλοντικών Οργανώσεων και του Κινήματος Οικολόγων Περιβαλλοντιστών έφεραν αποτέλεσμα. Οι τελευταίοι Βρετανοί στρατιώτες έφυγαν παίρνοντας μαζί τους και τις διάσπαρτες προσβλητικές πινακίδες των γυμνασίων τους. Έμειναν όλοι οι υπόλοιποι παράγοντες που επωφθαλμιούσαν τη Χερσόνησο Ακάμα: Επιχειρηματίες, εκκλησιαστικοί παράγοντες, τσιφλικάδες… Πάλι καλά που η κότα με τα χρυσά αυγά και τα χρυσά διαβατήρια ήταν ακόμα στο αυγό…
Καθοδηγητικό ήταν και παραμένει και σήμερα το όραμα και το μήνυμα της Διακήρυξης του Μάη 1988: Aποτελεσματική προστασία της φύσης και του παραδοσιακού της αποθέματος και διαχείριση και αειφόρος ανάπτυξη ολόκληρης της Χερσονήσου ως ενιαίας περιοχής περιλαμβανομένων των κοινοτήτων της, με στόχο να είναι αυτές και οι κάτοικοί τους οι αποδέκτες των ωφελημάτων της ανάπτυξης.
Σχέδια, μελέτες, δεσμεύσεις, υποσχέσεις, εξυπηρετήσεις, συναλλογές, διαφθορά, παρανομίες, αυθαιρεσίες, μηχανορραφίες, συκοφαντίες, χαλαρώσεις, παρεκκλίσεις. Η εξουσία σε ποικίλες παραλλαγές και συμπεριφορές. Θα ήταν άδικη η ισοπέδωση, είναι άλλη όμως η ώρα του λεπτομερούς απολογισμού. Τώρα είμαστε εδώ που μας έφερε η τελευταία συνεδρία του αποχωρούντος Υπουργικού Συμβουλίου. Με το μάδημα της μαργαρίτας «θα προλάβουν, δεν θα προλάβουν», πέρασε ο χρόνος, πάει κι η μαργαρίτα. Η εξάμηνη αναστολή της εφαρμογής του εγκριθέντος (τελικά) Τοπικού Σχεδίου (Κοινοτήτων) Ακάμα οδηγεί στον τίτλο του κειμένου. Το Σχέδιο (όσο το ξέρουμε) έχει σοβαρές αδυναμίες, έχει αρνητικά στοιχεία και πρόνοιες, έχει και επικίνδυνα ασαφείς αναφορές. Το χειρότερο είναι πως εκπονήθηκε πάνω σε λανθασμένες βάσεις για τις οποίες μάλιστα κινήθηκαν διαδικασίες επί παραβάσει από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Πρόκειται, κατά κύριο λόγο, για ανεπαρκή καθορισμό των περιοχών του Δικτύου Φύση 2000, μη καθορισμό Ειδικών Περιοχών Διατήρησης, καθυστέρηση έκδοσης των Διαταγμάτων Προστασίας. Είναι πολλές οι πρόνοιες του Σχεδίου που συνδέονται και παραπέμπουν στα όρια των περιοχών αυτών. Πολύ διαφορετικές θα ήταν αυτές οι παράμετροι αν ήταν σωστά και στέρεα τα θεμέλια. Παράλληλα, η αυθαίρετη, ατεκμηρίωτη και εν τω κρυπτώ εγκατάλειψη του Εθνικού Πάρκου και η κήρυξη του πολύ διαφορετικού «Εθνικού Δασικού Πάρκου» για προστασία των (προστατευμένων από τη νομοθεσία) κρατικών δασών, έχει επιφέρει σημαντική συρρίκνωση τόσο της έκτασης όσο και του επιπέδου προστασίας. Ταυτόχρονα, απουσιάζει ένας ολοκληρωμένος σχεδιασμός για την αειφόρο ανάπτυξη των κοινοτήτων.
Πολλοί δηλώνουν ικανοποιημένοι γιατί «γλυτώσαμε τα χειρότερα»! Από πότε αυτό σημαίνει «νίκη» ή «επιτυχία»; Δεν υπάρχει διεκδίκηση που η έκβασή της δικαιούται βαθμό προβιβάσιμο επειδή είναι καλύτερη από το μηδέν!
Η εξάμηνη παράταση για την εφαρμογή του Σχεδίου δεν είναι μεγάλη αλλά ούτε και μικρή, φτάνει να αξιοποιηθεί αποτελεσματικά. Αποφεύγεται η άμεση δημιουργία τετελεσμένων. Δίνεται μάλιστα η ευκαιρία και τελικής αποτροπής τους μέσα από ενστάσεις που μπορούν να υποβληθούν κατά το τετράμηνο που ξεκίνησε με τη δημοσίευση. Νοείται ότι θα δοθεί, επιτέλους, η ευκαιρία γνωριμίας με το ίδιο το Σχέδιο, πέρα από τον σχολιασμό του μέσα από την αξιολόγηση αρμοδίων αρχών. Θα συζητηθούν και αποφασιστούν τα όποια χρειαστούν αντισταθμιστικά μέτρα, θα γίνουν και συμπληρωματικές μελέτες που (γιατί;) δεν έγιναν στην ώρα τους. Η απερχόμενη Κυβέρνηση έβαλε «τικ» στο θέμα μαζί με ένα αστεράκι παραπομπής στην επόμενη.
Τελικά ο πυθιακός τίτλος δηλώνει πως ανάλογα με το πώς αισθανόμαστε, μπορεί ο Ακάμας να έχει «τελειώσει». Αν συνεχίσουμε, όμως, να υπηρετούμε εκείνο το όραμα του 1988 σημαίνει πως αφήνουμε ανοιχτή την προοπτική να το προσεγγίσουμε. Με άλλα λόγια, ο αγώνας συνεχίζεται!
ktsimillis@cytanet.com.cy
