Ο ΒΑΤΣΛΑΒ Χάβελ, Τσέχος αντικαθεστωτικός συγγραφέας, ήταν και ο πρώτος εκλεγμένος Πρόεδρος της Τσεχίας. Ευρισκόμενος στον προθάλαμο οδοντιατρείου θέλοντας να μην κάμει χρήση των προνομίων του και να αναμένει τη σειρά του, συνέθεσε το κείμενο «Ο πειρασμός της εξουσίας», κλασικό δοκίμιο στον κύκλο «Ο πόθος της ελευθερίας και η δύναμη της εξουσίας…»
Ο Χάβελ προτάσσει το ερώτημα:
– Γιατί, αλήθεια, οι άνθρωποι ποθού την πολιτική εξουσία και γιατί –όταν την αποκτούν- δυσκολεύονται τόσο πολύ να την εγκαταλείψουν;
Επιχειρώντας – συνοπτικά – να τό απαντήσει:
• Κατά πρώτο λόγο οι άνθρωποι ωθούνται στην πολιτική από τα οράματά τους.
• Κατά δεύτερο λόγο τούς σπρώχνει η επιθυμία για επιβεβαίωση του εαυτού τους
• Τρίτος λόγος είναι τα ποικίλα προνόμια που συνοδεύουν τη ζωή των πολιτικών.
Αυτοί οι τρεις λόγοι περιπλέκονται μεταξύ τους και δημιουργούν εθισμό, κυρίως στη «διαφύλαξη» των προνομίων. Είναι άκρως ενδιαφέρον να παρατηρεί κανείς το πόσο διαβολικός, είναι ο πειρασμός της εξουσίας σε αυτή τη συγκεκριμένη σφαίρα. Το φαινόμενο είναι έντονο, όταν βρεθούν στην εξουσία αυτοί που απαξίωναν τα εξουσιαστικά πόστα, καθώς διαπιστώνουν ότι δεν μπορούν ν’ αντισταθούν σ’ έναν κόσμο προνομίων, εξαιρέσεων, ευνοιών.
Και το χειρότερο όλα αυτά έχουν τη δική τους παρα-λογική που δεν θα επέτρεπε να χάνονται σημαντικές διαπραγματεύσεις, επειδή ο προεδρικός χρόνος δαπανήθηκε στον προθάλαμο ενός οδοντιατρείου.
Ο πειρασμός αυτός έχει κάτι το θανατηφόρο: Ο άνθρωπος απολιθώνεται σε προτομή προς δόξαν του ατόμου, ταυτόχρονα όμως είναι μόνον ένα κομμάτι νεκρής πέτρας.
Και καταλήγει ο Χάβελ:
– Ποιο είναι το συμπέρασμα από όλα αυτά;
• Tο συμπέρασμα οπωσδήποτε δεν είναι ότι ο άνθρωπος δεν πρέπει να ασχολείται με την πολιτική, επειδή η πολιτική είναι εξ ορισμού ανήθικη.
Άλλο είναι το συμπέρασμα: Η πολιτική είναι ένα πεδίο ανθρώπινης δράσης που απαιτεί αυξημένες ικανότητες ως προς το αίσθημα του ήθους, τη δυνατότητα αυτοσυλλογής, την ευθύνη, την καλαισθησία και τη διακριτικότητα, την αλληλεγγύη και το αίσθημα του μέτρου.
Όσοι ισχυρίζονται ότι η πολιτική είναι βρόμικη, λανθάνουν. Η πολιτική απαιτεί ιδιαίτερα καθαρούς ανθρώπους, επειδή εύκολα μπορεί να σπιλωθούν.
Με την πολιτική θα πρέπει να ασχολούνται άνθρωποι ιδιαίτερα άγρυπνοι και ν’ αντιστέκονται στα δέλεαρ που συνοδεύουν την πολιτική εξουσία.
