Μπλόκο στην αυθαιρεσία με τις γεωτρήσεις – Νομοσχέδιο ανοίγει τον δρόμο για νομιμοποίηση και φέρνει πρόστιμα έως €3.000

Την εκ των υστέρων νομιμοποίηση γεωτρήσεων που λειτουργούν εδώ και χρόνια χωρίς καμία άδεια χρήσης νερού, επιδιώκει το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων μέσα από τροποποιητικό νομοσχέδιο του «περί Ενιαίας Διαχείρισης Υδάτων Νόμου» που συζητείται σήμερα στην κοινοβουλευτική επιτροπή Γεωργίας.

Από το 2010 και μετά εφαρμόζονταν χαριστικοί περίοδοι, χωρίς, ωστόσο, να παρέχεται η δυνατότητα αδειοδότησης των γεωτρήσεων που ανορύχθησαν χωρίς άδεια. Μάλιστα, από το 2020 και μετά, το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων προειδοποιούσε ότι θα καταγγέλλει τους χρήστες παράνομων γεωτρήσεων. Αποτέλεσμα, ενώ υπάρχουν 100.000 νόμιμες γεωτρήσεις, εκτιμάται ότι άλλες 20.000 είναι οι παράνομες

Σήμερα, μετά και τη λήψη μέτρων της Κομισιόν, αποφασίστηκε να δοθούν άδειες σε παράνομες γεωτρήσεις ώστε το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων να έχει γνώσει τι συμβαίνει στα υπόγεια νερά. Η απειλή των ευρωπαϊκών κυρώσεων τέθηκε ενώπιον του ΤΑΥ στις 14/11/2024 μέσω προειδοποιητικής επιστολής της Κομισιόν και ακολούθως μέσω αιτιολογημένης γνώμης στις 11/12/2025, καλώντας την Κύπρο να διασφαλίσει την περιοδική επανεξέταση των αδειών για τα ύδατα.

Στην Κύπρο, η εθνική νομοθεσία δεν επιβάλλει τη διενέργεια περιοδικής επανεξέτασης, στοιχείο που καταδεικνύει πλημμελή μεταφορά της οδηγίας-πλαισίου για τα ύδατα. Στην απάντησή της, η Κύπρος αναγνώρισε την ανάγκη τροποποίησης της εθνικής της νομοθεσίας, ωστόσο, η εν λόγω νομοθετική τροποποίηση δεν έχει ακόμη εγκριθεί. Πλέον, η Κύπρος έχει προθεσμία δύο μηνών για να απαντήσει και να διορθώσει τις ελλείψεις που επισημάνθηκαν από την Επιτροπή. Διαφορετικά, η Επιτροπή μπορεί να αποφασίσει να παραπέμψει την υπόθεση στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Για την άρση της παράβασης και τη συμμόρφωση της Δημοκρατίας, το προτεινόμενο νομοσχέδιο εισάγει ρητή υποχρέωση στον διευθυντή του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων για συχνή περιοδική επανεξέταση των ελέγχων στις αντλήσεις υπόγειων και επιφανειακών υδάτων, καθώς και στα έργα συγκράτησης. Το σχετικό μητρώο αντλήσεων θα επικαιροποιείται τακτικά, ενώ η συχνότητα επανεξέτασης των όρων των αδειών καθορίζεται αυστηρά ώστε να μην υπερβαίνει τα 12 έτη.

Μία από τις πιο σημαντικές διατάξεις του νομοσχεδίου αφορά τη διαχείριση των παράνομων ή μη αδειοδοτημένων έργων υδροληψίας (γεωτρήσεις/ φρέατα) και συγκράτησης νερού.

Σύμφωνα με τις τροποποιήσεις, παρέχεται η δυνατότητα στον κάτοχο ενός έργου που κατασκευάστηκε χωρίς άδεια, να υποβάλει αίτηση για εκ των υστέρων αδειοδότηση/ νομιμοποίηση, καταβάλλοντας αυξημένο τέλος ίσο με το διπλάσιο του κανονικού τέλους άδειας. Σε περίπτωση που η αίτηση νομιμοποίησης απορριφθεί από τον διευθυντή του Τμήματος, ο ιδιοκτήτης υποχρεούται να προχωρήσει σε πλήρωση (μόλωμα), σφράγισμα ή κλείσιμο της γεώτρησης.

Για παράνομα έργα συγκράτησης (π.χ. αυθαίρετα φράγματα/ δεξαμενές), σε περίπτωση απόρριψης απαιτείται η κατεδάφιση ή καταστροφή του έργου με έξοδα του παραβάτη.

Για την άμεση καταστολή των παρανομιών χωρίς τις χρονοβόρες δικαστικές διαδικασίες, προτείνεται ο θεσμός της εξώδικης ρύθμισης αδικημάτων.

Το εξώδικο πρόστιμο ορίζεται έως τις €3.000 για παραβάσεις που αφορούν παράνομη ανόρυξη γεωτρήσεων, κατασκευή έργων συγκράτησης, παράνομη υδροληψία, καθώς και για αυθαίρετες επεμβάσεις σε φυσικά υδατορέματα.

Η ειδοποίηση επιδίδεται εντός 30 ημερών από τη διαπίστωση της παράβασης. Εάν το πρόστιμο δεν πληρωθεί εντός 15 ημερών, αυξάνεται κατά το ήμισυ (€4.500). Αν δεν εξοφληθεί εντός 30 ημερών, ασκείται ποινική δίωξη.

Παράλληλα με την επιβολή του εξωδίκου, ο διευθυντής του ΤΑΥ επιδίδει ειδοποίηση με την οποία απαιτεί το σφράγισμα/ μόλωμα του φρέατος ή την κατεδάφιση των παράνομων κατασκευών και την επαναφορά του υδατορέματος στην αρχική του κατάσταση, εντός προθεσμίας που δεν υπερβαίνει τους 2 μήνες.

Η ρύθμιση επηρεάζει άμεσα ιδιοκτήτες ακινήτων με μη αδειοδοτημένα έργα. Παρ’ ότι εισάγεται η οικονομική επιβάρυνση του εξωδίκου (€3.000) ή του διπλάσιου τέλους, σημειώνεται ότι η διοικητική διαδικασία νομιμοποίησης μειώνει το συνολικό κόστος και την ταλαιπωρία σε σύγκριση με τις προηγούμενες χρονοβόρες δικαστικές προσφυγές. Επομένως, η οικονομική κατάσταση των πολιτών που διαθέτουν έργα υδροληψίας ή συγκράτησης χωρίς άδεια μπορεί να επηρεαστεί, καθώς η μη υποβολή αίτησης για νομιμοποίηση επισύρει εξώδικο πρόστιμο ύψους €3.000, άμεση οικονομική επιβάρυνση.

Παράλληλα, εισάγεται πρόνοια για αδειοδότηση υδατικών έργων και για σκοπούς παραγωγής ή και αποθήκευσης ενέργειας όπως πλωτά φωτοβολταϊκά ή αντλησιοσταμίευση (αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας με τη χρήση νερού σε δύο διαφορετικά υψόμετρα).

Η τροποποίηση του βασικού νόμου κρίθηκε επιβεβλημένη για την ενίσχυση του θεσμικού πλαισίου, την επικαιροποίηση των μηχανισμών παρακολούθησης και τη διασφάλιση της βιώσιμης και ορθολογικής χρήσης των επιφανειακών και υπόγειων υδάτων.

Παράλληλα, εκσυγχρονίζεται η σύσταση της Συμβουλευτικής Επιτροπής Διαχείρισης Υδάτων (ΣΕΔΥ) με την υποχρεωτική συμπερίληψη εκπροσώπων από όλους τους Επαρχιακούς Οργανισμούς Αυτοδιοίκησης (Λευκωσίας, Λεμεσού, Λάρνακας, Πάφου και Αμμοχώστου), ενισχύοντας τον ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στη λήψη αποφάσεων.