Microchip και στους γάτους και απαγόρευση… αιμομιξιών: Τι προνοεί ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός – Αυστηρές πρόνοιες για την αναπαραγωγή σκύλων

Μπορεί σε πολλές χώρες του κόσμου, περιλαμβανομένων και χωρών της ΕΕ, οι άνθρωποι να μην ζουν υπό τις καλύτερες συνθήκες, αλλά τουλάχιστον για τις γάτες και τα σκυλιά, η άνετη διαβίωση διασφαλίζεται ως το έτος 2041 σε όλα τα κράτη-μέλη.

Η «καλοπέραση» των ζώων επιτυγχάνεται με Κανονισμό ο οποίος ετέθη σε ισχύ από τις 30 Αυγούστου 2026 και ανάμεσα σε άλλα προνοεί πως οι ιδιοκτήτες εγκαταστάσεων ζώων «οφείλουν να εξασφαλίζουν επαρκή τροφή και νερό, κατάλληλο και ασφαλές περιβάλλον, σωστή θερμοκρασία και αερισμό, επαρκή χώρο και συνθήκες που επιτρέπουν στα ζώα να εκδηλώνουν φυσιολογική συμπεριφορά».

Βεβαίως, πέραν των ιδιοκτητών χώρων φύλαξης ζώων, οι ίδιοι οι «ιδιοκτήτες» των ζώων, εννοείται ότι θα χειρίζονται τα ζώα τους με την πρέπουσα στοργή και φροντίδα.

Όσον αφορά τους πολίτες, πέραν των άλλων υποχρεώσεων που έχουν έναντι των ζώων, θα κληθούν να εφαρμόσουν και τσιπ (chip) στις γάτες, κάτι το οποίο στην Κύπρο ισχύει μόνο για τα σκυλιά.

Ειδικά για το τελευταίο, όπως υποδεικνύει ο τέως πρόεδρος της κοινοβουλευτικής επιτροπής Περιβάλλοντος, Χαράλαμπος Θεοπέμπτου, «το microchip αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αλλαγές, δεδομένου ότι ο Κανονισμός εισάγει τη σταδιακή υποχρεωτική ταυτοποίηση σκύλων και γάτων με chip, καθώς και την καταχώρισή τους σε εθνικές βάσεις δεδομένων. Σκοπός της δημιουργίας βάσεων δεδομένων για τα ταυτοποιημένα ζώα είναι η ενίσχυση της ιχνηλασιμότητας τους και η δυνατότητα ελέγχου της ιδιοκτησίας τους».

Για τις αδέσποτες γάτες (κάτι το οποίο αφορά ιδιαιτέρως την Κύπρο, λόγω του μεγάλου αριθμού τους) ο Κανονισμός προβλέπει ειδικά τη δυνατότητα των κρατών-μελών να επιτρέπουν χαρακτηριστικό κόψιμο ή εγκοπή στην άκρη του αυτιού για τη σήμανση στειρωμένων γατών στο πλαίσιο προγραμμάτων «σύλληψης – στείρωσης – επανένταξης».

Ο Κανονισμός υποχρεώνει τα κράτη-μέλη να θεσπίσουν κυρώσεις για τις παραβάσεις, οι οποίες πρέπει να είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές.

Ο κ. Θεοπέμπτου υποδεικνύει, πως ο Κανονισμός δίνει στην Κύπρο την ευκαιρία να συνδυάσει το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο με μια πιο ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική για την προστασία και την υπεύθυνη διαχείριση του ιδιαίτερα μεγάλου πληθυσμού γατών του νησιού.

Σύμφωνα με τον κ. Θεοπέμπτου, στο επίκεντρο του Κανονισμού (2026/1818) βρίσκεται η «ευζωία του ζώου».

Στο πλαίσιο αυτό, απαγορεύονται η κακοποίηση, η σκληρή μεταχείριση και η εγκατάλειψη ζώων από τους φορείς που τα έχουν υπό την ευθύνη τους, κάτι το οποίο, επίσης, θεωρείται αυτονόητο και για όσους διαθέτουν κατοικίδια ζώα.

Αυστηρότεροι είναι και οι κανόνες για την αναπαραγωγή αφού απαγορεύεται να γίνεται μεταξύ στενά συγγενικών ζώων, όπως γονέα και απογόνου ή αδελφών, με περιορισμένες εξαιρέσεις για ειδικές περιπτώσεις διατήρησης τοπικών φυλών. Απαγορεύεται, επίσης, η αναπαραγωγή με σκοπό την παραγωγή υβριδίων.

Για τις γάτες, δεν επιτρέπεται η αναπαραγωγή πριν από την ηλικία των δέκα μηνών. Εξάλλου, δεν επιτρέπονται περισσότερες από τρεις γέννες μέσα σε περίοδο δύο ετών, ενώ μετά από 3 γέννες, απαιτείται περίοδος ανάπαυσης τουλάχιστον ενός έτους. Γάτα η οποία έχει υποβληθεί σε δύο καισαρικές τομές, δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιηθεί ξανά για αναπαραγωγή.

Όπως εξηγεί ο κ. Θεοπέμπτου, «οι εκτροφείς, τα καταστήματα, τα καταφύγια και άλλες σχετικές εγκαταστάσεις οφείλουν να γνωστοποιούν στις αρμόδιες Αρχές τη δραστηριότητά τους, την οποία πρέπει να καταχωρούν σε σχετικό μητρώο».

Ο Κανονισμός καλύπτει την εκτροφή, τη διατήρηση, τη διάθεση στην αγορά, την ιχνηλασιμότητα και την είσοδο σκύλων και γατών στην ΕΈ.

Στον Κανονισμό, ο ορισμός της «διάθεσης στην αγορά» είναι ευρύς και πέραν της εμπορικής πώλησης περιλαμβάνει και άλλες μορφές μεταβίβασης της κυριότητας ή της ευθύνης για ένα ζώο, ακόμη και χωρίς χρηματικό αντάλλαγμα, καθώς και τη διαφήμισή του για τον σκοπό αυτό.

Στόχος η καθιέρωση κοινών κανόνων για την προστασία των ζώων

Για τις συνθήκες διαβίωσης καθορίζει ότι οι εγκαταστάσεις πρέπει να παρέχουν επαρκή χώρο και κατάλληλες υποδομές ώστε τα ζώα να κινούνται, να ξεκουράζονται και να εκδηλώνουν φυσιολογική συμπεριφορά.

Για τις γάτες προβλέπονται, μεταξύ άλλων, κρυψώνες, υπερυψωμένα σημεία και επιφάνειες ή στύλοι ξυσίματος.

Περιορίζεται, επίσης, αυστηρά η διατήρηση ζώων σε χώρους ή κλουβιά που εμποδίζουν τη φυσιολογική τους κίνηση, με εξαιρέσεις μόνο για συγκεκριμένες προσωρινές ανάγκες, όπως εξετάσεις, ταυτοποίηση, περιποίηση ή ιατρική θεραπεία.

Σημαντική είναι και η απαγόρευση επώδυνων επεμβάσεων για μη ιατρικούς λόγους όπως το κόψιμο αυτιών ή ουράς, η αφαίρεση νυχιών ή δακτύλων και επεμβάσεις στις φωνητικές χορδές, εκτός εάν υπάρχει ιατρική ένδειξη και η διαδικασία πραγματοποιείται από κτηνίατρο με τις απαιτούμενες προϋποθέσεις αναισθησίας και αναλγησίας.

Για όσους διαθέτουν ζώα στην αγορά, οι σχετικές υποχρεώσεις εφαρμόζονται από τις 31/08/2030. Για ιδιώτες ιδιοκτήτες σκύλων και γάτων εφαρμόζονται από το 2036 και μετά.

Για τις διαδικτυακές αγγελίες αναφέρεται ότι θα πρέπει να περιλαμβάνουν προειδοποίηση για την υπεύθυνη ιδιοκτησία ζώου και ο νέος κάτοχος θα πρέπει να λαμβάνει στοιχεία ταυτοποίησης και καταχώρισης του ζώου. Από το 2031 και μετά προβλέπεται επιπλέον μοναδικός κωδικός επαλήθευσης, ώστε ο ενδιαφερόμενος να μπορεί να ελέγχει ηλεκτρονικά την αυθεντικότητα των σχετικών στοιχείων.

Όπως υποδεικνύει ο κ. Θεοπέμπτου, η υποχρεωτική καταγραφή, η ενίσχυση της ιχνηλασιμότητας και ο αυστηρότερος έλεγχος της εκτροφής χρειάζεται να αποτελέσουν μέρος μιας ευρύτερης εθνικής πολιτικής που θα περιλαμβάνει και συστηματικά προγράμματα στείρωσης και διαχείρισης των αδέσποτων γατών, την συνεργασία κυβέρνησης, Τοπικών Αρχών και εθελοντών.

Ο Κανονισμός δίνει στην Κύπρο την ευκαιρία να συνδυάσει το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο με μια πιο ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική για την προστασία και την υπεύθυνη διαχείριση του ιδιαίτερα μεγάλου πληθυσμού γατών του νησιού, προσθέτει ο κ. Θεοπέμπτου.

Στόχος του νέου πλαισίου είναι η καθιέρωση κοινών κανόνων σε όλη την Ευρώπη για την προστασία των ζώων, την υπεύθυνη εκτροφή και τη δυνατότητα εντοπισμού της προέλευσης και της ιδιοκτησίας τους.

Ο Κανονισμός υποχρεώνει τα κράτη-μέλη να θεσπίσουν κυρώσεις για τις παραβάσεις, οι οποίες πρέπει να είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές.

Για μας στην Κύπρο, όπου εκτιμάται ότι υπάρχει μία από τις υψηλότερες αναλογίες γάτων προς κατοίκους παγκοσμίως, ο νέος Κανονισμός δημιουργεί μια σημαντική πρόκληση, καταλήγει ο κ. Θεοπέμπτου.