Είμαστε τυχεροί ή ζούμε από τύχη;
Μετά την τραγωδία στα Τέμπη και τη φονική σύγκρουση των τρένων στην Ελλάδα, η σύζυγός μου είπε αρχικά το πρώτο. Έχοντας πλέον παιδιά, ένιωσε, λέει, τυχερή που κάτι τέτοιο δεν συνέβη σε εμάς, δίχως αυτό να μειώνει σε κάτι τη θλίψη που ένιωσε για το γεγονός καθαυτό και τις ψυχές που χάθηκαν.
Μετά την έπιασε η αγωνία. Θα μπορούσε να ήταν το δικό μας παιδί. Θα μπορούσε στο μέλλον, αν πάει φοιτητής. Όταν θα οδηγεί. Όταν θα ταξιδεύει. Και ακολούθως άρχισε να τα βάζει με το σύστημα της γενέτειράς της. Απαριθμώντας μου πόσες τραγωδίες και πόσα δυστυχήματα στοίχισαν τα τελευταία μόνο χρόνια δεκάδες ζωές στην Ελλάδα. Ζωές που χάθηκαν εν καιρώ ειρήνης, όπως είπε.
Το «είμαστε τυχεροί» μετατράπηκε σε λίγες ώρες στο «ζούμε από τύχη». Δεν διαφώνησα. Οι κίνδυνοι πολλοί και στις μέρες μας. Παραμονεύουν σχεδόν παντού. Στο σπίτι, στο δρόμο, στην εργασία, στα σχολεία, στα μέσα μεταφοράς, στα φαγητά που τρώμε, στις συνήθειες μας, τις καλές και τις κακές. Ουδείς μπορεί να αισθάνεται απόλυτα ασφαλής. Όπου και να είναι και ό,τι και να κάνει.
Και σαν μην έφταναν όλα τα καθημερινά ναρκοπέδια, συχνά ο κόσμος έρχεται αντιμέτωπος και με τη δύναμη της φύσης. Αυτή κι αν προκάλεσε τραγωδίες, ακόμα και πρόσφατα και κυριολεκτικά δίπλα μας. Ζούμε ούτως ή άλλως ριψοκίνδυνα. Δεν μπορείς να ζήσεις διαφορετικά. Ούτε να προβλέψεις πότε θα γίνει το κακό, ούτε και πού.
Τι κάνουμε τότε; Ο καθένας μπορεί να τηρεί τα δικά του μέτρα ασφαλείας. Για τον εαυτό και την οικογένειά του. Από τα πιο απλά μέχρι και τα λίγο περισσότερο σύνθετα. Μπορεί αυτό να είναι να φοράμε ζώνη ασφαλείας στο όχημα. Μπορεί να σημαίνει ότι δεν αφήνουμε αιχμηρά αντικείμενα δίπλα από μωρά. Μπορεί να σημαίνει καλύτερη φροντίδα των ελαστικών του αυτοκινήτου ή συχνότερη επιθεώρηση των ηλεκτρικών συσκευών στο σπίτι μας. Μπορεί πάλι να σημαίνει το αυτονόητο, πως όταν οδηγούμε δεν πίνουμε. Ακόμα όμως και η ατομική ευθύνη πολλές φορές δεν μπορεί να προστατεύσει πλήρως.
Δεν ζούμε μόνοι. Ζούμε σε μια κοινωνία με πολλούς από εμάς να ευθυνόμαστε όχι μόνο για το δικό μας σπίτι, αλλά για πολλά περισσότερα και πολλούς περισσότερους. Ένας δάσκαλος έχει την ευθύνη για δεκάδες παιδιά. Ένας γιατρός για δεκάδες ασθενείς. Ένας αστυνομικός, ένας πυροσβέστης για δεκάδες πολίτες. Υπάρχουν μάλιστα και θέσεις με πολύ περισσότερη ευθύνη. Ένας οδηγός λεωφορείου για παράδειγμα, ένας πιλότος, ένας ελεγκτής κυκλοφορίας. Είναι εκεί που τα προσωπικά μέτρα προστασίας δεν αρκούν για να εκλείψουν κινδύνους. Σε αυτές τις περιπτώσεις η ευθύνη ενός ελεγκτή, ενός οδηγού ξεπερνά την δικιά μας προνοητικότητα και τύχη. Και είναι εκεί που αν τα πράγματα δεν δουλεύουν σωστά, χωρίς σωστές υποδομές, χωρίς πρωτόκολλα και χωρίς συνεχείς επιθεωρήσεις προκαλούν τραγωδίες όπως αυτή στα Τέμπη.
Είναι εκεί που πρέπει να υπάρχουν μηχανισμοί για να περιορίζουν όσο το δυνατόν περισσότερο τους κινδύνους. Να τους προλαβαίνουν έγκαιρα. Η τεχνολογία μπορεί να συνδράμει την προσπάθεια ελαχιστοποίησης των δυστυχημάτων, γενικότερα των κινδύνων. Εντούτοις, ο ανθρώπινος παράγοντας θα βρίσκεται πάντα στην εξίσωση όλων των δράσεων της κοινωνίας. Όσο τουλάχιστον δεν γίνουμε ζούγκλα. Κατ’ επέκταση, το ανθρώπινο λάθος δεν θα εκλείψει. Αυτό δεν σημαίνει, όμως, πως πρέπει να μάθουμε να ζούμε μέχρι να μας τελειώσει η τύχη. Σημαίνει, αντίθετα, ανάληψη ευθύνης και ευσυνειδησία σε όσους εργάζονται και ζουν κρατώντας στα χέρια τους όχι μόνο τη δική τους τύχη. Αυτό πρέπει να εμπεδωθεί στον καθένα από εμάς και στον καθένα από εκείνους.
