Βαφτίζουν σκευάσματα «βιομιμητικά» και τα χορηγούν για πάσα νόσο – Δεκάδες καταγγελίες στις Φαρμακευτικές Υπηρεσίες

Σε έναν ατελείωτο πόλεμο με χάπια, ενέσεις, θεραπείες που μπορεί να συνδυάζουν υποτιθέμενα «αθώες» φαρμακευτικές ουσίες και συμπληρώματα διατροφής που «δεν κάνουν κακό επειδή είναι φυτικά», έχουν μπει εδώ και καιρό οι αρμόδιες υπηρεσίες του κράτους.

«Φυσικά», «βιομιμητικά», «φαρμακευτικού βαθμού», «υψηλής καθαρότητας», «εργαστηριακά ελεγμένα», «εξατομικευμένα» και «βασισμένα στην επιστήμη».

Χαρακτηρισμοί που επιστρατεύονται για να προσδώσουν στα προϊόντα αυτά κύρος, ποιότητα και ασφάλεια, χωρίς να αποτελούν όμως απόδειξη ότι ένα σκεύασμα έχει αξιολογηθεί ή εγκριθεί από αρμόδια ρυθμιστική Αρχή.

Πληροφορίες και καταγγελίες για τέτοια σκευάσματα, τα οποία πωλούνται ή ακόμη και χορηγούνται σε πολίτες σε κλινικές, ιατρεία αλλά και χώρους οι οποίοι δεν έχουν καμία σχέση με υπηρεσίες υγείας, τίθενται διαρκώς, κατά δεκάδες και σε μόνιμη βάση πλέον, ενώπιον των Φαρμακευτικών Υπηρεσιών στην Κύπρο.

Γυμναστήρια, ινστιτούτα αισθητικής, κομμωτήρια και spa περιλαμβάνονται, σύμφωνα με πληροφορίες του «Φ», στους χώρους για τους οποίους έχουν κατά καιρούς γίνει αναφορές, ενώ στην εξίσωση πρέπει να προστίθενται πάντα και κάποιοι επαγγελματίες υγείας οι οποίοι, επικαλούμενοι τα πτυχία τους, χορηγούν, ενδοφλέβια και όχι μόνο, σκευάσματα σε πολίτες υποσχόμενοι υγεία και ευεξία.

Ενδοφλέβιες εγχύσεις βιταμινών, γλουταθειόνης, αμινοξέων, NAD+ και άλλων φαρμακολογικά δραστικών ουσιών. Σε κάποιες περιπτώσεις περιλαμβάνονται και συστατικά που προβάλλονται με επιστημονικοφανείς όρους, οι οποίοι παραπέμπουν στον μεταβολισμό ή στη λειτουργία των κυττάρων.

Ενδεικτική είναι η περίπτωση ιατρείου στο οποίο, σύμφωνα με τις δημόσιες αναφορές των Φαρμακευτικών Υπηρεσιών στις αρχές της εβδομάδας, επαγγελματίες υγείας φέρονται να χορηγούσαν ενδοφλέβια πεπτίδια και άλλες ουσίες σε πολίτες.

Ο πόλεμος όμως επεκτείνεται στο διαδίκτυο και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με δεκάδες ενέσιμα και άλλα σκευάσματα να διαφημίζονται και να πωλούνται με συνοπτικές διαδικασίες και υποσχέσεις για απώλεια βάρους, απόκτηση αθλητικού σώματος, ενίσχυση της απόδοσης, τόνωση του οργανισμού, καλύτερη όψη του δέρματος και «κυτταρική ανανέωση».

Κάποια μάλιστα παρουσιάζονται ως «αυτόματη λύση» μετά από μια νύκτα υπερκατανάλωσης αλκοόλ.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι υπηρεσίες προσφέρονται υπό μορφή καταλόγου, με διαφορετικούς ορούς για «ενέργεια», «ανοσοποιητικό», «ομορφιά», «μεταβολισμό», «αντιμετώπιση του στρες» ή «αποκατάσταση». Υπάρχουν ακόμη αναρτήσεις που προτείνουν ενδοφλέβια χορήγηση μετά την άσκηση, μια δύσκολη ημέρα στη δουλειά ή μια νύκτα υπερκατανάλωσης αλκοόλ, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις η υπηρεσία προσφέρεται και στο σπίτι.

«Η εικόνα που δημιουργείται σε κάποιες περιπτώσεις», ανέφερε στον «Φ» η διευθύντρια Φαρμακευτικών Υπηρεσιών Έλενα Παναγιωτοπούλου, «είναι εκείνη μιας συνηθισμένης υπηρεσίας ευεξίας, την οποία ο ενδιαφερόμενος μπορεί να επιλέξει όπως θα επέλεγε μια αισθητική περιποίηση. Στην πραγματικότητα, όμως, πρόκειται για απευθείας χορήγηση ουσιών στον οργανισμό, χωρίς ο πολίτης να είναι πάντοτε σε θέση να γνωρίζει την προέλευση, τη σύνθεση, τη δοσολογία και τις συνθήκες παρασκευής ή φύλαξής τους».

«Είναι γεγονός ότι κοντά μας φθάνουν διαρκώς διάφορες καταγγελίες για τέτοια σκευάσματα αλλά και για χώρους στους οποίους χορηγούνται. Την περασμένη εβδομάδα είχαμε μια πολύ σοβαρή καταγγελία για χορήγηση τέτοιων σκευασμάτων από επαγγελματίες υγείας και ακολούθησε σειρά ανακοινώσεων, τόσο από τον Παγκύπριο Φαρμακευτικό Σύλλογο όσο και από τον Παγκύπριο Ιατρικό Σύλλογο, ακριβώς επειδή πρέπει να ενημερώνονται σωστά οι πολίτες», ανέφερε στον «Φ» η διευθύντρια των Φαρμακευτικών Υπηρεσιών, Έλενα Παναγιωτοπούλου.

«Σε εμάς έρχονται καταγγελίες τόσο για χώρους και άτομα που “διαφημίζουν” αυτά τα προϊόντα και τη χορήγησή τους όσο και για διαφημίσεις μέσω διαδικτύου, μέσων κοινωνικής δικτύωσης κ.λπ. Δηλαδή, η περίπτωση των επαγγελματιών υγείας για τους οποίους βρίσκεται σε εξέλιξη έρευνα δεν ήταν η αιτία των προειδοποιήσεων. Είναι απλώς άλλη μια περίπτωση, με την ιδιομορφία βεβαίως του γεγονότος ότι φέρονται να χορηγούσαν ενδοφλέβια αυτές τις θεραπείες».

«Τα περισσότερα παρουσιάζονται ως “αθώα”, επειδή περιέχουν βιταμίνες ή φυτικά συστατικά, προκειμένου να καθησυχαστούν όσοι ανησυχούν».

Οι συγκεκριμένες «θεραπείες» συνοδεύονται από ισχυρισμούς για «κυτταρική αποκατάσταση», περισσότερη ενέργεια, πνευματική διαύγεια, ενίσχυση της άμυνας του οργανισμού, καλύτερο μεταβολισμό, αδυνάτισμα, βελτίωση της εμφάνισης του δέρματος, αντιμετώπιση της εξουθένωσης και ταχύτερη αποκατάσταση μετά την άσκηση ή την κατανάλωση αλκοόλ.

«Οι πολίτες «πρέπει να είναι προσεκτικοί»

Η διευθύντρια των Φαρμακευτικών Υπηρεσιών τόνισε ότι οι πολίτες «πρέπει να είναι προσεκτικοί και να μην προμηθεύονται φάρμακα ή άλλα σκευάσματα με φαρμακολογική δράση από το διαδίκτυο, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή μη εξουσιοδοτημένα πρόσωπα και χώρους».

«Ένα προϊόν δεν καθίσταται νόμιμο ή ασφαλές επειδή παρουσιάζεται ως φυσικό, καινοτόμο, χωρίς παρενέργειες, συμπλήρωμα διατροφής ή προϊόν που προορίζεται μόνο για ερευνητική χρήση. Οι πολίτες πρέπει να είναι ιδιαίτερα επιφυλακτικοί απέναντι σε σκευάσματα που συνοδεύονται από υπερβολικές ή μη τεκμηριωμένες υποσχέσεις για απώλεια βάρους, μυϊκή ανάπτυξη, αποκατάσταση, καλύτερη εμφάνιση ή γενικότερη βελτίωση της υγείας και της ευεξίας», επεσήμανε.

Ιδιαίτερη προσοχή, τόνισε, απαιτείται όταν πρόκειται για ενέσιμα ή ενδοφλέβια προϊόντα: «Με αυτούς τους τρόπους χορήγησης παρακάμπτονται φυσικοί μηχανισμοί προστασίας του οργανισμού. Όταν ένα προϊόν δεν έχει παρασκευαστεί, αποθηκευτεί και διακινηθεί σύμφωνα με τις προβλεπόμενες φαρμακευτικές προδιαγραφές, υπάρχει κίνδυνος επιμόλυνσης, λανθασμένης περιεκτικότητας ή δοσολογίας, παρουσίας άγνωστης δραστικής ουσίας, τοξικότητας, λοίμωξης και σοβαρών ανεπιθύμητων ενεργειών».

Όπως είπε η κ. Παναγιωτοπούλου, ο πολίτης δεν μπορεί να γνωρίζει από μια ανάρτηση, μια φωτογραφία ή τη συσκευασία κατά πόσο το περιεχόμενο ανταποκρίνεται πράγματι στην περιγραφή του προϊόντος.

«Τα φαρμακευτικά προϊόντα πρέπει να προέρχονται αποκλειστικά από νόμιμες και ελεγχόμενες πηγές και, όπου απαιτείται, να χορηγούνται κατόπιν ιατρικής συνταγής. Πριν από τη χρήση οποιουδήποτε τέτοιου σκευάσματος, ο πολίτης πρέπει να συμβουλεύεται τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό του και να προμηθεύεται τα φάρμακά του μόνο από αδειοδοτημένα φαρμακεία».

Παγκόσμιο φαινόμενο

Η Κύπρος δεν αποτελεί βεβαίως εξαίρεση. Σε κάποιες χώρες, μάλιστα, οι αρμόδιες Αρχές δημοσιοποίησαν και καταλόγους με ουσίες που εντοπίστηκαν να διακινούνται χωρίς έγκριση.

Συγκεκριμένα, τον περασμένο Απρίλιο η Health Canada προειδοποίησε για μη εγκεκριμένα ενέσιμα πεπτίδια που πωλούνταν διαδικτυακά και μέσω κοινωνικών δικτύων. Μεταξύ των ουσιών που περιλαμβάνονταν στα προϊόντα που είχαν κατασχεθεί ήταν τα BPC-157, CJC-1295, TB-500 και retatrutide. Τα προϊόντα προωθούνταν για αδυνάτισμα, bodybuilding, αθλητική απόδοση, αποκατάσταση τραυματισμών, ύπνο, συγκέντρωση, υγεία και γενική ευεξία.

Χαρακτηριστική είναι και η πρακτική της αναγραφής «μόνο για ερευνητική χρήση» ή «όχι για ανθρώπινη κατανάλωση». Ο αμερικανικός FDA έχει εντοπίσει περιπτώσεις στις οποίες τέτοιες ενδείξεις αναγράφονταν στις συσκευασίες, ενώ το υπόλοιπο περιεχόμενο των ιστοσελίδων παρέπεμπε σε χρήση των προϊόντων από ανθρώπους. Η συγκεκριμένη αποποίηση ευθύνης, επομένως, δεν αρκεί για να μετατρέψει ένα προϊόν που προορίζεται για ανθρώπινη χρήση σε απλό εργαστηριακό υλικό.

Ανάλογη κινητοποίηση καταγράφεται και στην Αυστραλία. Η αρμόδια ρυθμιστική Αρχή, TGA, ανακοίνωσε ότι είχε λάβει αναφορές για σοβαρές αλλεργικές αντιδράσεις, συστηματική φλεγμονή, ταχυπαλμίες, έντονη κόπωση, θολή όραση και άλλα προβλήματα μετά τη χρήση μη εγκεκριμένων πεπτιδίων.

Ο αμερικανικός FDA έχει επίσης καταγράψει σοβαρές επιφυλάξεις. Για το BPC-157 αναφέρει ότι δεν διαθέτει επαρκείς πληροφορίες ώστε να γνωρίζει εάν μπορεί να προκαλέσει βλάβη στον άνθρωπο. Για το CJC-1295 παραπέμπει σε σοβαρά περιστατικά αυξημένων καρδιακών παλμών και συστηματικής αγγειοδιαστολής. Για την ipamorelin καταγράφει σοβαρά ανεπιθύμητα συμβάντα σε συγκεκριμένη ενδοφλέβια χρήση.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι προειδοποιήσεις επικεντρώθηκαν στα παράνομα σκευάσματα αδυνατίσματος. Τον Σεπτέμβριο του 2025, ο EMA και οι εθνικές αρμόδιες Αρχές κατέγραψαν απότομη αύξηση προϊόντων που διαφημίζονταν ως αγωνιστές GLP-1, με αναφορές σε σεμαγλουτίδη, λιραγλουτίδη και τιρζεπατίδη. Προωθούνταν διαδικτυακά με ψευδείς ισχυρισμούς, πλαστές εγκρίσεις και παραπλανητικές αναφορές. Με την εκστρατεία «Health Not Hype», ο EMA τόνισε ότι οι θεραπείες αυτές δεν είναι «μαγικές λύσεις» και απαιτούν ιατρική παρακολούθηση. Παράλληλα, στην επιχείρηση SHIELD VI κατασχέθηκαν παράνομα φάρμακα και ουσίες ντόπινγκ αξίας €33 εκατ., ενώ περισσότεροι από 3.300 άνθρωποι οδηγήθηκαν ενώπιον της Δικαιοσύνης, αποκαλύπτοντας την έκταση της παράνομης αγοράς φαρμάκων στην Ευρώπη.