Δεν μένει στον αρχικό σχεδιασμό για νέες φυλακές στην περιοχή Μαθιάτη-Καταλιόντα το Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως που ήδη έθεσε στο κάδρο των λύσεων και δεύτερη επιλογή.
Πληροφορίες του «Φ» αναφέρουν ότι πρόσφατα τέθηκε στο τραπέζι των συζητήσεων της Επιτροπής που συστάθηκε για το θέμα και νέα περιοχή, αν δεν καμφθούν οι αντιστάσεις της κοινότητας του Μαθιάτη. Πρόκειται για απομονωμένη έκταση στην περιοχή του Αγίου Σωζόμενου στη Λευκωσία στην οποία δεν υπάρχουν γειτνιάζουσες κατοικίες ούτε και προκρίνεται ότι θα προκύψει πρόβλημα με αντιδράσεις. Η γη είναι χαλίτικη και δεν θα χρειαστούν απαλλοτριώσεις, όπως στην περίπτωση του Μαθιάτη που ενδέχεται κάποιες περιοχές να επηρεαστούν.
Κατά τις ίδιες πληροφορίες μας, το plan B του υπουργείου σχεδιάστηκε ώστε στην περίπτωση που η κοινότητα Μαθιάτη δεν άρει τις ενστάσεις της για το τεράστιο έργο, να υπάρχει άμεσα εναλλακτική λύση, ώστε να μην χαθεί κι’ άλλος πολύτιμος χρόνος σε εξεύρεση χώρου και σχεδίων.
Όπως έχει αποφασιστεί, εντός Σεπτεμβρίου θα γίνει επίδειξη στους κατοίκους του Μαθιάτη το μάστερ πλαν του έργου, δηλαδή ένα προκαταρκτικό χωροταξικό σχέδιο για το πώς θα είναι οι νέες φυλακές, οι διελεύσεις, το κτηριακό συγκρότημα και οι πιθανές επιπτώσεις στο περιβάλλον, ώστε να ενημερωθούν οι κάτοικοι.
Το κοινοτικό συμβούλιο Μαθιάτη αν και δεν είναι εξ αρχής αντίθετο με το έργο, θέλει να γνωρίζει λεπτομέρειες ώστε να λάβει την τελική του απόφαση, μετά και την ενημέρωση των επηρεαζόμενων κατοίκων.
Ο νέος χώρος στην περιοχή Αγίου Σωζόμενου έκτασης χιλιάδων τ.μ. επιδείχθηκε την περασμένη Παρασκευή σε συνάντηση των συναρμόδιων υπηρεσιών που κινούνται για την προώθηση του έργου και ως φαίνεται, δεν υπάρχουν κοντά περιουσίες ή ακίνητα που να επηρεάζονται, ενώ η νεκρή ζώνη είναι σε μακρινή απόσταση.
Σημειώνεται ότι η εξαγγελία του νέου σωφρονιστικού ιδρύματος στον Μαθιάτη, έγινε τον περασμένο Μάρτιο στη Βουλή, από τον υπουργό Δικαιοσύνης Κώστα Φυτιρή. Ήταν απότοκος των πολλαπλών προβλημάτων των φυλακών που συσσωρεύτηκαν για δεκαετίες με αποτέλεσμα ο υπερπληθυσμός να δημιουργεί τεράστια ζητήματα για την χώρα μας για παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Το εκτιμώμενο κόστος, κατά τον υπουργό, ανέρχεται περίπου στα 300 εκατομμύρια ευρώ και η χωρητικότητα τους θα φτάνει μέχρι και τους 1.500 κρατουμένους. Στόχος, σύμφωνα με τις πιο φιλόδοξες εκτιμήσεις είναι όπως οι εργασίες ξεκινήσουν μέχρι το τέλος του 2027 (να μπουν οι μπουλντόζες κατά τον υπουργό Δικαιοσύνης) και ολοκλήρωση σε βάθος πενταετίας.
Ο προηγούμενος σχεδιασμός για νέες φυλακές είχε γίνει επί υπουργίας Ιωνά Νικολάου και εγκαταλείφθηκε λόγω κόστους, αφού το έργο είχε εκτιμηθεί στα €100 εκατ. κάτι απαγορευτικό την περίοδο εκείνη. Γι’ αυτό και προτιμήθηκαν άλλες λύσεις που ωστόσο δεν απέδωσαν, λόγω κυρίως της αύξησης του πληθυσμού των κρατουμένων και την μη εφαρμογή εναλλακτικών ποινών αντί της φυλάκισης.
Παρενθετικά αναφέρεται ότι επί υπουργίας Μάριου Χαρτσιώτη είχε γίνει σχεδιασμός για ανέγερση νέας φυλακής πλησίον του υφιστάμενου συγκροτήματος χωρητικότητας 360 ατόμων με κόστος €70 εκατ. ευρώ και αποπεράτωση το 2028 ανά τμήματα. Ωστόσο με την ανάληψη του υπουργείου από τον Κώστα Φυτιρή, ακυρώθηκαν τα έργα αφού λήφθηκε η πολιτική απόφαση για ανέγερση νέων Κεντρικών Φυλακών με το τεράστιο κόστος των €300 εκατ.
Για την χρηματοδότηση του έργου έχει ήδη γίνει επαφή με την Τράπεζα Αναπτύξεως του Συμβουλίου της Ευρώπης και στις 10 Ιουνίου ο υπουργός Δικαιοσύνης είχε συνάντηση με αντιπροσωπεία της. Η Τράπεζα Αναπτύξεως του Συμβουλίου της Ευρώπης αναμένεται να έχει ουσιαστικό ρόλο στην τεχνική προετοιμασία του έργου, παρέχοντας καθοδήγηση και τεχνογνωσία, με βάση την εμπειρία της σε τέτοιου είδους έργα.
Σύμφωνα με το σχεδιασμό, στις νέες Φυλακές θα υπάρχει περίφραξη υψηλής ασφάλειας. Γύρω από τις εγκαταστάσεις θα δημιουργηθεί «νεκρή ζώνη» 40 – 60 μέτρων.
Για το μοντέλο της φυλακής που θα ακολουθηθεί, έχουν ήδη γίνει επισκέψεις σε διάφορες χώρες και το πλέον πιθανό σενάριο είναι να ακολουθηθεί το βρετανικό μοντέλο διοίκησης και λειτουργίας.
Φυλακές τριών τύπων
Σύμφωνα με τους σχεδιασμούς, οι νέες φυλακές θα είναι τριών τύπων, στο πρότυπο και της υφιστάμενης φυλακής:
> Στο ένα τμήμα θα δημιουργηθεί κλειστή φυλακή υψίστης ασφαλείας, όπου θα υπάρχει αυστηρός έλεγχος κινήσεων και συνεχής επιτήρηση. Στις κλειστές φυλακές θα κρατούνται άτομα που καταδικάστηκαν για βαριά ποινικά αδικήματα.
> Ο δεύτερος τύπος θα είναι η ημι-ανοιχτή φυλακή στην οποία θα βρίσκονται κρατούμενοι χαμηλότερου κινδύνου και θα υπάρχει ελεγχόμενη ελευθερία κινήσεων, εργασία και εκπαίδευση.
> Ο τρίτος τύπος φυλακής θα είναι η ανοιχτή, όπου θα υπάρχουν ελάχιστοι φυσικοί περιορισμοί, παραγωγική δραστηριότητα και προετοιμασία για επανένταξη στην κοινωνία.
Νέοι σχεδιασμοί και για φυλακή ανηλίκων
Σε νέους σχεδιασμούς προχωρεί το Υπουργείο Δικαιοσύνης και για τις φυλακές ανηλίκων, τον χώρο κράτησης παιδιών που βρίσκονται σε σύγκρουση με το νόμο.
Οι αποφάσεις εδώ φαίνεται να είναι οριστικές αφού τα χρονικά περιθώρια είναι πολύ στενά. Η νομοθεσία για παιδιά σε σύγκρουση με το νόμο έχει ψηφιστεί από το 2021 και προβλεπόταν όπως ο χώρος κράτησής τους ήταν έτοιμος το 2022. Είχαν γίνει σχεδιασμοί όπως ο χώρος κράτησης ανηλίκων δημιουργηθεί στα κρατητήρια παρά τη Μεννόγεια.
Είχαν επισκεφθεί τον χώρο η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του παιδιού, τα Δημόσια Έργα και άλλες υπηρεσίες ώστε να αναδιαμορφωθεί για να είναι φιλικός για παιδιά. Ωστόσο τα έργα δεν έχουν καν αρχίσει, αφού τα κρατητήρια μόλις πρόσφατα έχουν αδειάσει και οι παράνομοι μετανάστες μεταφέρθηκαν στις Λίμνες.
Λόγω της καθυστέρησης που προβλέπεται στη διαμόρφωση των έργων, άλλαξαν και εδώ οι σχεδιασμοί. Κατά τις πληροφορίες μας, τα κρατητήρια Μεννόγειας θα μετατραπούν σε πτέρυγα της φυλακής και οι φυλακές ανηλίκων θα ανεγερθούν σε χώρο πλησίον της σημερινής φυλακής στον Άγιο Ανδρέα αλλά εκτός συμπλέγματος.
Λόγω του μικρού αριθμού κρατουμένων (έως και 15 πρόσωπα) ενδέχεται να χρησιμοποιηθούν προκατασκευασμένα σπίτια φιλικά προς τα παιδιά σε ανοικτό χώρο που έχει εξευρεθεί. Με τον τρόπο αυτό θα λειτουργήσει ο χώρος κράτησης παιδιών σχετικά σύντομα, σε χώρο εκτός κλειστής φυλακής όπως επιθυμεί η Επιτροπή CPT.
Αυτή τη στιγμή στις Κεντρικές Φυλακές κρατούνται περί των 1150 ανθρώπων ενώ άλλοι 120 περίπου κρατούνται σε αστυνομικά κρατητήρια. Οι πλείστοι έχουν καταδικαστεί για εμπορία ναρκωτικών, για αδικήματα κατά περιουσίας και για σεξουαλικά εγκλήματα.
