Καρκίνος του μαστού: Τεχνητή νοημοσύνη βοηθά τους χειρουργούς κατά την επέμβαση

 Μια νέα τεχνολογία που δίνει στους χειρουργούς τη δυνατότητα να εντοπίζουν ύποπτες περιοχές στον ιστό που αφαιρούν κατά τη διάρκεια επεμβάσεων για καρκίνο του μαστού, πριν ακόμη ολοκληρωθεί το χειρουργείο, αρχίζει να περνά από τις κλινικές δοκιμές στην καθημερινή ιατρική πράξη.

Το σύστημα ονομάζεται Claire και συνδυάζει προηγμένη απεικόνιση με τεχνητή νοημοσύνη, επιχειρώντας να αντιμετωπίσει ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα στη χειρουργική θεραπεία του καρκίνου του μαστού: την πιθανότητα να παραμείνουν καρκινικά κύτταρα στα όρια του ιστού που αφαιρέθηκε, γεγονός που ενδέχεται να καταστήσει αναγκαία μια δεύτερη επέμβαση.

Η τεχνολογία έχει ήδη λάβει έγκριση από τον αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA), ενώ στις 30 Οκτωβρίου 2026 η κατασκευάστρια εταιρεία Perimeter Medical ανακοίνωσε ότι συμπεριλήφθηκε στις ειδικές διακρίσεις της ετήσιας επιλογής καινοτομιών του περιοδικού TIME.

Το πρόβλημα που επιχειρεί να λύσει

Στις επεμβάσεις διατήρησης του μαστού, οι χειρουργοί αφαιρούν τον όγκο μαζί με μια ποσότητα περιβάλλοντος ιστού, επιδιώκοντας να απομακρύνουν πλήρως τα καρκινικά κύτταρα.

Ωστόσο, ορισμένες καρκινικές εστίες είναι τόσο μικρές ώστε δεν μπορούν να εντοπιστούν με γυμνό μάτι.

Η οριστική απάντηση για το κατά πόσο τα όρια του αφαιρεθέντος ιστού είναι καθαρά δίνεται συνήθως μετά το χειρουργείο, όταν ολοκληρωθεί η ιστοπαθολογική εξέταση.

Εάν διαπιστωθεί παρουσία καρκινικών κυττάρων στα όρια, ενδέχεται να χρειαστεί νέα επέμβαση για την αφαίρεση επιπλέον ιστού.

Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται η κατασκευάστρια εταιρεία, περίπου μία στις πέντε γυναίκες που υποβάλλονται σε επέμβαση διατήρησης του μαστού χρειάζεται πρόσθετη χειρουργική παρέμβαση, εξαιτίας ευρημάτων στα όρια του αφαιρεθέντος ιστού.

Πώς λειτουργεί το Claire

Το Claire χρησιμοποιεί μια τεχνολογία που ονομάζεται οπτική τομογραφία συνοχής (OCT), η οποία επιτρέπει τη δημιουργία εικόνων υψηλής ανάλυσης από τη δομή των ιστών.

Κατά τη διάρκεια της επέμβασης, ο αφαιρεθείς ιστός τοποθετείται στο σύστημα και εξετάζεται με ειδική απεικονιστική τεχνική.

Στη συνέχεια, ένας αλγόριθμος τεχνητής νοημοσύνης αναλύει τις εικόνες και επισημαίνει περιοχές που εμφανίζουν χαρακτηριστικά ύποπτα για παρουσία καρκίνου.

Με αυτόν τον τρόπο, ο χειρουργός αποκτά πρόσθετες πληροφορίες όσο η ασθενής βρίσκεται ακόμη στο χειρουργείο και μπορεί να αποφασίσει εάν χρειάζεται να αφαιρέσει επιπλέον ιστό.

Το σύστημα δεν πραγματοποιεί αυτόνομα διάγνωση και δεν αντικαθιστά την ιστοπαθολογική εξέταση. Λειτουργεί συμπληρωματικά προς τις καθιερωμένες μεθόδους και την κρίση του χειρουργού.

Τι έδειξε η κλινική μελέτη

Η αποτελεσματικότητα της τεχνολογίας αξιολογήθηκε σε πολυκεντρική, τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη στην οποία συμμετείχαν 613 γυναίκες με επιβεβαιωμένο καρκίνο του μαστού.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα που παρουσιάστηκαν στην Αμερικανική Εταιρεία Χειρουργών Μαστού, το σύστημα εντόπισε υπολειπόμενη καρκινική νόσο σε ορισμένες περιπτώσεις στις οποίες οι καθιερωμένες διεγχειρητικές μέθοδοι δεν είχαν οδηγήσει στην αφαίρεση του συγκεκριμένου ιστού.

Στην ομάδα αξιολόγησης της συσκευής, οι συμβατικές μέθοδοι είχαν αφήσει μη αντιμετωπισμένα θετικά όρια σε 35 ασθενείς, ποσοστό περίπου 17%.

Η πρόσθετη εξέταση με το Claire επέτρεψε την αφαίρεση επιπλέον ιστού και περιόρισε τον αριθμό των ασθενών με μη αντιμετωπισμένα θετικά όρια σε 28, δηλαδή περίπου 13,5%.

Το αποτέλεσμα δείχνει ότι η τεχνολογία μπορεί να βελτιώσει τον εντοπισμό ύποπτου ιστού κατά τη διάρκεια της επέμβασης.

Δεν αποδεικνύει, ωστόσο, από μόνο του ότι μειώνει στον ίδιο βαθμό τις επαναληπτικές χειρουργικές επεμβάσεις ή ότι βελτιώνει τη μακροχρόνια επιβίωση των ασθενών. Αυτά αποτελούν διαφορετικά κλινικά αποτελέσματα που απαιτούν ειδική αξιολόγηση.

Έγκριση και εφαρμογή σε νοσοκομεία

Ο FDA ενέκρινε το Claire στις 3 Μαρτίου 2026 για συμπληρωματική αξιολόγηση των ορίων του αφαιρεθέντος ιστού κατά τη διάρκεια χειρουργικών επεμβάσεων διατήρησης του μαστού.

Τον Αύγουστο, η εταιρεία ανακοίνωσε ότι το αμερικανικό δίκτυο νοσοκομείων Intermountain Health έγινε το πρώτο που προχώρησε σε εμπορική εφαρμογή του συστήματος.

Η τεχνολογία εγκαταστάθηκε σε δύο νοσοκομεία, το LDS Hospital και το American Fork Hospital.

Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί τη μετάβαση του συστήματος από την κλινική έρευνα στην πραγματική νοσοκομειακή πρακτική.

Στις καινοτομίες του TIME

Στις 30 Οκτωβρίου, η Perimeter Medical ανακοίνωσε ότι το Claire έλαβε ειδική μνεία στην ετήσια επιλογή Best Inventions 2026 του περιοδικού TIME.

Η διάκριση αφορά την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης και της προηγμένης απεικόνισης για την υποστήριξη των χειρουργικών αποφάσεων.

Η καινοτομία δεν βρίσκεται στο ότι ένας αλγόριθμος αντικαθιστά τον γιατρό, αλλά στο ότι προσφέρει στον χειρουργό περισσότερες πληροφορίες σε μια κρίσιμη στιγμή: πριν ολοκληρωθεί η επέμβαση και πριν η ασθενής φύγει από το χειρουργείο.

Εάν η τεχνολογία επιβεβαιώσει την αποτελεσματικότητά της σε ευρύτερη κλινική χρήση, θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση της ανάγκης για πρόσθετες χειρουργικές παρεμβάσεις.

Προς το παρόν, η εφαρμογή της στις Ηνωμένες Πολιτείες αποτελεί ένα ακόμη βήμα στην προσπάθεια αξιοποίησης της τεχνητής νοημοσύνης όχι μόνο για τη διάγνωση του καρκίνου, αλλά και για την υποστήριξη της θεραπείας του.