Μια ταινία του 1946, γυρισμένη με πρωτοβουλία της αποικιακής διοίκησης της Κύπρου, γίνεται αφορμή για μια σύγχρονη κριτική ανάγνωση της ιστορίας, της εικόνας και των αναπαραστάσεων του τόπου.
Η προβολή του ντοκιμαντέρ «Cyprus is an island» και η συζήτηση που θα ακολουθήσει πραγματοποιούνται την Παρασκευή 20 Νοεμβρίου, στο Πολιτιστικό Ίδρυμα Τραπέζης Κύπρου, στο πλαίσιο του παράλληλου προγράμματος «Η γνώση ως τόπος διαπραγμάτευσης», με τη συμμετοχή του εικαστικού και φωτογράφου Στέλιου Καλλινίκου και της κινηματογραφίστριας Καίτης Παπαδήμα. Την εισαγωγή και τον συντονισμό αναλαμβάνει η Δήμητρα Ιγνατίου.
Αφετηρία της εκδήλωσης αποτελεί το βιβλίο «We Made a Film in Cyprus» (1947) των Laurie Lee και Ralph Keene, δημιουργών της ταινίας, και ειδικότερα η παραδοχή τους ότι η αναζήτηση ενός φιλμ για έναν λαό που δεν είχε ακόμη κινηματογραφηθεί απαιτούσε να ειπωθούν πολλά, αλλά και να αποσιωπηθούν πολλά. Το απόσπασμα αυτό συνοψίζει τις αντιφάσεις της κινηματογραφικής τους εμπειρίας και ανοίγει τον δρόμο για μια νέα προσέγγιση του αρχειακού υλικού.
Η Καίτη Παπαδήμα θα εξετάσει τον τρόπο με τον οποίο η ταινία αξιοποιεί την οπτική ρητορική και την αφήγηση εκτός πλάνου (voice-over), διαμορφώνοντας συγκεκριμένες αναπαραστάσεις των ανθρώπων και του κυπριακού τοπίου. Η συζήτηση θα εστιάσει στον τρόπο με τον οποίο αυτές οι αναπαραστάσεις συγκροτούν και αναπαράγουν το αποικιακό φαντασιακό, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση κυρίαρχων αντιλήψεων για την Κύπρο.
Από την πλευρά του, ο Στέλιος Καλλινίκου θα προσεγγίσει τη σχέση της σύγχρονης καλλιτεχνικής πρακτικής με τον προπαγανδιστικό χαρακτήρα της ταινίας. Μέσα από το έργο του, αξιοποιεί το φιλμ ως αρχειακό υλικό, το μετασχηματίζει δημιουργικά και αναδεικνύει αντι-αφηγήσεις, προτείνοντας εναλλακτικές οπτικές και βιωμένες εμπειρίες του τόπου. Έτσι, η προβολή δεν περιορίζεται στην ιστορική θέαση ενός κινηματογραφικού τεκμηρίου, αλλά γίνεται αφετηρία επανεξέτασης του τρόπου με τον οποίο η εικόνα κατασκευάζει και μεταδίδει τη γνώση για έναν τόπο και τους ανθρώπους του.
Η εκδήλωση εντάσσεται στο πρόγραμμα παράλληλων δράσεων «Η γνώση ως τόπος διαπραγμάτευσης», που παρουσιάζεται από τις 20 Νοεμβρίου 2026 έως τις 16 Ιανουαρίου 2027, με αφορμή την ολοκλήρωση της έκθεσης «Κύπρος Νήσος» στις 17 Ιανουαρίου 2027. Το πρόγραμμα προσκαλεί το κοινό σε νέες αναγνώσεις της έκθεσης και των εκθεμάτων, αλλά και σε προβληματισμό γύρω από τους τρόπους, τις προσβάσεις και τις προσεγγίσεις, ατομικές και συλλογικές, στην παραγωγή και τη διάδοση της γνώσης, αναδεικνύοντας τον παιδαγωγικό και κοινωνικό ρόλο του μουσείου.
Η προβολή και η συζήτηση θα πραγματοποιηθούν στα αγγλικά.
Πού και πότε
- Λευκωσία, Πολιτιστικό Ίδρυμα Τραπέζης Κύπρου, Παρασκευή 20 Νοεμβρίου, 7μ.μ. Γλώσσα προβολής και συζήτησης: αγγλική. boccf.org
