Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιβεβαίωσε την περασμένη εβδομάδα την απόσυρση της επιχορήγησης ύψους €2 εκατομμυρίων που είχε εγκριθεί για τη Μπιενάλε της Βενετίας για την περίοδο 2025-2028.
Η απόφαση θεωρείται αντίδραση στην ανακοίνωση του προέδρου του Ιδρύματος της Μπιενάλε, Πιετραντζέλο Μπουταφούοκο, ότι το ρωσικό περίπτερο θα επαναλειτουργήσει στη φετινή διοργάνωση, έπειτα από απουσία δύο ετών. Η Ρωσία είχε αποκλειστεί από τη Μπιενάλε ως άμεση συνέπεια της εισβολής της στην Ουκρανία και των ευρωπαϊκών κυρώσεων που επιβλήθηκαν στη Μόσχα.
Αρχικά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έδωσε στο Ίδρυμα της Μπιενάλε προθεσμία 30 ημερών είτε για να ανακαλέσει την απόφασή του είτε για να παρουσιάσει επαρκή αιτιολόγηση που θα μπορούσε να αποτρέψει την ανάκληση της χρηματοδότησης. Στη συνέχεια, η ΕΕ ζήτησε πρόσθετες επίσημες διευκρινίσεις σχετικά με τη φύση και την έκταση της συμμετοχής της Ρωσίας στη διοργάνωση της Βενετίας.
Παρά τις ανησυχίες αυτές, το Ίδρυμα αποφάσισε να προχωρήσει με το άνοιγμα του περιπτέρου. Ωστόσο, οι δραστηριότητες του ρωσικού περιπτέρου περιορίστηκαν σημαντικά στην πράξη, καθώς δεν εξασφάλισε τις απαραίτητες άδειες για τη διοργάνωση δημόσιων εκδηλώσεων.
Η Μπιενάλε είναι «χώρος συνύπαρξης για ολόκληρο τον πλανήτη»
Ο Μπουταφούοκο υπερασπίστηκε την απόφαση να μην αποκλειστεί η επιστροφή της Ρωσίας, χαρακτηρίζοντας τη Μπιενάλε «έναν χώρο συνύπαρξης για ολόκληρο τον πλανήτη», χωρίς λογοκρισία.
Η απόφαση για την απόσυρση της χρηματοδότησης ελήφθη έπειτα από σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σύμφωνα με την οποία οι πολιτιστικές εκδηλώσεις που χρηματοδοτούνται από ευρωπαϊκούς πόρους οφείλουν να προάγουν και να υπερασπίζονται τις δημοκρατικές αξίες, τον διάλογο, τη διαφορετικότητα και την ελευθερία της έκφρασης.
Η Ευρωπαία Επίτροπος για τη Δημοκρατία, Χένα Βίρκουνεν, ανακοίνωσε την απόφαση σχετικά με τη χρηματοδότηση της Μπιενάλε μέσω ανάρτησής της στην πλατφόρμα X, επισημαίνοντας ότι ο πολιτισμός στην Ευρώπη, όταν χρηματοδοτείται από τα χρήματα των Ευρωπαίων φορολογουμένων, «πρέπει να προάγει και να προστατεύει τις δημοκρατικές αξίες, οι οποίες σήμερα δεν γίνονται σεβαστές στη Ρωσία».
Η αντίδραση της Ιταλίας
Η ιταλική κυβέρνηση αντέδρασε έντονα στην απόφαση των Βρυξελλών. Η υφυπουργός Πολιτισμού, Λουτσία Μποργκοντσόνι, εξέφρασε την πλήρη στήριξή της στην απόφαση της Μπιενάλε να προσβάλει νομικά το ευρωπαϊκό μέτρο. «Πρόκειται για ακόμη μία ντροπιαστική πολιτική και ιδεολογική επίθεση εναντίον ενός θεσμού που παράγει πολιτισμό και αρνείται να μετατραπεί σε εργαλείο όσων επιδιώκουν να επιβάλουν τη βούλησή τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση» δήλωσε.
Οι Βρυξέλλες επαναλαμβάνουν ότι η χρηματοδότηση της ΕΕ πρέπει να συνάδει με τις θεμελιώδεις αξίες της Ένωσης, ενώ το Ίδρυμα της Μπιενάλε επιμένει στην πολιτιστική του αυτονομία και αμφισβητεί τη σύνδεση μεταξύ της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης που προοριζόταν για κινηματογραφικές δραστηριότητες και της συμμετοχής του ρωσικού περιπτέρου στη Μπιενάλε Τέχνης.
Ακτιβιστές καταγγέλλουν «δύο μέτρα και δύο σταθμά»
Ομάδες ακτιβιστών, όπως η Art Not Genocide Alliance (ANGA), υποστήριξαν ότι η στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποκαλύπτει δύο μέτρα και δύο σταθμά, επισημαίνοντας ότι η ΕΕ ασκεί ισχυρή πίεση στη Ρωσία για τον πόλεμο στην Ουκρανία, ενώ δεν επιδεικνύει αντίστοιχη αποφασιστικότητα απέναντι στο Ισραήλ.
«Ενώ η Ευρώπη και οι θεσμικοί χρηματοδότες απομόνωσαν χωρίς αμφιβολία τη Ρωσία, το Ισραήλ δεν αντιμετωπίζει αντίστοιχες περικοπές χρηματοδότησης ή περιορισμούς», ανέφερε η ANGA.
Τόσο η ηγεσία του Ισραήλ όσο και της Ρωσίας αντιμετωπίζουν κατηγορίες για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας ενώπιον του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, ωστόσο η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση αποσύρθηκε μόνο εξαιτίας της συμμετοχής της Ρωσίας. Η εξέλιξη αυτή οδήγησε εκατοντάδες διαδηλωτές να συγκεντρωθούν έξω από το ισραηλινό περίπτερο της έκθεσης.
Η αντιπαράθεση αναμένεται πλέον να μεταφερθεί στις δικαστικές αίθουσες, καθώς η προσφυγή που ανακοίνωσε η Μπιενάλε ενδέχεται να ανοίξει ένα νέο κεφάλαιο στη διαμάχη μεταξύ του εμβληματικού πολιτιστικού θεσμού της Βενετίας και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
