Περί δικαιοσύνης και ηθικής

Αν στοχαστούμε τις δύο έννοιες υπό το πρίσμα των ταξιδιών του Προέδρου Αναστασιάδη στις Σεϋχέλλες, τότε θα ξεκαθαριστεί στο μυαλό μας ότι μπορεί να μην είναι παράνομη ως πράξη, ωστόσο δεν σημαίνει ότι παύει να ισχύει ως ζήτημα. Η αξία της ηθικής έγκειται στη συνειδητή επιλογή μιας ενέργειας με γνώμονα το πρέπον. Ήταν πρέπον να ταξιδέψει ο Πρόεδρος με το τζετ του Σαουδάραβα; Και πότε προσκρούει η ηθική με τη δικαιοσύνη; 

Το άτομο δέχεται κριτική για την «ηθική ποιότητα» των πράξεών του και εισπράττει αποδοκιμασία από το κοινωνικό σύνολο στις περιπτώσεις που αγνοεί τις ηθικές αξίες, αλλά δεν υφίσταται κυρώσεις, όπως στην περίπτωση παράβασης ενός κανόνα δικαίου. Σε αυτό το παράδειγμα, ο Πρόεδρος έχει δεχτεί την αποδοκιμασία των πολιτών, των ΜΜΕ και της αντιπολίτευσης.

Ωστόσο η ηθική ποτέ δεν ήταν το ατού μας. Το αίσθημα της ηθικής δεν υπήρχε ποτέ σε μια πελατειακή κοινωνία όπως την κυπριακή. Βολέματα γνωστών σε θέσεις, που μπορεί να μην ήταν παράνομα, ωστόσο δεν ήταν και ηθικά.

Στον μύθο «Το Δαχτυλίδι του Γύγη», τίθεται το μεγαλειώδες ερώτημα: Αν ήμαστε αόρατοι και δεν αντιμετωπίζαμε τις συνέπειες των πράξεών μας, θα συμπεριφερόμασταν με τον ίδιο τρόπο; Είμαστε δίκαιοι και ηθικοί επειδή το έχουμε επιλέξει ή λόγω του φόβου μας για τιμωρία; Μάλλον το δεύτερο. Και επειδή δεν τιμωρούνται οι ανήθικες πράξεις, εξακολουθούν να γίνονται.
Ο Πρόεδρος Αναστασιάδης έχει εμπλακεί σε ουκ ολίγα σκάνδαλα, είτε με αφορμή το γραφείο του είτε τον πεθερό και τον γαμπρό του. Τα χρήματα που έβγαλε ο πεθερός μπορεί να ήταν με νόμιμο τρόπο (αυτό πρέπει να το είχαν ελέγξει οι εποπτικές Αρχές), ωστόσο η γυναίκα του Καίσαρα δεν αρκεί να είναι τίμια, πρέπει και να φαίνεται.

Όλοι παραδέχονται τη διαφθορά, αλλά κανείς δεν την καταδικάζει. Στο ποδόσφαιρο αποδείχτηκε ότι πίσω από ομάδες υπάρχουν κόμματα, φάκελοι με στημένα πάνε κι έρχονται, αλλά όλοι σφυρίζουν αδιάφορα. Διορθώθηκε το λάθος με το χαλλούμι, αλλά τιμωρήθηκε κανένας; Αναφορικά με τον δημόσιο διάλογο για τα δάνεια των ΠΕΠ, πού είναι η διαφάνεια και η δικαιοσύνη;
Σε μια κοινωνία που δεν έχει ανθρωπιστική παιδεία, τα διλήμματα αυτά δεν απασχολούν κανέναν. Υπάρχει μερίδα πολιτών που επιζητεί διαφάνεια, ωστόσο όλα κρύβονται κάτω από ένα χαλί. Κανείς δεν ξέρει πλέον τι είναι δικαιοσύνη. Και δεν αναρωτιέται.

 

Η απαξίωση τα σκεπάζει όλα.

 

Καιρός να επιδιώξουμε τις αλλαγές.