Μάχη για να σωθεί και η τελευταία σταγόνα – Η προσπάθεια που καταβάλλει ο ΕΟΑ Αμμοχώστου για να μην χάνεται νερό

Οι απώλειες νερού, σε παγκύπρια βάση, ανέρχονται σε εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού τον χρόνο και ο αγώνας για μείωση του λεγόμενου ατιμολόγητου νερού συνεχίζεται σε όλες τις επαρχίες, με εντυπωσιακές μειώσεις σε ορισμένες από αυτές.

Πιο «συγυρισμένη» επαρχία είναι αυτής της Λευκωσίας με τις απώλειες να περιορίζονται στο 20%, αλλά προσπάθειες καταβάλλονται και σε άλλες επαρχίες, με τον ΕΟΑ Αμμοχώστου να τις έχει περιορίσει από 47,2% που ήταν όταν ανέλαβε την υδατοπρομήθεια στο 34%.

Σημειώνεται, πως το 47,2% του ατιμολόγητου νερού (στην προκειμένη περίπτωση του νερού που αγόρασε ο ΕΟΑ το 2024) μεταφραζόταν σε 2.631.499 κυβικά μέτρα νερού σε σχέση με το 34% των απωλειών σήμερα, που μεταφράζεται σε 1.813.837 κυβικά μέτρα νερού.

Οι μεγαλύτερες απώλειες καταγράφονταν και καταγράφονται στο Λιοπέτρι και την Αυγόρου. Συγκεκριμένα, το 2024 στο Λιοπέτρι το ποσοστό απωλειών ανερχόταν στο 69% και στην Αυγόρου στο 68%. Το 2026 (μέχρι πρόσφατα) οι απώλειες στις δύο αυτές περιφέρειες μειώθηκαν στο 64% και το 55,4% αντίστοιχα, αλλά η προσπάθεια συνεχίζεται επειδή υπάρχει μεγάλο περιθώριο βελτίωσης. Το 2024 τις μικρότερες απώλειες κατέγραφε η Αγία Νάπα με ποσοστό 29% το οποίο φέτος μειώθηκε στο 22,9%.

Το Παραλίμνι, του οποίου το σύστημα υδατοπρομήθειας θεωρητικά ήταν καλύτερο από το σύστημα των κοινοτήτων της ελεύθερης Αμμοχώστου, το 2024 παρουσίαζε απώλειες κατά 50% του νερού που αγόραζε από το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων. Συγκεκριμένα, αγόρασε 2.451.525 κυβικά μέτρα νερού με το ατιμολόγητο να φτάνει το 1.216.406 κυβικά. Αυτό στην πράξη σημαίνει ότι το Παραλίμνι είχε μεν μικρότερο ποσοστό απωλειών σε σχέση με τις κοινότητες (π.χ. Λιοπέτρι και Αυγόρου), αλλά επειδή οι ποσότητες που αγόραζε ήταν πολύ περισσότερες, στην πράξη είχε μεγαλύτερες απώλειες νερού.

Ο πρόεδρος του ΕΟΑ Αμμοχώστου, Γιάννης Καρούσος, ανέφερε στον «Φ», ότι οι απώλειες του νερού θα μειωθούν ακόμη περισσότερο όταν αγοραστούν και εγκατασταθούν έξυπνοι μετρητές. Όπως εξήγησε, αυτό θα γίνει με τη στήριξη και του κράτους. Όπως ανέφερε, το έτος 2021 εγκρίθηκε κονδύλι €5 εκατ. αλλά στην πορεία αφαιρέθηκε και ο ΕΟΑ αναμένει έγκριση του. Παράλληλα, άρχισε η υλοποίηση προγράμματος δαπάνης €2,3 εκατ. (μέσω του ταμείου Θάλεια) για επιδιόρθωση πέραν των 2.000 ευάλωτων σημείων του δικτύου. Εξάλλου, την προσεχή βδομάδα προκηρύσσεται προσφορά ύψους €300.000 για εγκατάσταση ειδικών βαλβίδων πίεσης και μετρητών ροών.

Ειδικά για τη φετινή χρονιά, όπως μας εξηγήθηκε, οι απώλειες του 79,1% του νερού αφορούν τέσσερις περιοχές στις οποίες επικεντρώνεται η προσπάθεια περιορισμού. Οι απώλειες («ατιμολόγητη ποσότητα») είναι «φυσικές και φαινόμενες», νόμιμες μη τιμολογημένες χρήσεις (δηλαδή κυρίως κλοπή νερού) και χρόνιες αποκλίσεις οπόταν δεν πρέπει να θεωρούνται όλες ως διαρροή νερού.

Όπως προκύπτει από τα στοιχεία του ΕΟΑ Αμμοχώστου, από το α΄ εξάμηνο 2024 έως το α΄ εξάμηνο 2026 η ατιμολόγητη ποσότητα μειώθηκε κατά 817.662κ.μ. (31,1%) και το ποσοστό κατά 13,2 μονάδες.

Έναντι του 2025, το ποσοστό αυξήθηκε κατά 0,7 μονάδες, αλλά ο όγκος μειώθηκε κατά 25.471κ.μ., επειδή μειώθηκε περισσότερο η αγορασθείσα ποσότητα. Το 2025 παρέμειναν ατιμολόγητα 4.285.544κ.μ.

Οι αριθμοί μέσα στην τριετία 2024 – 2026

Στην ανάλυση της τριετούς τάσης που καταγράφεται, ο ΕΟΑ Αμμοχώστου παρατηρεί τα ακόλουθα:

• Σύνολο ΕΟΑ – μεγάλη βελτίωση και σταθεροποίηση: 47,2% το 2024, 33,3% το 2025 και 34,0% το 2026. Η μικρή αύξηση του ποσοστού το 2026 (+0,7 μονάδες) συνοδεύεται από μείωση 25.471κ.μ., άρα δεν συνιστά απλή συνολική επιδείνωση.
• Σταθερή βελτίωση τριετίας: Φρέναρος 63,2% →37,8% →33,3%, Άχνα 61,0% →57,5% →39,1%, Αυγόρου 67,9% →65,0% →55,4% και Σωτήρα 40,5% →37,3% →33,6%. Παρά τη βελτίωση, το Αυγόρου παραμένει σε ιδιαίτερα υψηλό επίπεδο.
• Παραλίμνι – σαφής βελτίωση έναντι του 2024, αλλά αναστροφή το 2026: 49,6% →31,6% →33,7%. Τα ατιμολόγητα κ.μ. μειώθηκαν κατά 406.538 έναντι του 2024, αλλά αυξήθηκαν κατά 30.074 έναντι του 2025. Παραμένει η πρώτη προτεραιότητα λόγω όγκου.
• Αγία Νάπα – μερική απώλεια της βελτίωσης του 2025: 29,2% →14,5% →22,9%. Το 2026 η κατάσταση παρουσιάζεται καλύτερη από το 2024 κατά 6,2 μονάδες, αλλά επιδεινώθηκε έναντι του 2025 κατά 8,4 μονάδες και 93.016κ.μ.
• Λιοπέτρι: Απώλειες 69,1% (το 2024), 60,8% (το 2025) και 64,0% το 2026. Υπάρχει βελτίωση έναντι του 2024, αλλά νέα επιδείνωση το 2026.
• Δερύνεια και Αχερίτου – ανάγκη ειδικού ελέγχου: Την τριετία που εξετάζεται, η Δερύνεια παρουσιάζει έντονη μεταβλητότητα 33,9% →46,4% →26,4%, ενώ η Αχερίτου είναι η μόνη περιοχή που το 2026 παραμένει χειρότερη από το 2024 (43,7% →47,4% →46,1%).   
• Άμεση γεωγραφική εστίαση: Παραλίμνι, Αγία Νάπα, Λιοπέτρι και Αυγόρου συγκεντρώνουν απώλειες 1.434.359κ.μ., δηλαδή 79,1% του συνολικού ατιμολόγητου όγκου του α΄ εξαμήνου 2026.

Ενέργειες προς υλοποίηση:

• Χαρτογράφηση και έλεγχος ισοζυγίου ανά ζώνη πίεσης, με επιβεβαίωση όλων των σημείων εισόδου και ορίων.
• Μετρήσεις ελάχιστης νυχτερινής παροχής και στοχευμένη ενεργητική ανίχνευση διαρροών, με καταγραφή χιλιομέτρων δικτύου που ελέγχθηκαν.
• Έλεγχος πιέσεων, βαλβίδων, δεξαμενών και υπερχειλίσεων και εισήγηση για pressure management όπου απαιτείται.
• Ανάλυση ιστορικού βλαβών ανά υλικό, ηλικία και διάμετρο αγωγού, μαζί με χρόνο εντοπισμού και αποκατάστασης.
• Έλεγχος ακρίβειας μετρητών εισόδου και καταναλωτών, ηλικιακό προφίλ, υπομετρήσεις, μηδενικές/ασυνήθιστες καταναλώσεις και πρόγραμμα αντικατάστασης.
• Συμφωνία με το Λογιστήριο για εκτιμώμενες ενδείξεις, καθυστερήσεις τιμολόγησης, πιστωτικές διορθώσεις και λογαριασμούς που δεν τιμολογούνται.
• Καταγραφή νόμιμων μη τιμολογημένων χρήσεων, πυρόσβεσης, καθαρισμών, εκκενώσεων και άλλων λειτουργικών καταναλώσεων.