Αυτά είναι τα νέα σχέδια για τις ΟΕΔΑ Πεντακώμου και Κόσιης – Μεταβατικές λύσεις, νέοι διαγωνισμοί και έργα αναβάθμισης με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2030

Η οριστική αναβάθμιση των υποδομών διαχείρισης απορριμμάτων θα καθοριστεί με βάση τη μελέτη που θα εκπονήσει το Τμήμα Περιβάλλοντος για τη βιωσιμότητα του δικτύου υποδομών διαχείρισης δημοτικών στερεών αποβλήτων 2029–2035. Μέσω της εν λόγω μελέτης θα προσδιοριστούν οι αναγκαίες υποδομές για την ολοκλήρωση του εθνικού δικτύου διαχείρισης αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένων των οριστικών αναβαθμίσεων των ΟΕΔΑ Κόσιης και Πεντακώμου.

Ωστόσο, οι υφιστάμενες λειτουργικές ανάγκες των ΟΕΔΑ καθιστούν αναγκαία την άμεση υλοποίηση ουσιαστικών εργασιών βελτίωσης, ανεξάρτητα από την ολοκλήρωση της μελέτης. 

Προς τον σκοπό αυτό, τόσο το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων το οποίο ανέλαβε την προσωρινή λειτουργία της ΟΕΔΑ Λεμεσού, όσο και το Συμβούλιο Εκμετάλλευσης Λάρνακας–Αμμοχώστου, το οποίο έχει αναλάβει τη διαχείριση και λειτουργία της ΟΕΔΑ Κόσιης, έχουν καταλήξει στα έργα που κρίνεται αναγκαίο να υλοποιηθούν κατά τη μεταβατική περίοδο, μέχρι την υλοποίηση της οριστικής αναβάθμισης των υποδομών το 2030.

Τα προτεινόμενα έργα έχουν σχεδιαστεί ώστε να αντιμετωπίζουν τις άμεσες λειτουργικές ανάγκες της μεταβατικής περιόδου, αλλά παράλληλα να μπορούν να ενσωματωθούν και να αξιοποιηθούν στο πλαίσιο της οριστικής αναβάθμισης.

Σύμφωνα με τον μέχρι σήμερα προγραμματισμό, αναμένεται εντός του δεύτερου εξαμήνου του 2027 να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες για την ανάθεση της σύμβασης για την ΟΕΔΑ Πεντακώμου, ενώ στις αρχές του 2028 αναμένεται να ακολουθήσει η αντίστοιχη διαδικασία για την ΟΕΔΑ Κόσιης. Η συνολική διάρκεια υλοποίησης των εργασιών αναβάθμισης εκτιμάται σε 36 μήνες από την υπογραφή των σχετικών συμβάσεων. Παράλληλα, η υλοποίηση των εργασιών θα πραγματοποιείται σταδιακά, με επιμέρους εργασίες να ολοκληρώνονται και να παραδίδονται κατά προτεραιότητα, ανάλογα με τις λειτουργικές ανάγκες των ΟΕΔΑ, όπως η αποκατάσταση υφιστάμενων χώρων υγειονομικής ταφής και η επέκταση των βιολογικών σταθμών επεξεργασίας στραγγισμάτων.

ΟΕΔΑ ΠΕΝΤΑΚΩΜΟΥ: Η παραλαβή και οι άμεσες παρεμβάσεις του ΤΑΥ

Από τις 19 Δεκεμβρίου 2023, το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων (ΤΑΥ) ανέλαβε την προσωρινή λειτουργία της μονάδας στη Λεμεσό σε συνεργασία με την Αναπτυξιακή Εταιρεία Λεμεσού (ΑΝ.Ε.ΛΕΜ.). Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΤΑΥ, η μονάδα παραδόθηκε από τον πρώην ανάδοχο σε ιδιαίτερα κακή και ασυντήρητη κατάσταση, με το μεγαλύτερο μέρος του εξοπλισμού εκτός λειτουργίας, σοβαρά ζητήματα ασφάλειας και υγείας, καθώς και αυξημένους περιβαλλοντικούς κινδύνους. Αποτέλεσμα ήταν το σύνολο σχεδόν των εισερχόμενων αποβλήτων να οδηγείται αναγκαστικά σε απευθείας ταφή.

Για την αντιμετώπιση της κατάστασης και την αποτροπή υγειονομικής κρίσης στην Επαρχία Λεμεσού, το ΤΑΥ προχώρησε στη σύναψη πέραν των 180 συμβάσεων, οι οποίες καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα τρεχουσών λειτουργικών αναγκών της ΟΕΔΑ, αποτρέποντας τον κίνδυνο μιας υγειονομικής κρίσης στην Επαρχία Λεμεσού.

Προς ολοταχώς για νέο ανάδοχο

Για την επόμενη ημέρα, το ΤΑΥ προωθεί διαγωνισμό για την πρόσληψη νέου αναδόχου που θα αναλάβει την επιδιόρθωση, μερική αναβάθμιση και λειτουργία της ΟΕΔΑ Λεμεσού για μεταβατική περίοδο 5+1+1 ετών. Η αναβάθμιση θα περιλαμβάνει: • Αποκατάσταση της Α’ και Β’ Φάσης του ΧΥΤ και υποδομές συλλογής/διαχείρισης βιοαερίου. • Κατασκευή της Γ’ Φάσης του ΧΥΤ. • Επιδιόρθωση της μηχανικής διαλογής. • Αναβάθμιση της μονάδας βιολογικής επεξεργασίας στραγγισμάτων. • Κατασκευή μονάδας σταθεροποίησης του οργανικού κλάσματος των ΑΣΑ.

Τον Οκτώβριος του 2025 οριστικοποιήθηκε η μελέτη αξιολόγησης και εκτίμησης δαπάνης από τον διαπιστευμένο σύμβουλο TUV Nord CY. Την περίοδο Ιουλίου – Σεπτεμβρίου 2025 ολοκληρώθηκε η προκαταρκτική διαβούλευση με την αγορά. Στις 17 Φεβρουαρίου 2026 εγκρίθηκε το Σημείωμα Έργου από τη Γενική Διεύθυνση Ανάπτυξης του Υπουργείου Οικονομικών. Αρχές Ιουλίου 2026 ετοιμάστηκε η πρώτη έκδοση των Εγγράφων Διαγωνισμού. Σύντομα αναμένεται η έγκριση της Μελέτης Βιωσιμότητας για το έργο μερικής αναβάθμισης και λειτουργίας της ΟΕΔΑ από τη Γενική Διεύθυνση Ανάπτυξης του Υπουργείου Οικονομικών. Στόχος είναι η κατακύρωση του Διαγωνισμού στον νέο Ανάδοχο εντός του 2027.

ΟΕΔΑ ΚΟΣΙΗΣ: Οδικός χάρτης για τη μεταβατική περίοδο

Η ΟΕΔΑ Κόσιης κατασκευάστηκε το 2010 και σχεδιάστηκε για την εξυπηρέτηση των επαρχιών Λάρνακας και Αμμοχώστου. Ωστόσο, η κρίσιμη απόφαση του 2018 για μεταφορά των αποβλήτων της επαρχίας Λευκωσίας λόγω κλεισίματος του ΧΑΔΑ Κοτσιάτη οδήγησε σε υπερφόρτωση. Η μονάδα αδυνατούσε να επεξεργαστεί το σύνολο των όγκων των τριών πλέον επαρχιών, με αποτέλεσμα μέρος των σύμμεικτων να οδηγείται απευθείας σε ταφή, εξαντλώντας ταχύτατα τη χωρητικότητα της Α’ Φάσης του ΧΥΤ. Για τον λόγο αυτό, το ΤΑΥ κατασκεύασε τη Β’ Φάση του ΧΥΤ (1.000.000 κ.μ.).

Επιπρόσθετη επιβάρυνση προέκυψε για τη μονάδα από τις 16 Ιουλίου 2023, όταν μετά από πυρκαγιά στη μονάδα της Ecobalance, τα ανακυκλώσιμα υλικά PMD και χαρτιού/χαρτονιού της Green Dot από Λευκωσία, Λάρνακα και Αμμόχωστο οδηγούνται έκτακτα στην Κόσιη. Παρότι η εν λόγω διευθέτηση είχε προσωρινό χαρακτήρα και, παρά τις σχετικές οδηγίες που έχουν δοθεί από τη Γενική Διεύθυνση Περιβάλλοντος  προς το Τμήμα Περιβάλλοντος για τον τερματισμό της, μέχρι σήμερα αυτό δεν έχει καταστεί εφικτό.

Μετά τη λήξη της αρχικής 10ετούς σύμβασης και των παρατάσεων έως τον Ιούνιο 2024, το Κράτος και ακολούθως το Συμβούλιο Εκμετάλλευσης (ΣΕ.ΛΑ) υπέγραψαν σειρά προσωρινών συμβάσεων λειτουργίας με τον υφιστάμενο ανάδοχο (ΗΛΕΚΤΩΡ), με την τρέχουσα σύμβαση να καλύπτει την περίοδο έως τον Οκτώβριο του 2026.

Το ΣΕ.ΛΑ, σε συνεργασία με τον Σύμβουλο «Π. Νικολαΐδης και Συνεργάτες Ε.Π.Ε.», τροχοδρομεί διαγωνισμό για τη μερική αναβάθμιση και λειτουργία της ΟΕΔΑ Κόσιης και του ΣΜΑ Σκαρίνου για μεταβατική περίοδο 7 ετών με δικαίωμα 3 μονοετών παρατάσεων. Η οριστική αναβάθμιση θα καθοριστεί από τη Μελέτη Βιωσιμότητας του Τμήματος Περιβάλλοντος που αναμένεται το Α’ εξάμηνο 2028.

Η προκαταρκτική εκτίμηση δαπάνης μεταβατικής περιόδου για την ΟΕΔΑ Κόσιης που περιλαμβάνει τα απολύτως αναγκαία έργα κυμαίνεται από €95.360.000 έως €115.452.000 χωρίς ΦΠΑ, ενώ η εκτιμώμενη συνολική δαπάνη με ΦΠΑ κυμαίνεται από €113.478.400 έως €137.387.880.

Στις κύριες παρεμβάσεις περιλαμβάνεται η τελική κάλυψη & αποκατάσταση Α’ και Β’ Φάσης ΧΥΤ (€2,8 εκατ. – €3,8 εκατ.), η κατασκευή νέου κυττάρου ΧΥΤ (€8 εκατ. – €10 εκατ.), η επέκταση μονάδας επεξεργασίας στραγγισμάτων & δεξαμενή άλμης (€2,7 εκατ. – €3 εκατ.), αναβάθμιση/ αντικατάσταση Η/Μ και κινητού εξοπλισμού (€10 εκατ. – €11 εκατ.), δημιουργία τρίτης γραμμής επεξεργασίας (€24,5 εκατ. – €29 εκατ.), δημιουργία ξεχωριστής γραμμής επεξεργασίας οργανικών (€7,5 εκατ. – €10 εκατ.), μονάδα βιοξήρανσης (€15,2 εκατ. – €19 εκατ.), λοιπές υποδομές (ραφιναρία SRF/SSO – αποθήκες) (€16,5 εκατ. – €19,5 εκατ.), αναβάθμιση συστήματος συλλογής/ διαχείρισης βιοαερίου (€1 εκατ. – €1,5 εκατ.).

Τον Ιανουάριο 2027 αναμένεται η έγκριση της μελέτης βιωσιμότητας του έργου από τη Γενική Διεύθυνση Περιβάλλοντος και υποβολή πρότασης στο Υπουργικό Συμβούλιο για εξασφάλιση πιστώσεων. Τον Μάρτιο 2027 αναμένεται η υποβολή πλήρους πακέτου εγγράφων διαγωνισμού, ενώ τον Ιούλιο 2027 η προκήρυξη του διαγωνισμού για τον νέο ανάδοχο. Με βάση το χρονοδιάγραμμα, τον Δεκέμβριο 2027 αναμένεται η υπογραφή σύμβασης, με ορίζοντα ολοκλήρωσης των εργασιών αναβάθμισης τους 36 μήνες, δηλαδή τον Νοέμβριο 2030.