Η εφαρμογή της νομοθεσίας για το AI ACT, η οποία έπρεπε να εγκριθεί και να εφαρμοστεί στις 2 Αυγούστου 2026, αναβάλλεται και μετατίθεται μέχρι τις 2 Αυγούστου 2028. Αυτή ήταν η ενημέρωση που έλαβε σήμερα από τη Νομική Υπηρεσία η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Βουλής, σύμφωνα με τα όσα ανέφερε ο πρόεδρος και βουλευτής του ΑΚΕΛ, Χρίστος Χριστοφίδης στη σημερινή συνεδρία, κατά την οποία συνεχίστηκε η συζήτηση για τα Ψηφιακά Δικαιώματα του Ανθρώπου, μια πρωτοβουλία που φιλοδοξεί να αποτελέσει τη βάση για τον εκσυγχρονισμό της κυπριακής πολιτείας απέναντι στις μεγάλες προκλήσεις της ψηφιακής εποχής.

Όπως αναφέρεται στο σημείωμα της Νομικής Υπηρεσίας, «δεδομένου ότι οι διατάξεις σχετικά με τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ) υψηλού κινδύνου επρόκειτο να τεθούν σε ισχύ στις 2 Αυγούστου 2026, οι συνομοθέτες έδωσαν ύψιστη προτεραιότητα στην εξέταση αυτού του τμήματος της δέσμης και συμφώνησαν επί καθορισμένου χρονοδιαγράμματος για την καθυστερημένη εφαρμογή των κανόνων υψηλού κινδύνου. Ως νέες ημερομηνίες εφαρμογής ορίζονται η 2α Δεκεμβρίου 2027 για αυτόνομα συστήματα ΤΝ υψηλού κινδύνου και η 2α Αυγούστου 2028 για συστήματα ΤΝ υψηλού κινδύνου που είναι ενσωματωμένα σε προϊόντα».

«Παρά την άμεση ισχύ των ενωσιακών κανονισμών, είναι αναγκαία η εισαγωγή εφαρμοστικών νόμων στην εθνική έννομη τάξη, για σκοπούς εφαρμογής ορισμένων διατάξεων των κανονισμών. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να σημειωθεί ότι η διαδικασία εισαγωγής εφαρμοστικού πλαισίου του εν λόγω κανονισμού πρέπει να ακολουθεί στενά και παράλληλα τις όσες αποφάσεις, εκτελεστικά μέτρα και οδηγίες λαμβάνονται σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης».

Δείτε ΕΔΩ το σημείωμα που απέστειλε η Νομική Υπηρεσία στην Επιτροπή.

Σημειώνεται ότι στόχος του AI ACT είναι να κατοχυρωθούν η ασφάλεια, ο δεοντολογικός χαρακτήρας και η αξιοπιστία των συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης. Οι κανόνες επιβάλλουν υποχρεώσεις στους παρόχους και τους φορείς εφαρμογής τεχνολογιών ΤΝ και ρυθμίζουν την αδειοδότηση των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης στην ενιαία αγορά της ΕΕ. Με τον κανονισμό αντιμετωπίζονται κίνδυνοι που συνδέονται με την ΤΝ, όπως η μεροληψία, οι διακρίσεις και τα κενά στην απόδοση ευθυνών, προωθείται η καινοτομία και ενθαρρύνεται η υιοθέτηση της ΤΝ.

Πώς προχωρά το Υφυπουργείο

Κληθείς να απαντήσει εάν υπάρχει στρατηγικός σχεδιασμός για το ποιες νομοθεσίες πρέπει να αλλάξουν και πότε, ούτως ώστε να κατοχυρωθεί η προστασία των ψηφιακών ανθρωπίνων δικαιωμάτων μέχρι το 2028, ο  Διαμαντής Ζαφειριάδης, Προϊστάμενος Αρχής Ψηφιακής Ασφάλειας, ανέφερε πως στο παρόν στάδιο δεν έχει ξεκινήσει ο εντοπισμός των νομοθεσιών. Ωστόσο, εξήγησε, «βρισκόμαστε στη φάση εκπόνησης τεχνοοικονομικής μελέτης, με σκοπό τον καθορισμό των οργανωτικών, τεχνικών, επιχειρησιακών και ανθρώπινων πόρων που απαιτούνται για την αποτελεσματική εφαρμογή του κανονισμού». Στο τέλος, πρόσθεσε, «θα γίνει και μια χαρτογράφηση των ψηφιακών  δικαιωμάτων και τι εμπλοκή θα έχουμε εμείς, είτε άμεση, είτε έμμεση». «Κάνουμε ενημέρωση και καθοδήγηση της αγοράς, αναπτύσσουμε συνεργασίες με άλλες αρμόδιες εθνικές και ευρωπαϊκές Αρχές, συμπεριλαμβανομένου του Συμβουλίου Τεχνητής Νοημοσύνης της ΕΕ. Προετοιμάζουμε, ακόμη, τις διαδικασίες για την εποπτεία της αγοράς, ώστε να διασφαλιστεί η αποτελεσματική εφαρμογή των υποχρεώσεων του κανονισμού», διευκρίνισε.

Από την πλευρά του, ο Υφυπουργός Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής, Νικόδημος Δαμιανού, έσπευσε να ξεκαθαρίσει ότι η τεχνοοικονομική μελέτη βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο, υπάρχει σύμβουλος ο οποίος έχει αξιολογήσει το νομοθετικό πλαίσιο και είναι στη διαδικασία να ετοιμάσει τον εθνικό εφαρμοστικό νόμο. Όπως γνωστοποίησε έχει ήδη κυκλοφορήσει προσχέδιο μεταξύ των αρμόδιων Αρχών και «βρισκόμαστε στο στάδιο όπου θα  πάμε σε δημόσια διαβούλευση της νομοθεσίας που αφορά την εφαρμογή του AI ACT». Στόχος, τόνισε, είναι τέλος του χρόνου να ολοκληρωθεί η διαδικασία, να περάσει από τη Νομική Υπηρεσία και στη συνέχεια να πάει στη Βουλή. «Γνωρίζουμε τα χρονοδιαγράμματα και προσπαθούμε να επισπεύσουμε όσο μπορούμε τη διαδικασία για να είμαστε συνεπείς στις υποχρεώσεις μας», σημείωσε.

Προς διορισμό άτυπης ad hoc ομάδας εργασίας

Πάντως, με την ολοκλήρωση του κύκλου συνεδριάσεων της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων για το θέμα, πρόθεση είναι να προχωρήσει ο διορισμός μιας άτυπης ad hoc ομάδας εργασίας, αποστολή της οποίας θα είναι να ετοιμάσει ένα πρώτο προσχέδιο Διακήρυξης των Ψηφιακών Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Στόχος, εξήγησε ο κ. Χριστοφίδης , είναι το προσχέδιο αυτό να τεθεί ενώπιον της Επιτροπής το φθινόπωρο, ώστε η συζήτηση να αποκτήσει συγκεκριμένο περιεχόμενο, να ολοκληρωθεί μέσα από διάλογο με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς και στη συνέχεια να οδηγηθεί στην Ολομέλεια της Βουλής προς υιοθέτηση.

Σε άλλο σημείο, ο κ. Χριστοφίδης κάλεσε τη Νομική Υπηρεσία να συμμετάσχει στην άτυπη ομάδα, εκπρόσωπος της οποίας επιφυλάχθηκε να τοποθετηθεί γραπτώς σε μεταγενέστερο στάδιο, ωστόσο, δήλωσε ότι συμφωνεί με την εν λόγω πρωτοβουλία. Επισήμανε ότι έχει ήδη ετοιμαστεί ενδεικτικός κατάλογος 10 νομοθεσιών που πιθανόν να χρειαστούν τροποποίηση, ενώ ενδέχεται να απαιτηθούν αλλαγές και σε επιμέρους νομοθεσίες. Εξάλλου, η εκπρόσωπος της Νομικής Υπηρεσίας, αναφέρθηκε σε ένα «ωραίο παράδειγμα» – όπως το χαρακτήρισε – για το πώς η Κυπριακή Δημοκρατία μπορεί να συνδράμει στην ανάπτυξη της ευρωπαϊκής νομοθεσίας. «Όταν προχωρήσαμε σε εθνικό επίπεδο με την προσθήκη του αδικήματος για σεξουαλική κακοποίηση με συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, η Κυπριακή Προεδρία στο πλαίσιο αναθεώρησης της οδηγίας της ΕΕ για την καταπολέμηση της σεξουαλικής κακοποίησης και εκμετάλλευσης παιδιών, έθεσε θέμα προσθήκης στην ίδια την ευρωπαϊκή οδηγία του συγκεκριμένου αδικήματος, κάτι το οποίο βρίσκεται υπό εξέταση».

ΑΙ στην εκπαίδευση από Σεπτέμβρη

Αξίζει να σημειωθεί, ότι στη συνεδρία παρέστη και η Υπουργός Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας, Αθηνά Μιχαηλίδου, η οποία παρουσίασε τις πολιτικές, τις δράσεις και τον προγραμματισμό του Υπουργείου της στους τομείς που άπτονται των ψηφιακών δικαιωμάτων. Όπως έκανε γνωστό, από τον ερχόμενο Σεπτέμβριο εισάγεται στα σχολεία Δημοτικής και Μέσης Εκπαίδευσης ξεχωριστό μάθημα για την τεχνητή νοημοσύνη. Διευκρίνισε ότι το Υπουργείο εργάζεται σε επίπεδο νοοτροπίας και κουλτούρας με προγράμματα και επιμορφωτικά σεμινάρια. Παράλληλα, εργάζεται σε επίπεδο περιεχομένου και αναλυτικών προγραμμάτων που επιδιώκουν την καλλιέργεια ψηφιακών δεξιοτήτων από την προσχολική ηλικία. Αξιοποιούνται, πρόσθεσε, ευρωπαϊκά κονδύλια για τον τεχνολογικό εξοπλισμό των σχολείων, δημιουργούνται νέα εργαστήρια πληροφορικής, ενώ προωθείται και το έργο ΙΔΕΑ για την ψηφιακή διοίκηση των σχολείων. Ταυτόχρονα, αξιοποιήθηκαν εμπειρογνώμονες από όλη την Ευρώπη και «έχουμε στα χέρια μας ένα κείμενο για την τεχνητή νοημοσύνη το οποίο αξιοποιείται ήδη στα σχολεία».