Καμπανάκι για τις Θαλασσινές Σπηλιές Αγίας Νάπας: Ένα από τα σημαντικότερα καταφύγια της Μεσογειακής φώκιας δέχεται πιέσεις – Ζητούν προστασία όλο τον χρόνο

Σε αυστηρότερο καθεστώς προστασίας των Θαλασσινών Σπηλιών Αγίας Νάπας καλεί να προχωρήσει η Πολιτεία το Terra Cypria, προειδοποιώντας ότι ένα από τα σημαντικότερα ενδιαιτήματα της Μεσογειακής φώκιας στην Κύπρο δέχεται σημαντικές πιέσεις από ανθρώπινες δραστηριότητες.

Το Κυπριακό Ίδρυμα Προστασίας του Περιβάλλοντος ζητά, μεταξύ άλλων, να επεκταθεί καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους η απαγόρευση διέλευσης και αγκυροβόλησης σκαφών στην προστατευόμενη περιοχή, καθώς σήμερα η απαγόρευση στις Θαλασσινές Σπηλιές Αγίας Νάπας ισχύει μόνο από την 1η Νοεμβρίου μέχρι τις 30 Απριλίου. Αντίθετα, στις υπόλοιπες αντίστοιχες Θαλάσσιες Προστατευόμενες Περιοχές η απαγόρευση εφαρμόζεται ολόχρονα.

Το Terra Cypria αναφέρει ότι κατά επιτόπια επίσκεψη στις 12 Οκτωβρίου καταγράφηκαν πιέσεις από τη διέλευση και αγκυροβόληση σκαφών αναψυχής, την ανθρώπινη παρενόχληση, την είσοδο στα θαλάσσια σπήλαια, την πρόσβαση στη χαρακτηριστική θαλάσσια αψίδα, την παράνομη αλιεία και τη δόμηση κατά μήκος της παράκτιας ζώνης.

Μόλις 20-22 φώκιες στην Κύπρο

Η Μεσογειακή φώκια θεωρείται το πιο απειλούμενο θαλάσσιο θηλαστικό στην Ευρώπη και κατατάσσεται ως ευάλωτο είδος στον Κόκκινο Κατάλογο της Διεθνούς Ένωσης για τη Διατήρηση της Φύσης. Ο παγκόσμιος πληθυσμός της εκτιμάται σε περίπου 1.000 άτομα, από τα οποία περίπου τα μισά ζουν στα θαλάσσια ύδατα της Ελλάδας. Στην Κύπρο, ο πληθυσμός της υπολογίζεται σε μόλις 20 με 22 άτομα, σύμφωνα με εκτίμηση του 2025.

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι οι Μεσογειακές φώκιες γεννούν τα μικρά τους σε θαλάσσια σπήλαια, κυρίως την περίοδο Σεπτεμβρίου-Δεκεμβρίου. Οι μητέρες αφήνουν συχνά τα νεογνά μέσα στα σπήλαια όταν αναζητούν τροφή και, σύμφωνα με το Terra Cypria, η ανθρώπινη παρενόχληση αποτελεί μία από τις βασικές αιτίες εγκατάλειψης είτε των νεογέννητων είτε των κατάλληλων καταφυγίων από εγκυμονούσες φώκιες.

Στις κυριότερες απειλές για το είδος περιλαμβάνονται επίσης η υποβάθμιση των ενδιαιτημάτων, οι τουριστικές πιέσεις, η θαλάσσια ρύπανση, η παγίδευση σε αλιευτικά εργαλεία, η υπεραλίευση, η κλιματική αλλαγή και η εξάπλωση επιδημιών.

17 θαλάσσια σπήλαια στην Κύπρο

Στα παράκτια ύδατα της Κύπρου έχουν αναγνωριστεί 17 θαλάσσια σπήλαια ως κατάλληλα καταφύγια της Μεσογειακής φώκιας. Ως σημαντικότερες περιοχές για το είδος στις ελεύθερες περιοχές καταγράφονται η Χερσόνησος Ακάμα, το Κάβο Γκρέκο και ο Άγιος Γεώργιος Αλαμάνου, ενώ στις Βρετανικές Βάσεις ξεχωρίζουν η Χερσόνησος Ακρωτηρίου και το Κάβο Πύλα.

Την περίοδο 2019-2025 αναγνωρίστηκαν τέσσερις ιδιαίτερα σημαντικές περιοχές για τη διατήρηση του είδους: οι Θαλασσινές Σπηλιές Πέγειας, το Θαλάσσιο Σπήλαιο Χάλαβρο στον Ακάμα, οι Θαλασσινές Σπηλιές Αγίας Νάπας στο Κάβο Γκρέκο και το Θαλάσσιο Σπήλαιο στον Άγιο Γεώργιο Αλαμάνου. Οι περιοχές αυτές έχουν κηρυχθεί Θαλάσσιες Προστατευόμενες Περιοχές.

Στις περιοχές πυρήνα των προστατευόμενων αυτών ζωνών απαγορεύεται η αλιεία, με συγκεκριμένη εξαίρεση για επαγγελματικές άδειες παράκτιας αλιείας στις ουδέτερες ζώνες, καθώς και η διέλευση και αγκυροβόληση σκαφών και άλλων πλωτών μέσων.

Ζητά ολόχρονη απαγόρευση σκαφών

Το Terra Cypria χαιρετίζει την επίσημη πρόταση του Υπουργείου Γεωργίας προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για ένταξη της Θαλάσσιας Προστατευόμενης Περιοχής των Θαλασσινών Σπηλιών Αγίας Νάπας στον Κατάλογο Περιοχών Περιβαλλοντικής Σημασίας, μέσω επέκτασης της Ειδικής Ζώνης Διατήρησης Κάβο Γκρέκο του δικτύου Natura 2000.

Παράλληλα, ζητά αναθεώρηση του υφιστάμενου Διατάγματος, ώστε η απαγόρευση διέλευσης και αγκυροβόλησης σκαφών να ισχύει ολόχρονα, όπως συμβαίνει και στις υπόλοιπες αντίστοιχες προστατευόμενες περιοχές.

Το Ίδρυμα ζητά ακόμη την άμεση εφαρμογή ολοκληρωμένου και συστηματικού προγράμματος παρακολούθησης και εποπτείας της περιοχής, με στόχο την εφαρμογή της νομοθεσίας και την αποτελεσματικότερη προστασία της Μεσογειακής φώκιας.