Η Λεμεσός μεγαλώνει, επεκτείνεται και προσελκύει επενδύσεις. Προοδεύει όμως πραγματικά; Οι πρόσφατες συζητήσεις για τους ποδηλατοδρόμους και την κυκλοφοριακή διαχείριση ανέδειξαν μια βαθύτερη πραγματικότητα: όταν μια πόλη χάνει τη λειτουργικότητά της, η ανάπτυξη παύει να είναι πραγματική ανάπτυξη. Το κυκλοφοριακό δεν αποτελεί πλέον απλώς πρόβλημα μετακινήσεων. Αποτελεί τον σημαντικότερο περιοριστικό παράγοντα της μελλοντικής πορείας της Λεμεσού.
Η Λεμεσός αποτελεί σήμερα το σημαντικότερο οικονομικό και επιχειρηματικό κέντρο της Κύπρου. Η διατήρηση αυτής της δυναμικής, όμως, προϋποθέτει ένα σύγχρονο και λειτουργικό σύστημα μεταφορών, ικανό να στηρίζει την οικονομική και κοινωνική της δραστηριότητα.
Οι πιο κάτω εισηγήσεις βασίζονται στα συμπεράσματα δύο συναντήσεων εργασίας του Blue Limassol Forum, που συνδιοργάνωσαν το Πανεπιστήμιο Frederick και ο Δήμος Λεμεσού, με τη συμμετοχή φορέων, εμπειρογνωμόνων και πολιτών.
1. Βόρειος Παρακαμπτήριος: Το έργο που δεν μπορεί να περιμένει
Ο Βόρειος Παρακαμπτήριος αποτελεί το σημαντικότερο έργο οδικής υποδομής για τη Λεμεσό και έργο εθνικής σημασίας, καθώς θα αποσυμφορήσει τον κύριο άξονα ανατολής–δύσης, θα κατανείμει καλύτερα τις κυκλοφοριακές ροές και θα βελτιώσει τη λειτουργία του οδικού δικτύου.
Είναι θετικό ότι το Υπουργείο Μεταφορών, Συγκοινωνιών και Έργων έχει επαναφέρει το έργο στο προσκήνιο. Ωστόσο, εξακολουθεί να απουσιάζει ένα σαφές χρονοδιάγραμμα υλοποίησης. Μετά από χρόνια καθυστερήσεων, οι πολίτες δεν ζητούν νέες εξαγγελίες αλλά συγκεκριμένες δεσμεύσεις, σαφή ορόσημα και την έναρξη των εργασιών.
2. Μονοκεντρική ανάπτυξη: Η βασική αιτία της καθημερινής συμφόρησης
Η Λεμεσός αναπτύχθηκε ταχύτερα απ’ όσο προλάβαινε ο πολεοδομικός της σχεδιασμός. Η μεγαλύτερη οικιστική ανάπτυξη των τελευταίων ετών σημειώθηκε στις βόρειες περιοχές και εκατέρωθεν του αυτοκινητοδρόμου, όπου εγκαταστάθηκαν χιλιάδες νέοι κάτοικοι. Ωστόσο, η ανάπτυξη αυτή δεν συνοδεύτηκε από αντίστοιχη δημιουργία νέων τοπικών κέντρων δραστηριότητας, με θέσεις εργασίας και βασικές υπηρεσίες. Αποτέλεσμα είναι οι περισσότερες καθημερινές μετακινήσεις να συνεχίζουν να συγκεντρώνονται στο ίδιο κεντρικό τμήμα της πόλης, επιβαρύνοντας διαρκώς το οδικό δίκτυο.
Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι η αποτελεσματική αντιμετώπιση του κυκλοφοριακού δεν βασίζεται μόνο στην κατασκευή νέων δρόμων, αλλά σε έναν χωρικό σχεδιασμό που φέρνει την εργασία, τις υπηρεσίες και την καθημερινή εξυπηρέτηση πιο κοντά στον τόπο κατοικίας, μειώνοντας την ανάγκη μετακινήσεων.
3. Το νέο Τοπικό Σχέδιο
Η πολυκεντρική ανάπτυξη προϋποθέτει ένα σύγχρονο Τοπικό Σχέδιο. Η αναθεώρησή του καθυστέρησε επί χρόνια, ενώ η Λεμεσός αναπτυσσόταν με πρωτοφανείς ρυθμούς. Οι καθυστερήσεις επέτρεψαν στην ανάπτυξη να προηγηθεί του σχεδιασμού, οδηγώντας σε άναρχη δόμηση, αστική διάχυση και κυκλοφοριακή επιβάρυνση. Το αποτέλεσμα το βιώνουμε σήμερα: περισσότερες μετακινήσεις και μεγαλύτερη κυκλοφοριακή συμφόρηση.
Η αναθεώρηση του νέου Τοπικού Σχεδίου πρέπει να επιταχυνθεί και να ολοκληρωθεί χωρίς άλλη καθυστέρηση, προβλέποντας νέες περιοχές μικτών χρήσεων, καλύτερη κατανομή των δραστηριοτήτων και λιγότερες καθημερινές μετακινήσεις. Όσο η ανάπτυξη προηγείται του πολεοδομικού σχεδιασμού, το κυκλοφοριακό θα επιδεινώνεται. Η αποτελεσματικότητα της Πολιτείας και της πολιτικής ηγεσίας δεν κρίνεται από τις εξαγγελίες ούτε από την επίκληση της γραφειοκρατίας, αλλά από την ικανότητά τους να υπερβαίνουν τα εμπόδια και να παραδίδουν έγκαιρα αποτελέσματα.
4. Τα κρίσιμα σημεία που καθορίζουν τη λειτουργία της πόλης
Όπως τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα στρατηγικά σημεία της παγκόσμιας ναυσιπλοΐας και του διεθνούς εμπορίου, έτσι και οι βασικοί κυκλικοί κόμβοι αποτελούν τα κρίσιμα σημεία του οδικού δικτύου της Λεμεσού.Όταν ένας τέτοιος κόμβος αδυνατεί να εξυπηρετήσει τον κυκλοφοριακό φόρτο, η συμφόρηση μεταδίδεται γρήγορα στους γειτονικούς δρόμους και τελικά σε ολόκληρη την πόλη.
Η εμπειρία των τελευταίων ετών, με χαρακτηριστικά παραδείγματα τους κυκλικούς κόμβους της Μέσα Γειτονιάς, του Αγίου Αθανασίου και της Αγίας Φύλας, δείχνει ότι οι κρίσιμοι συγκοινωνιακοί κόμβοι πρέπει να προστατεύονται από αναπτύξεις που δημιουργούν μεγάλους κυκλοφοριακούς φόρτους. Στις σύγχρονες πόλεις, χρήσεις που δημιουργούν μεγάλους κυκλοφοριακούς φόρτους χωροθετούνται εκτός του αστικού πυρήνα ή σε περιοχές με άμεση σύνδεση στο κύριο οδικό δίκτυο. Αυτή είναι η κατεύθυνση που οφείλει να ακολουθήσει και η Λεμεσός.
Παράλληλα, απαιτούνται άμεσες παρεμβάσεις για την αποσυμφόρηση των υφιστάμενων σημείων συμφόρησης, αξιοποιώντας τόσο σύγχρονες τεχνολογίες διαχείρισης της κυκλοφορίας όσο και, όπου αυτό είναι τεχνικά εφικτό, ανισόπεδες ή παράπλευρες οδικές συνδέσεις που θα αποφορτίζουν αποτελεσματικά τους κρίσιμους κόμβους.
Καταληκτικά
Η Λεμεσός μπορεί να εξελιχθεί σε μία από τις πιο σύγχρονες και βιώσιμες πόλεις της Ανατολικής Μεσογείου. Οι στρατηγικές προτεραιότητες είναι πλέον γνωστές. Αυτό που απαιτείται τώρα είναι η πολιτική βούληση για την εφαρμογή τους. Γιατί, τελικά, η πραγματική ανάπτυξη μιας πόλης δεν μετριέται μόνο με οικονομικούς δείκτες. Μετριέται από τον χρόνο που επιστρέφει στους πολίτες της, από τη λειτουργικότητα των υποδομών και, πάνω απ’ όλα, από την ποιότητα ζωής που προσφέρει.
*Πρόεδρος, Τμήμα Ναυτιλίας και Εμπορίου, Πανεπιστήμιο Frederick
