Η ζωή και το έργο του Βαλεντίνου Χαραλάμπους, μιας από τις σημαντικότερες μορφές της σύγχρονης κυπριακής κεραμικής, περνούν σε ένα νέο ψηφιακό περιβάλλον, μέσα από μια πρωτοβουλία τεκμηρίωσης και διαφύλαξης του προσωπικού του αρχείου.

Το εγχείρημα θα παρουσιαστεί την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου στην εκδήλωση «Αποτύπωμα στον πηλό: Βαλεντίνος Χαραλάμπους και η ψηφιοποίηση ενός ζωντανού αρχείου», που συνδιοργανώνουν το Ινστιτούτο Κύπρου και το Pylon Art & Culture.

Η παρουσίαση θα πραγματοποιηθεί στο Θέατρο Ριάλτο στη Λεμεσό και θα αναδείξει τη δουλειά των Εργαστηρίων Χαρακτηρισμού Τέχνης Ανδρέας Πίττας (APAC Labs) του Ινστιτούτου Κύπρου, τα οποία ανέλαβαν την τεκμηρίωση, τη μελέτη, την οπτικοποίηση και την προστασία του αρχείου.

Το υλικό δεν περιορίζεται στα κεραμικά έργα του δημιουργού. Περιλαμβάνει το περιβάλλον του εργαστηρίου του, προσωπικά έγγραφα, φωτογραφίες, αλλά και μνήμες, εμπειρίες και γνώσεις που συγκεντρώθηκαν στη διάρκεια της μακράς καλλιτεχνικής του πορείας. Στόχος είναι η δημιουργία ενός ψηφιακού αρχείου που θα καταγράφει τη διαδρομή του από τα παιδικά του χρόνια στην Αμμόχωστο και τις σπουδές του στο Λονδίνο, μέχρι την πολυετή παρουσία του στο Ιράκ και την επιστροφή του στην Κύπρο.

Μέσα από σύντομες παρουσιάσεις, η Μαρίνα Σχίζα, η Ανδριάνα Νικολαΐδου και ο Νικόλας Μπακιρτζής θα αναφερθούν στην καλλιτεχνική παρακαταθήκη του Χαραλάμπους, στη συμφωνία παραχώρησης του αρχείου του στο Ινστιτούτο Κύπρου και στις μεθόδους με τις οποίες το υλικό τεκμηριώνεται και αποκτά ψηφιακή υπόσταση. Η πρωτοβουλία φιλοδοξεί να διασφαλίσει τη μακροπρόθεσμη διατήρηση του αρχείου, να διευρύνει την πρόσβαση σε αυτό και να προσφέρει νέα εργαλεία έρευνας για την ιστορία της τέχνης.

Γεννημένος το 1929 στην Αμμόχωστο, σε οικογένεια παραδοσιακών αγγειοπλαστών, ο Βαλεντίνος Χαραλάμπους υπήρξε ο πρώτος Κύπριος κεραμίστας με ακαδημαϊκή εκπαίδευση στον τομέα του. Σπούδασε στο Central School of Arts and Crafts του Λονδίνου και εργάστηκε στη συνέχεια στο ιστορικό Leach Pottery στο St Ives.

Επιστρέφοντας στην Κύπρο το 1952, εργάστηκε με τον πατέρα του, ενώ το 1957 προσκλήθηκε από το Υπουργείο Παιδείας του Ιράκ να ιδρύσει το Τμήμα Κεραμικής στο Ινστιτούτο Καλών Τεχνών της Βαγδάτης. Παρέμεινε στη χώρα για περισσότερες από δύο δεκαετίες, διδάσκοντας και συμβάλλοντας στην ανάπτυξη της τοπικής καλλιτεχνικής σκηνής. Το 1983 επέστρεψε στην Κύπρο, όπου συνέχισε τη δημιουργική και πολιτιστική του δραστηριότητα.

Στο έργο του συναντώνται η δυτική και η ανατολική καλλιτεχνική παράδοση. Γεωμετρικά μοτίβα, γλυπτικές μορφές και αναφορές σε διαφορετικούς πολιτισμούς συνθέτουν ένα προσωπικό εικαστικό ιδίωμα, στο οποίο σημαντική θέση κατέχει και η ποίηση. Ο καλλιτέχνης μεταφέρει στον πηλό λέξεις και στίχους μέσα από εγχαράξεις και γραφικά σύμβολα, συνδέοντας την αραβική καλλιγραφία με την αρχαία ελληνική γραφή και την ποίηση του Κωνσταντίνου Καβάφη.

Η ψηφιοποίηση του αρχείου του δεν αφορά, επομένως, μόνο τη διάσωση ενός συνόλου έργων και τεκμηρίων, αλλά και τη διατήρηση μιας διαδρομής που συνδέει την Κύπρο με διαφορετικά πολιτιστικά περιβάλλοντα και καλλιτεχνικές παραδόσεις.

Πού και πότε