Για περισσότερα από είκοσι χρόνια, ως καθηγητής στο Georgia Tech στην Ατλάντα των ΗΠΑ, έβλεπα το ίδιο μοτίβο να επαναλαμβάνεται. Μια προπτυχιακή φοιτήτρια συμμετείχε σε ένα ερευνητικό έργο και ανακάλυπτε ότι μπορούσε να παράγει νέα γνώση, όχι απλώς να τη μαθαίνει. Ένας υποψήφιος διδάκτορας ανέπτυσσε μια ιδέα, κατασκεύαζε ένα πρωτότυπο και, κάποιες φορές μαζί με έναν καθηγητή ή έναν έμπειρο επιχειρηματία, προσπαθούσε να τη μετατρέψει σε εταιρεία.

Τα περισσότερα ερευνητικά έργα δεν οδηγούν σε νεοφυείς επιχειρήσεις. Οι περισσότερες νεοφυείς επιχειρήσεις δεν εξελίσσονται σε μεγάλες εταιρείες. Αρκεί, όμως, να πετύχουν ορισμένες για να δημιουργηθεί γύρω από την πανεπιστημιούπολη του Georgia Tech μια ισχυρή συγκέντρωση ταλέντου, τεχνογνωσίας, επενδύσεων και θέσεων εργασίας. Ακόμη και τα έργα που δεν στοχεύουν σε άμεσες εφαρμογές δημιουργούν ανθρώπους υψηλής κατάρτισης, οι οποίοι μπορούν να μεταφέρουν την εμπειρία τους στη βιομηχανία και στην κοινωνία.

Η έρευνα είναι ο καταλύτης. Όχι επειδή κάθε επιστημονική δημοσίευση γίνεται προϊόν, αλλά επειδή η συνεχής ερευνητική δραστηριότητα δημιουργεί ανθρώπους, ιδέες και ευκαιρίες που διαφορετικά δεν θα υπήρχαν.

Η Κύπρος δεν μπορεί και δεν χρειάζεται να αντιγράψει το αμερικανικό ερευνητικό οικοσύστημα. Ένα βασικό δίδαγμα, όμως, ισχύει παντού: μια χώρα δεν μπορεί να γίνει παραγωγός προηγμένης τεχνολογίας αν δεν επενδύσει σοβαρά στη διαδικασία που δημιουργεί νέα γνώση.

Η Στρατηγική αξιοποιεί το ερευνητικό δυναμικό της Κύπρου

Είμαι μέλος της Εθνικής Εξειδικευμένης Επιτροπής για την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) της Κύπρου, μιας επιτροπής εμπειρογνωμόνων με επικεφαλής τον Δημήτρη Σκουρίδη, Επικεφαλής Επιστήμονα για Έρευνα, Καινοτομία και Τεχνολογία. Η Επιτροπή εκπόνησε το σχέδιο της Εθνικής Στρατηγικής για την ΤΝ, το οποίο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση, και γράφω ως ένας από τους συντελεστές της. Οι ερμηνείες και οι συγκεκριμένες προτάσεις χρηματοδότησης που ακολουθούν, ωστόσο, είναι δικές μου.

Η Στρατηγική στηρίζεται σε μια σημαντική βάση: 12 πανεπιστήμια και περισσότερα από 20 ερευνητικά κέντρα, ανάμεσά τους επτά Κέντρα Αριστείας. Προτείνει μηχανισμούς που μπορούν να συνδέσουν αυτό το επιστημονικό δυναμικό σε εθνική κλίμακα: ένα Εθνικό Ταμείο Έρευνας για την ΤΝ, δύο προτεινόμενα εθνικά Κέντρα Αριστείας, πεδία δοκιμών και ελεγχόμενα περιβάλλοντα πειραματισμού με δεδομένα, ισχυρότερες ρυθμίσεις για τη διανοητική ιδιοκτησία και την εμπορική αξιοποίηση, καθώς και πρόσβαση σε ευρωπαϊκές υπολογιστικές υποδομές μέσω του Pharos-CY.

Παράλληλα, η Στρατηγική θέτει σαφείς ερευνητικές προτεραιότητες για την Κύπρο. Οι έξι εθνικοί ερευνητικοί τομείς προτεραιότητας είναι: 1) Ενέργεια, Περιβάλλον και Διαχείριση Πόρων, 2) Αυτόνομα Συστήματα, 3) Υγεία, 4) Ασφάλεια, Άμυνα και Διάστημα, 5) Ασύρματες Τηλεπικοινωνίες Επόμενης Γενιάς και 6) Θεμελιώδης Έρευνα στην ΤΝ. Σε αυτά τα πεδία, η Κύπρος διαθέτει ήδη τεχνογνωσία και ισχυρούς ερευνητικούς φορείς. Πρόκειται επίσης για πεδία με ιδιαίτερη σημασία για την οικονομία ή για την αντιμετώπιση σημαντικών εθνικών προκλήσεων. Τα ισχυρότερα αποτελέσματα θα προκύψουν συχνά από διεπιστημονικές ομάδες που συνδυάζουν τεχνογνωσία στην ΤΝ με την ιατρική, τη μηχανική, τις φυσικές και κοινωνικές επιστήμες ή τις ανθρωπιστικές σπουδές.

Οι προτεραιότητες αυτές έχουν επίσης παρουσιαστεί στο Εθνικό Συμβούλιο Έρευνας και Καινοτομίας (ΕΣΕΚ). Η Εθνική Επιτροπή για την ΤΝ θα συνεργαστεί με το Υφυπουργείο Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής, παρέχοντας εισηγήσεις καθώς το Υφυπουργείο προετοιμάζει την επικαιροποιημένη εθνική Στρατηγική Έρευνας και Καινοτομίας, η οποία προγραμματίζεται να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση αργότερα φέτος, ώστε οι δύο στρατηγικές να αλληλοενισχύονται.

Μία από τις σημαντικότερες προτάσεις της Στρατηγικής είναι το Εθνικό Ταμείο Έρευνας για την ΤΝ. Η ζήτηση είναι ήδη εμφανής. Στην πρόσκληση «Νησίδες Αριστείας» (EXCELLENCE/0925), την οποία προκήρυξε το 2025 το Ίδρυμα Έρευνας και Καινοτομίας, υποβλήθηκαν 444 προτάσεις για συνολικό διαθέσιμο προϋπολογισμό 3 εκατομμυρίων ευρώ, ενώ πολλές προτάσεις που είχαν συγκεντρώσει την απαιτούμενη βαθμολογία δεν χρηματοδοτήθηκαν. Η Κύπρος διαθέτει πολύ περισσότερες αξιόλογες ερευνητικές ιδέες από όσες μπορούν να χρηματοδοτήσουν τα σημερινά προγράμματα.

Κατά την εφαρμογή της Στρατηγικής, θα πρότεινα το Ταμείο να ξεκινήσει με νέα, δεσμευμένη και πολυετή χρηματοδότηση ύψους τουλάχιστον 5 εκατομμυρίων ευρώ ετησίως, επιπλέον των υφιστάμενων κονδυλίων, με δυνατότητα αύξησης εφόσον η ζήτηση και η ποιότητα των προτάσεων το δικαιολογούν. Τα έργα πρέπει να επιλέγονται μέσω αυστηρών και αξιοκρατικών ανταγωνιστικών διαδικασιών με διεθνή αξιολόγηση από ομοτίμους, όπου ενδείκνυται. Κάθε ερευνητής που εργάζεται στην Κύπρο και πληροί τα κριτήρια πρέπει να μπορεί να διεκδικεί χρηματοδότηση μέσω ενός επιλέξιμου φορέα υποδοχής. Τα χρήματα πρέπει να κατευθύνονται πρωτίστως στην ερευνητική εργασία: στην απασχόληση ερευνητών και φοιτητών, σε θέσεις για υποψήφιους διδάκτορες και μεταδιδακτορικούς ερευνητές, καθώς και σε υπολογιστική ισχύ, δεδομένα, πειράματα και πρωτότυπα, αλλά όχι σε πρόσθετες διοικητικές δομές και γραφειοκρατία. Έτσι η Στρατηγική μπορεί να αυξήσει την ίδια την ερευνητική δραστηριότητα, όχι απλώς τα κονδύλια που συνδέονται με αυτήν.

Η Στρατηγική αναφέρεται επίσης στο AI ERC Bridge. Εγώ θα το διαμόρφωνα ως ένα στοχευμένο πρόγραμμα για την προσέλκυση άριστων ερευνητών ΤΝ στην Κύπρο. Ένα αρχικό κονδύλι ύψους περίπου 3 εκατομμυρίων ευρώ θα μπορούσε να επιτρέψει σε μια πρώτη ομάδα ερευνητών να εγκατασταθεί στην Κύπρο, να συγκροτήσει ομάδες και να αναπτύξει φιλόδοξα ερευνητικά προγράμματα. Αυτό το πρόγραμμα προσέλκυσης ερευνητών υψηλού επιπέδου θα συμπλήρωνε, αντί να αντικαθιστά, τον ανοικτό ανταγωνισμό μέσω του Εθνικού Ταμείου Έρευνας για την ΤΝ.

Οι επιστημονικές δημοσιεύσεις παραμένουν απαραίτητες: επιτρέπουν τον έλεγχο των επιστημονικών ισχυρισμών και τη διάδοση της γνώσης. Το όφελος της έρευνας για τη χώρα, όμως, δεν μπορεί να μετριέται μόνο με τον αριθμό των δημοσιεύσεων. Ο βαθύτερος σκοπός της ερευνητικής ατζέντας της Στρατηγικής είναι να δημιουργήσει τρεις γέφυρες: από την έρευνα στην εκπαίδευση, από την έρευνα στην καινοτομία και από την έρευνα στην πρακτική αξία για την κοινωνία.

Να δώσουμε στους φοιτητές τη δυνατότητα να παράγουν νέα γνώση

Η πρώτη γέφυρα συνδέει την έρευνα με την εκπαίδευση. Σε υπερβολικά πολλά πανεπιστημιακά μαθήματα, οι φοιτητές λύνουν προβλήματα των οποίων οι απαντήσεις είναι ήδη γνωστές. Αυτό είναι χρήσιμο για την εκμάθηση των βασικών αρχών, αλλά δεν αρκεί σε έναν τομέα που αλλάζει τόσο γρήγορα όσο η ΤΝ. Κάθε φοιτητής που σπουδάζει ΤΝ πρέπει να βρεθεί αντιμέτωπος με τουλάχιστον ένα ερώτημα για το οποίο ούτε ο διδάσκων γνωρίζει ήδη την απάντηση.

Η συμμετοχή προπτυχιακών φοιτητών στην έρευνα πρέπει να γίνει κανονικό μέρος των σπουδών και όχι προνόμιο για λίγους. Σε κατάλληλα μαθήματα, ορισμένες συμβατικές εργασίες πρέπει να αντικατασταθούν από μικρά ερευνητικά έργα χωρίς προκαθορισμένη απάντηση. Οι φοιτητές πρέπει να μαθαίνουν να διατυπώνουν ένα ερώτημα, να μελετούν τι είναι ήδη γνωστό, να σχεδιάζουν ένα πείραμα, να αναλύουν στοιχεία, να διαχειρίζονται την αποτυχία και να παρουσιάζουν ένα αποτέλεσμα.

Αυτό δεν αποτελεί απλώς προετοιμασία για ακαδημαϊκή σταδιοδρομία. Καλλιεργεί ανεξαρτησία, κρίση και πειθαρχημένη επίλυση προβλημάτων: ακριβώς τις ικανότητες που θα χρειάζονται οι φοιτητές σε έναν τομέα που θα συνεχίσει να αλλάζει πολύ μετά τη στιγμή που τα σημερινά εργαλεία θα έχουν ξεπεραστεί.

Η Στρατηγική ζητά μια ισχυρότερη διαδρομή που να συνδέει την ερευνητική αριστεία, την εκπαίδευση και την απασχόληση. Θα έδινα στη σύνδεση αυτή πρακτικό περιεχόμενο. Οι σχετικές επιχορηγήσεις πρέπει να δημιουργούν ουσιαστικούς ρόλους για τους φοιτητές, ενώ τα πανεπιστήμια πρέπει να εντάσσουν τη συμμετοχή σε ερευνητικά έργα στα προγράμματα σπουδών και να την αναγνωρίζουν με μονάδες ECTS. Το Pharos-CY, το οποίο η Στρατηγική παρουσιάζει ως την πύλη της Κύπρου προς το ευρωπαϊκό οικοσύστημα AI Factories και τους πόρους EuroHPC, μπορεί να βοηθήσει ομάδες από ολόκληρη τη χώρα, συμπεριλαμβανομένων και φοιτητικών ομάδων, να αποκτήσουν πρόσβαση σε προηγμένη υπολογιστική ισχύ, σύνολα δεδομένων, εργαλεία και τεχνογνωσία.

Ένα πτυχίο που βασίζεται κυρίως στα σημερινά εργαλεία ΤΝ εκπαιδεύει χρήστες της τεχνολογίας, ενώ ορισμένα από αυτά τα εργαλεία θα έχουν ήδη ξεπεραστεί μέχρι την αποφοίτηση. Η έρευνα εκπαιδεύει ανθρώπους να διατυπώνουν τα ερωτήματα του αύριο και να δημιουργούν ό,τι θα ακολουθήσει.

Να συντομεύσουμε τη διαδρομή από την έρευνα στην επιχειρηματική αξιοποίηση

Η δεύτερη γέφυρα συνδέει την έρευνα με την καινοτομία. Η Κύπρος πρέπει να δημιουργήσει μια διαδρομή εμπορικής αξιοποίησης, όχι απλώς να χρηματοδοτεί μεμονωμένα έργα. Η πορεία από ένα ερευνητικό αποτέλεσμα στην κατοχύρωση της διανοητικής ιδιοκτησίας, στο πρωτότυπο, στον πρώτο πελάτη, στην επένδυση και στην ανάπτυξη σε κλίμακα πρέπει να είναι σαφής, γρήγορη και επαναλήψιμη. Σήμερα, υπερβολικά συχνά, κάθε ομάδα αναγκάζεται να χαράζει μόνη της αυτή τη διαδρομή.

Ένας ερευνητής με ένα πολλά υποσχόμενο αποτέλεσμα δεν πρέπει να χρειάζεται να γίνει ερασιτέχνης νομικός, λογιστής και ειδικός στις δημόσιες συμβάσεις πριν διαπιστώσει αν το αποτέλεσμα έχει εμπορική αξία. Ούτε χρειάζεται κάθε ερευνητής να γίνει επιχειρηματίας. Η διαδρομή πρέπει να συνδέει τους ερευνητές με στελέχη ανάπτυξης προϊόντων, έμπειρους ιδρυτές επιχειρήσεων, επενδυτές και βιομηχανικούς εταίρους που διαθέτουν τις συμπληρωματικές ικανότητες για τη δημιουργία μιας εταιρείας.

Τα πανεπιστήμια έχουν εύλογα συμφέροντα στη διανοητική ιδιοκτησία που δημιουργείται στο εσωτερικό τους. Οι σχετικές διαδικασίες, όμως, πρέπει να είναι γρήγορες, προβλέψιμες και ρεαλιστικές. Αν ένας τεχνοβλαστός πεθάνει ενώ η ιδιοκτησία βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση, στο τέλος όλοι θα κατέχουν μερίδιο από το τίποτα.

Η Στρατηγική αντιμετωπίζει αυτά τα εμπόδια με σαφέστερους κανόνες για τη διανοητική ιδιοκτησία, την εμπορική αξιοποίηση και τους ακαδημαϊκούς τεχνοβλαστούς, μαζί με εθνικά πεδία δοκιμών και ελεγχόμενα περιβάλλοντα πειραματισμού με δεδομένα, στα οποία οι τεχνολογίες μπορούν να αναπτύσσονται και να επικυρώνονται.

Καίριας σημασίας είναι ότι εισηγείται ένα ξεχωριστό Ταμείο Καινοτομίας για την ΤΝ. Η διάκριση έχει σημασία. Κατά την εφαρμογή, τα τρία εργαλεία πρέπει να έχουν διακριτούς ρόλους. Το Εθνικό Ταμείο Έρευνας για την ΤΝ πρέπει να στηρίζει την έρευνα και την ανακάλυψη. Το Ταμείο Καινοτομίας πρέπει να χρηματοδοτεί την τεχνική υλοποίηση, την επικύρωση και την ανάπτυξη προϊόντων που απαιτούνται για να μετατραπούν υποσχόμενες ιδέες σε χρήσιμες λύσεις. Το Ταμείο Συνεπένδυσης για την ΤΝ (AI Sovereign Investment Matching Fund) πρέπει να κινητοποιεί ιδιωτικά κεφάλαια όταν οι επιχειρήσεις είναι έτοιμες να αναπτυχθούν. Κανένα ταμείο δεν μπορεί να επιτελέσει αποτελεσματικά και τις τρεις λειτουργίες.

Οι μηχανισμοί αυτοί πρέπει να λειτουργούν ως μία ενιαία διαδρομή από ένα ερευνητικό αποτέλεσμα σε ένα πρωτότυπο και από ένα πρωτότυπο σε μια αναπτυσσόμενη εταιρεία, όχι ως χωριστά προγράμματα με χωριστές διαδικασίες πρόσβασης.

Το προτεινόμενο Εθνικό Βιομηχανικό Κέντρο Αριστείας για την ΤΝ (National AI Industrial Centre of Excellence) αποτελεί κεντρικό κρίκο αυτής της γέφυρας. Η Στρατηγική τού αναθέτει σαφή εθνική και διατομεακή αποστολή: να συνδέει την καινοτομία στην ΤΝ με τη βιομηχανική εφαρμογή και να προσφέρει σε ομάδες από ολόκληρη την Κύπρο τεχνική υποστήριξη, επικύρωση, κανονιστική καθοδήγηση και διασύνδεση με τη βιομηχανία.

Η επιτυχία του πρέπει να μετριέται με βάση τους ερευνητές και τις εταιρείες σε ολόκληρη την Κύπρο που υποστηρίζει, καθώς και τις τεχνολογίες που βοηθά να ωριμάσουν. Σε αυτόν τον ρόλο μπορεί να προσφέρει σε μικρές ομάδες δυνατότητες που δεν θα μπορούσαν να αναπτύξουν αποτελεσματικά από μόνες τους και να συμβάλει ώστε πειραματικές μέθοδοι να μετατραπούν σε αξιόπιστα συστήματα, συμβατά με το κανονιστικό πλαίσιο και ικανά να εφαρμοστούν σε μεγάλη κλίμακα.

Να φέρουμε την έρευνα στην καθημερινή ζωή

Η τρίτη γέφυρα είναι η μεταφορά τεχνολογίας με την ευρύτερη έννοια: η μεταφορά της γνώσης από τα πανεπιστήμια προς υφιστάμενες εταιρείες, δημόσιους οργανισμούς και την καθημερινή ζωή. Δεν χρειάζεται κάθε πολύτιμο αποτέλεσμα να γίνει νεοφυής επιχείρηση. Μπορεί, αντίθετα, να βελτιώσει τη λειτουργία ενός νοσοκομείου, να προστατεύσει κρίσιμες υποδομές, να συμβάλει σε ασφαλέστερη ναυτιλία ή να κάνει μια δημόσια υπηρεσία αποτελεσματικότερη. Η κατάλληλη διαδρομή μπορεί να είναι η παραχώρηση άδειας χρήσης, η συνεργατική ανάπτυξη, η υιοθέτηση από μια υφιστάμενη εταιρεία ή η εφαρμογή στον δημόσιο τομέα.

Η Στρατηγική προτείνει πρακτικούς μηχανισμούς για αυτή τη μεταφορά. Τα εθνικά πεδία δοκιμών και τα ελεγχόμενα περιβάλλοντα πειραματισμού με δεδομένα θα μπορούσαν να υποστηρίξουν την επικύρωση σε πραγματικές συνθήκες, ενώ η κυβέρνηση, η ακαδημαϊκή κοινότητα και η βιομηχανία θα μπορούσαν να αναπτύσσουν από κοινού λύσεις για σημαντικές δημόσιες προκλήσεις. Κάθε πιλοτικό έργο πρέπει να ξεκινά με έναν φορέα που έχει την επιχειρησιακή ευθύνη, νόμιμη πρόσβαση στα δεδομένα, μια μέθοδο αξιολόγησης και μια αξιόπιστη διαδικασία λήψης απόφασης που μπορεί να οδηγήσει σε προμήθεια ή υιοθέτηση.

Ένα πιλοτικό έργο μπορεί να αποτύχει και παρ’ όλα αυτά να μας διδάξει κάτι. Ένα πιλοτικό έργο που σταματά μόλις λήξει η χρηματοδότησή του, επειδή κανείς δεν έχει σχεδιάσει τα επόμενα βήματα, δεν έχει πραγματικό αντίκτυπο. Είναι επίδειξη.

Το προτεινόμενο Εθνικό Κέντρο Αριστείας για την ΤΝ και την Κυβερνοασφάλεια (National AI Cybersecurity Centre of Excellence) είναι ιδιαίτερα σημαντικό εδώ. Η αποστολή του συνδυάζει τη χρήση της ΤΝ για την ενίσχυση της κυβερνοάμυνας με την ασφάλεια των ίδιων των συστημάτων ΤΝ. Φέρνοντας σε συνεργασία την ακαδημαϊκή κοινότητα, την κυβέρνηση και τη βιομηχανία, μπορεί να συνδέσει την έρευνα αιχμής με την επικύρωση, τα πρότυπα, τις δικλίδες ασφαλείας του δημόσιου τομέα, την προστασία κρίσιμων υποδομών και τεχνολογίες έτοιμες να εφαρμοστούν.

Οι δημοσιεύσεις, τα πιλοτικά έργα, τα κέντρα και τα ευρώ που δαπανήθηκαν είναι δείκτες δραστηριότητας. Το πλαίσιο μέτρησης της Στρατηγικής θέτει το δυσκολότερο ερώτημα: ποια οικονομική αξία και ποιο δημόσιο όφελος παρήγαγαν αυτές οι δραστηριότητες; Η ερευνητική πολιτική πρέπει να εφαρμόζει την ίδια αυστηρότητα και στην αποτίμηση της επιστημονικής αξίας.

Ανταγωνισμός για την αριστεία, συνεργασία όπου απαιτείται κλίμακα

Οι ερευνητικές προτεραιότητες της Στρατηγικής απαιτούν δύο συμπληρωματικές μορφές χρηματοδότησης. Οι επιχορηγήσεις που ξεκινούν από τις ιδέες των ίδιων των ερευνητών επιτρέπουν σε άτομα και μικρές ομάδες να ακολουθούν πρωτότυπες κατευθύνσεις. Τα μεγαλύτερα εθνικά ερευνητικά εγχειρήματα φέρνουν οργανισμούς κοντά όταν τα κοινά δεδομένα, οι υποδομές, η συμπληρωματική τεχνογνωσία ή η εφαρμογή σε πολλούς τομείς απαιτούν πραγματική συνεργασία.

Η διάκριση αυτή έχει σημασία. Μια κοινοπραξία που συγκροτείται απλώς για να καλύψει ένα κριτήριο βαθμολόγησης δεν είναι συνεργασία. Τα εθνικά ερευνητικά εγχειρήματα πρέπει να θέτουν στόχους τόσο φιλόδοξους ώστε κανένα πανεπιστήμιο ή ερευνητικό κέντρο να μην μπορεί να τους επιτύχει μόνο του. Πρέπει να βασίζονται σε ουσιαστικά κοινή ηγεσία και ευθύνη, καθώς και σε κοινές υποδομές και κοινά δεδομένα.

Η συμπερίληψη της Θεμελιώδους Έρευνας στην ΤΝ ανάμεσα στις προτεραιότητες της Στρατηγικής είναι, επομένως, απαραίτητη. Στην ΤΝ, η απόσταση ανάμεσα σε μια θεμελιώδη ανακάλυψη και μια πρακτική εφαρμογή μπορεί να είναι ασυνήθιστα μικρή, αλλά δεν είναι προβλέψιμη. Αν κάθε πρόταση πρέπει να υπόσχεται μια νεοφυή επιχείρηση ή ένα προϊόν που έχει τεθεί σε πραγματική χρήση μέσα σε τρία χρόνια, οι υποψήφιοι θα μάθουν να γράφουν πλασματικές δηλώσεις αντίκτυπου, όχι να κάνουν καλύτερη επιστήμη. Η Κύπρος χρειάζεται έρευνα αριστείας που ξεκινά από τις ιδέες των ερευνητών, προγράμματα με συγκεκριμένες εθνικές αποστολές και ερευνητές που μπορούν να κινούνται μεταξύ των δύο.

Η επιλογή είναι αν θέλουμε να γίνουμε δημιουργοί

Το σχέδιο της Εθνικής Στρατηγικής για την ΤΝ παρουσιάζει τα εργαλεία για ένα συνεκτικό ερευνητικό σύστημα: ανταγωνιστική χρηματοδότηση, εθνικές ερευνητικές προτεραιότητες, κοινά Κέντρα Αριστείας, πρόσβαση σε προηγμένη υπολογιστική ισχύ, διαδρομές προς την εμπορική αξιοποίηση και περιβάλλοντα πραγματικής εφαρμογής στα οποία μπορούν να δοκιμάζονται νέες ιδέες.

Στα χρόνια μου στο Georgia Tech, κανείς δεν μπορούσε να προβλέψει ποιος φοιτητής, ποιο ερευνητικό αποτέλεσμα ή ποια νέα εταιρεία θα πετύχαινε. Η δύναμη του συστήματος ήταν ότι δημιουργούσε συνεχώς ευκαιρίες και επέτρεπε σε κάθε επιτυχία να γεννά περισσότερο ταλέντο, περισσότερη τεχνογνωσία και μεγαλύτερη φιλοδοξία.

Το σημαντικότερο αποτέλεσμα της ερευνητικής ατζέντας της Κύπρου μπορεί, επομένως, να μην είναι ο αλγόριθμος που περιγράφεται σε μια τελική έκθεση. Μπορεί να είναι η προπτυχιακή φοιτήτρια που ανακαλύπτει ότι μπορεί να παράγει νέα γνώση, ο υποψήφιος διδάκτορας που μετατρέπει μια ιδέα σε εταιρεία, ο ερευνητής του οποίου η μέθοδος βελτιώνει ένα νοσοκομείο ή προστατεύει ένα κρίσιμο σύστημα, ή η ομάδα από διαφορετικούς κυπριακούς οργανισμούς που επιτυγχάνει κάτι το οποίο κανένας οργανισμός δεν θα μπορούσε να επιτύχει μόνος του.

Η Κύπρος δεν μπορεί να αναπαράγει την κλίμακα των Ηνωμένων Πολιτειών. Μπορεί, όμως, να υιοθετήσει τη βασική αρχή: να χρηματοδοτεί άριστους ανθρώπους και ιδέες και, στη συνέχεια, να ανοίγει τον δρόμο ώστε οι ιδέες αυτές να περνούν στην εκπαίδευση, στην επιχειρηματικότητα και στην κοινωνία. Αυτό είναι το ερευνητικό όραμα που ενσωματώνεται στην Εθνική Στρατηγική για την ΤΝ. Είναι ο δρόμος για να γίνει η Κύπρος δημιουργός και όχι απλώς καταναλωτής των τεχνολογιών ΤΝ που θα διαμορφώσουν το μέλλον της.

*Κάτοχος της Έδρας XM στην Τεχνητή Νοημοσύνη στο Τμήμα Πληροφορικής του Πανεπιστημίου Κύπρου και μέλος της Εθνικής Εξειδικευμένης Επιτροπής για την Τεχνητή Νοημοσύνη.