Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκονται οι διαδικασίες για τη μεταρρύθμιση στην επείγουσα και προνοσοκομειακή φροντίδα στην Κύπρο με τον χρόνο να τρέχει και το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης της προετοιμασίας να έχει οριστεί για τον ερχόμενο Νοέμβριο.
Υπουργείο Υγείας, Οργανισμός Κρατικών Υπηρεσιών Υγείας, υπηρεσία ασθενοφόρων και άλλες εμπλεκόμενες κρατικές υπηρεσίες και Τμήματα έχουν μπει πλέον σε αγώνα δρόμου προκειμένου να προλάβουν τις διαδικασίες τόσο για τη λειτουργία του Εθνικού Φορέα Ασθενοφόρων γενικά και τη μεταφορά των ασθενοφόρων σε αυτόν, όσο και για τη δημιουργία του Κέντρου Δηλητηριάσεων, το οποίο θα λειτουργήσει για πρώτη φορά σε οργανωμένη βάση στην Κύπρο.
Το σύνθετο εγχείρημα περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη μετακίνηση προσωπικού, οχημάτων και εξοπλισμού από τον ΟΚΥπΥ στον Εθνικό Φορέα, τη μεταφορά συμβάσεων και τη διευθέτηση των οικονομικών απαιτήσεων του ΟΚΥπΥ ενώ κατά τη διάρκεια χθεσινής σύσκεψης στο υπουργείο Υγείας καθορίστηκαν οι αρμοδιότητες και δόθηκαν οδηγίες προκειμένου τα πάντα να είναι έτοιμα την 1η Ιανουαρίου 2027 όπως προβλέπει η σχετική νομοθεσία.
Σε ό,τι αφορά τη δημιουργία του κέντρου δηλητηριάσεων, οι διαδικασίες για τη στελέχωση και εξοπλισμό του βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη.
Όπως ορίζεται από τη νομοθεσία, θα καλύπτει ολόκληρη την Κύπρο και θα λειτουργεί σε εικοσιτετράωρη βάση παρέχοντας δωρεάν πληροφορίες και οδηγίες σε γιατρούς, άλλους επαγγελματίες υγείας, Τμήματα Ατυχημάτων και Επειγόντων Περιστατικών, νοσοκομεία και απλούς πολίτες για τη διαχείριση περιστατικών δηλητηρίασης.
Η λειτουργία του αναμένεται βεβαίως, να καλύψει το σημαντικό κενό που υπάρχει στην Κύπρο σε ό,τι αφορά την αντιμετώπιση δηλητηριάσεων από φάρμακα, χημικές ουσίες, γεωργικά σκευάσματα, οικιακά προϊόντα (καθαριστικά), φυτά, μανιτάρια, δηλητηριώδη ζώα και άλλους παράγοντες.
Συγκεκριμένα και μέσω της άμεσης τηλεφωνικής καθοδήγησης θα μπορεί να αξιολογείται η επικινδυνότητα ανάλογα με την κάθε περίπτωση και να δίνονται οδηγίες για τα πρώτα μέτρα, την ανάγκη αποστολής ασθενοφόρου ή τη μεταφορά του ατόμου που βρίσκεται σε κίνδυνο σε ΤΑΕΠ.
Για να είναι δυνατή η σωστή και ασφαλής λειτουργία του, το κέντρο πρέπει να διαθέτει την απαραίτητη στελέχωση με κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό, να διασφαλιστεί η επιστημονική εποπτεία, η πρόσβαση σε εξειδικευμένες βάσεις τοξικολογικών δεδομένων, να ετοιμαστούν πρωτόκολλα συνεργασίας με νοσηλευτήρια και εργαστήρια και να διασυνδεθεί τεχνικά με το σύστημα διαχείρισης επειγόντων περιστατικών.
Ενδιαφέρον από ιδιωτικές εταιρείες για τις απλές μεταφορές
Στο πλαίσιο της επικείμενης λειτουργίας του Εθνικού Φορέα ασθενοφόρων, ενδιαφέρον άρχισε να εκδηλώνεται από τον ιδιωτικό τομέα καθώς, όπως πληροφορούμαστε, εταιρείες παροχής υπηρεσιών ασθενοφόρου έχουν ήδη επικοινωνήσει με το υπουργείο Υγείας, ζητώντας πληροφορίες για τη διαδικασία υποβολής αίτησης και την εξασφάλιση της απαιτούμενης άδειας.
Η διαδικασία αδειοδότησης έχει καθοριστεί και στηρίζεται στις πρόνοιες της νέας νομοθεσίας, η οποία δημιουργεί Μητρώο Εγγεγραμμένων Παρόχων Υπηρεσιών Ασθενοφόρου και Εγγεγραμμένων Ασθενοφόρων Οχημάτων.
Ο σχεδιασμός προβλέπει ότι οι αδειοδοτημένες ιδιωτικές εταιρείες θα μπορούν να αναλάβουν κυρίως τις απλές, προγραμματισμένες μεταφορές ασθενών. Πρόκειται, μεταξύ άλλων, για μετακινήσεις από και προς την κατοικία, τα νοσηλευτήρια, τα διαγνωστικά κέντρα, τις μονάδες αποκατάστασης, τις στέγες και τα κέντρα ανακουφιστικής φροντίδας, όταν ο ασθενής δεν χρειάζεται επείγουσα προνοσοκομειακή παρέμβαση.
Στόχος είναι να διαχωριστούν στην πράξη οι απλές διακομιδές από τα πραγματικά επείγοντα περιστατικά.
Μετά την έναρξη εφαρμογής του νέου πλαισίου, όλα τα ασθενοφόρα που λειτουργούν στον ιδιωτικό τομέα και εξυπηρετούν τις ανάγκες ιδιωτικών νοσηλευτηρίων θα περάσουν από ελέγχους και επιθεωρήσεις. Θα εξεταστούν η καταλληλότητα και η κατάσταση των οχημάτων, ο διαθέσιμος εξοπλισμός, η κατηγορία στην οποία μπορούν να ενταχθούν, η σύνθεση των πληρωμάτων, οι πιστοποιήσεις του προσωπικού και η ασφαλιστική κάλυψη.
Συμφωνίες και εκκρεμότητες για τη μεταφορά των ασθενοφόρων
Σύμφωνα με πληροφορίες, στη χθεσινή σύσκεψη στο υπουργείο Υγείας κατανεμήθηκαν οι αρμοδιότητες μεταξύ των εμπλεκομένων, με κάθε υπηρεσία να αναλαμβάνει συγκεκριμένο μέρος της μεταρρύθμισης και να καλείται να το ολοκληρώσει, βάσει ξεχωριστού χρονοδιαγράμματος, σίγουρα πριν από τον Νοέμβριο.
Η έγκαιρη ολοκλήρωση των διαδικασιών θεωρείται αναγκαία ώστε να υπάρχει ο απαιτούμενος χρόνος για τους τελευταίους ελέγχους και τις διοικητικές διευθετήσεις πριν από την επίσημη λειτουργία του Φορέα την 31η Δεκεμβρίου 2026.
Ένα από τα σημαντικότερα και πιο περίπλοκα ζητήματα αφορά τη μεταφορά προσωπικού. Σήμερα στην υπηρεσία ασθενοφόρων εργάζονται άτομα με διαφορετικό υπηρεσιακό καθεστώς, γεγονός που απαιτεί διαφορετικούς χειρισμούς.
Για τους δημόσιους υπαλλήλους που υπηρετούν σήμερα στον ΟΚΥπΥ με απόσπαση, η διαδικασία προβλέπει τη λήξη της απόσπασής τους και την επιστροφή τους στο υπουργείο Υγείας. Παράλληλα, εργαζόμενοι που απασχολούνται με συμβόλαιο του ΟΚΥπΥ θα πρέπει να μεταφερθούν στον νέο Φορέα με τις προβλεπόμενες από τη νομοθεσία διαδικασίες. Το ίδιο θα ισχύσει και για το ωρομίσθιο προσωπικό.
Παράλληλη διαδικασία βρίσκεται σε εξέλιξη για τη μεταφορά των ασθενοφόρων, των υπόλοιπων οχημάτων, του ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού και των υλικών που χρησιμοποιεί σήμερα η υπηρεσία ασθενοφόρων.
Η νομοθεσία προβλέπει ότι ο ΟΚΥπΥ θα παραχωρήσει στον Εθνικό Φορέα τον εξοπλισμό, τα υλικά και τα οχήματα που κατέχει και για τη μεταφορά τους πρέπει να συναφθεί συμφωνία μεταξύ υπουργείου Υγείας και ΟΚΥπΥ, ενώ ο Οργανισμός θα αποζημιωθεί από τον κρατικό προϋπολογισμό.
Στο πλαίσιο των συζητήσεων, όπως πληροφορούμαστε, φαίνεται να εξετάζεται το ενδεχόμενο ο ΟΚΥπΥ να διατηρήσει ορισμένα οχήματα, καθώς προτίθεται να συνεχίσει να διενεργεί απλές ή προγραμματισμένες μεταφορές ασθενών.
Οριστική απόφαση δεν έχει ληφθεί ή, τουλάχιστον, δεν έχει διατυπωθεί επισήμως σχετική θέση.
Σε εκκρεμότητα βρίσκεται και η διαπίστευση που εξασφάλισε η υπηρεσία ασθενοφόρων κατά τη λειτουργία της υπό τον ΟΚΥπΥ. Το ζήτημα που εξετάζεται είναι κατά πόσο η συγκεκριμένη διαπίστευση μπορεί νομικά να ακολουθήσει την υπηρεσία ασθενοφόρων στο υπουργείο Υγείας ή αν θα χρειαστεί νέα διαδικασία αξιολόγησης.
Συμβάσεις με ΟΑΥ, ΤΕΠΑΚ και άλλους φορείς
Σημαντικό είναι και το ζήτημα που αφορά τις συμβάσεις που διατηρεί σήμερα ο ΟΚΥπΥ για λογαριασμό της υπηρεσίας Ασθενοφόρων όπως, για παράδειγμα, οι συμφωνίες με τον Οργανισμό Ασφάλισης Υγείας, αλλά και με άλλους φορείς, όπως το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου για το σύστημα πληροφορικής.
Για τη μεταφορά των συγκεκριμένων συμβάσεων πρέπει να μελετηθεί κατά πόσον προκύπτουν νομικά εμπόδια τα οποία επιβάλλεται να υπερπηδηθούν.
Η αποζημίωση που θα ζητήσει ο ΟΚΥπΥ
Ανοικτό παραμένει και το οικονομικό σκέλος. Ο ΟΚΥπΥ υποστηρίζει ότι κατά τα τελευταία έξι χρόνια διέθεσε σημαντικά κονδύλια για την ενίσχυση της υπηρεσίας ασθενοφόρων και, ως εκ τούτου, πρέπει να αποζημιωθεί για την περιουσία και τις επενδύσεις που θα μεταφερθούν στον νέο Εθνικό Φορέα Ασθενοφόρων.
Η κοστολόγηση αναμένεται να ολοκληρωθεί το φθινόπωρο και, σε κάθε περίπτωση, πριν από την προθεσμία του Νοεμβρίου. Στη συνέχεια πρέπει να συμφωνηθεί ποια στοιχεία θα μεταφερθούν, με ποια αποτίμηση και ποιο ποσό θα καταβληθεί στον ΟΚΥπΥ από τον κρατικό προϋπολογισμό.
Αναφέρεται ότι και μετά τη λειτουργία του Εθνικού Φορέα θα διατηρηθεί η σημερινή ιεραρχία της υπηρεσίας ασθενοφόρων.
