Προϋπολογισμός Υπουργείου Γεωργίας: Το μισό κονδύλι των €532 εκατ. για το νερό – 9 πυλώνες για το 2027

Στα €532 εκατ. ανέρχεται ο προτεινόμενος προϋπολογισμός του Υπουργείου Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος (ΥΓΑΑΠ) για το 2027, καταγράφοντας αύξηση €18,7 εκατ. ή 4% σε σύγκριση με τα €513,2 εκατ. του 2026.

Εάν συνυπολογιστεί και το κονδύλι ύψους €48 εκατ. που αναλογεί στο Υπουργείο από τη Γενική Διεύθυνση Ανάπτυξης για τα συγχρηματοδοτούμενα έργα Πολιτικής Συνοχής (Πρόγραμμα «ΘΑΛΕΙΑ 2021-2027») και Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής, ο συνολικός προϋπολογισμός του ΥΓΑΑΠ διαμορφώνεται ουσιαστικά στα €580 εκατ.

Οι προτεινόμενες Τακτικές Δαπάνες ανέρχονται σε €433,7 εκατ. (αύξηση 7%), ενώ οι Αναπτυξιακές Δαπάνες διαμορφώνονται στα €98,3 εκατ..

Παράλληλα, τα προϋπολογιζόμενα έσοδα του Υπουργείου για το 2027 ανέρχονται σε €275,8 εκατ. (αύξηση 15%), προερχόμενα κυρίως από τη δημοπράτηση δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου (€153,9 εκατ.) και τις πωλήσεις νερού.

Σήμερα συζητείται στην κοινοβουλευτική Επιτροπή Οικονομικών, η πρόταση του προϋπολογισμού, η οποία κατατέθηκε στο πλαίσιο υλοποίησης του προγράμματος διακυβέρνησης του Προέδρου της Δημοκρατίας, Νίκου Χριστοδουλίδη.

Κεντρική προτεραιότητα αποτελεί η διαρκής βελτίωση της ποιότητας ζωής των πολιτών μέσα από την προώθηση της αειφορίας. Ουσιαστικά το υπουργείο αξιοποιεί τη σύγχρονη τεχνολογία, ανταποκρίνεται στις ευρωπαϊκές του υποχρεώσεις και στοχεύει στην αναβάθμιση του πρωτογενούς τομέα, ώστε αυτός να αποτελέσει δυναμικό πόλο έλξης και βασικό πυλώνα για την οικονομική ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή της χώρας.

Η πρόταση δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην αντιμετώπιση της παρατεταμένης λειψυδρίας με τις συνολικές δαπάνες για ύδρευση και άρδευση να εκτοξεύονται στα €230 εκατ. (43% του συνολικού προϋπολογισμού), καθώς και στην ενίσχυση του πρωτογενούς τομέα και την προστασία του περιβάλλοντος.

Ο στρατηγικός σχεδιασμός του Υπουργείου για το 2027 θα υλοποιηθεί μέσα από εννέα κεντρικούς πυλώνες:

1. Ανάπτυξη δυναμικής πρωτογενούς τομέα

Στο επίκεντρο βρίσκεται ο εκσυγχρονισμός και η αύξηση της ανταγωνιστικότητας της γεωργίας και κτηνοτροφίας. Πρόκειται για μεταρρυθμίσεις που αποσκοπούν στη βελτίωση της θέσης των επαγγελματιών παραγωγών και όσων διαμένουν στην ύπαιθρο. Από τις μεταρρυθμίσεις ξεχωρίζουν:

• Νέο χρηματοδοτικό εργαλείο για διευκόλυνση πρόσβασης των δικαιούχων σε ρευστότητα για υλοποίηση επενδύσεων πριν την καταβολή της δημόσιας ενίσχυσης.

• Εφαρμογή σχεδίου στήριξης των κτηνοτρόφων που επλήγησαν για ανασύσταση του ζωικού κεφαλαίου με ζώα υψηλής γενετικής αξίας και βελτίωση της αναπαραγωγικής διαχείρισης αιγοπροβάτων.

• Εκσυγχρονισμός της Κτηνοτροφικής Έπαυλης Αχέλειας σε συνεργασία με το ΤΕΠΑΚ ως πρότυπο εκπαιδευτικό κέντρο.

• Προστασία xαλλουμιού ΠΟΠ με ενίσχυση της παραγωγής, διασφάλιση της ποιότητας και στήριξη της αιγοπροβατοτροφίας.

• Ψηφιακή γεωργία και πρόγραμμα AGRIPROACT με επεξεργασία αγρομετεωρολογικών δεδομένων με Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) και δορυφορική τηλεπισκόπηση για τη λήψη αποφάσεων από τους αγρότες.

2. Νερό – ζωτικός φυσικός πόρος, παρακαταθήκη στις επόμενες γενιές

Αποτελεί την κορυφαία προτεραιότητα λόγω της παρατεταμένης ανομβρίας. Περιλαμβάνει δράσεις για την προστασία και ορθολογική διαχείριση των υδάτινων πόρων, την αντιμετώπιση κινδύνων πλημμύρας και τη διασφάλιση της ποιότητας των υδάτινων πόρων.

• Πλήρης κάλυψη του κόστους παραγωγής αφαλατωμένου νερού από τις 5 μόνιμες μονάδες (235.000 κ.μ./ημέρα), τις 4 κινητές μονάδες (57.000 κ.μ./ημέρα), καθώς και τις 2 νέες κινητές μονάδες σε Βασιλικό και Μαζωτό (50.000 κ.μ./ημέρα) που θα λειτουργήσουν εντός του 2027. Προωθούνται επίσης νέες μόνιμες μονάδες σε Ανατολική Λεμεσό, Δεκέλεια, Αγία Νάπα και Πόλη Χρυσοχούς.

• Χρηματοδότηση ΕΟΑ και Κοινοτήτων για περιορισμό των διαρροών και ολοκλήρωση της Αναθεώρησης Υδατικής και Τιμολογιακής Πολιτικής εντός του 2027.

• Συνέχιση των υδατικών έργων «Βασιλικός – Λευκωσία» και «Κοκκινόκρεμμος» συνολικού προϋπολογισμού €109 εκατ., του έργου χρήση ανακτημένου νερού στη Λάρνακα και των αντιπλημμυρικών φραγμάτων Αραδίππου.

3. Πράσινη μετάβαση και κυκλική οικονομία

Προτεραιότητες αποτελούν η ορθολογική διαχείριση των δημοτικών αποβλήτων στη βάση των αρχών της κυκλικής οικονομίας.

• Σύστημα «Πληρώνω Όσο Πετώ» (ΠΟΠ): Έναρξη εφαρμογής σε παγκύπρια κλίμακα ως έργο στρατηγικής σημασίας (€25 εκατ.) για τη διαλογή στην πηγή και τη χωριστή συλλογή.

• Πράσινα σημεία και επαναχρησιμοποίηση: Δημιουργία μικρών πράσινων σημείων σε 17 συμπλέγματα ορεινών κοινοτήτων και επέκταση καταστημάτων επαναχρησιμοποίησης προϊόντων.

•Αποκατάσταση μεταλλείων: Συνεχιζόμενα έργα απορρύπανσης και αποκατάστασης στο μεταλλείο Αμιάντου και στα εγκαταλειμμένα μεταλλεία Αγροκηπιάς, Μιτσερού, Ασγάτας και Καλαβασού.

• Αγορά υπηρεσιών για ελέγχους και επιθεωρήσεις: Εποπτεία περιβαλλοντικής νομοθεσίας και όροι αδειδοότησης εγκαταστάσεων όπως οι βιομηχανικές περιοχές Ιδαλίου, Γερίου και Τσερίου, καθώς και η περιοχή Μιτσερού. Εποπτεία κατασκευής και λειτουργίας Μαρίας Αγίας Νάπας και Παραλιμνίου.

4. Ζούμε με τη φύση – Προστασία δασών και βιοποικιλότητας

Δράσεις στον τομέα της προστασίας της φύσης.

•Εθνικό Δασικό Πάρκο Ακάμα: Έναρξη της Φάσης Α’ βελτίωσης του οδικού δικτύου (9,9 χλμ.) στις αρχές του 2027, στελέχωση της Παρκοφυλακής με 16 παρκοφύλακες και κήρυξη Φυσικού Αποθέματος στο 12,7% του Κρατικού Δάσους.

Ευρωπαϊκό πεζοπόρο τμήμα: Πλήρης επιχειρησιακή ετοιμότητα και εγγραφή του πεζοπόρου τμήματος καταστολής πυρκαγιών στο European Civil Protection Pool.

Προστασία υγροτόπων και θαλάσσιας ζωής: Δράσεις διαχείρισης στις Αλυκές Λάρνακας, τη Λίμνη Ορόκληνης και τη Λίμνη Παραλιμνίου, καθώς και προγράμματα προστασίας για τη Μεσογειακή Φώκια και τις Θαλάσσιες Χελώνες.

5. Κτηνιατρική δημόσια υγεία και ευημερία των ζώων

• Προσέγγιση «Μία Υγεία»: Εντατικοποίηση των επίσημων ελέγχων στην αλυσίδα τροφίμων «από τη φάρμα στο τραπέζι».

• Εμβολιασμοί και ευημερία: Δωρεάν παραχώρηση εμβολίων για τον επαναληπτικό εμβολιασμό κατά του Αφθώδους Πυρετού το 2027 και αύξηση του κονδυλίου για το Παγκύπριο Σχέδιο Στειρώσεων Αδέσποτων Γάτων.

6. Καθαρό, υγιές και παραγωγικό θαλάσσιο περιβάλλον

• Υποδομές υδατοκαλλιέργειας: Κατασκευή συλλογικής λιμενικής και χερσαίας υποδομής για τη στήριξη των μονάδων θαλάσσιας υδατοκαλλιέργειας στην περιοχή Βασιλικού – Μονής.

• Αλιευτικά καταφύγια: Εκσυγχρονισμός και βελτιωτικά έργα στο αλιευτικό καταφύγιο Κάτω Πύργου.

7. Προστατεύουμε τους πολίτες της Κύπρου

• Διαχείριση γεωκινδύνων: Υλοποίηση μέτρων σταθεροποίησης του εδάφους στην ολισθαίνουσα περιοχή Πισσουρίου και δημοσίευση χαρτών γεωλογικής καταλληλότητας σε ειδική γεωπύλη.

• Σύστημα Έγκαιρης Προειδοποίησης «ΙΑΝΟΣ»: Ενίσχυση της εθνικής ικανότητας πρόγνωσης και προειδοποίησης για ακραία καιρικά φαινόμενα με χρήση AI.

• Στρατηγικά αποθέματα σιτηρών: Διατήρηση εθνικών αποθεμάτων σιτηρών για ανθρώπινη κατανάλωση ικανών να καλύψουν ανάγκες 45 ημερών.

8. Εκσυγχρονίζουμε το Κράτος

• Ψηφιοποίηση περιβαλλοντικής αδειοδότησης: Λειτουργία νέας ηλεκτρονικής πλατφόρμας για την υποβολή, εξέταση και παρακολούθηση περιβαλλοντικών αιτήσεων.

• Τεχνολογική αναβάθμιση πυρόσβεσης (Φάση Β’): Εγκατάσταση 16 ηλεκτροπτικών αισθητήρων αυτόματης ανίχνευσης πυρκαγιών, 2 μπαλονιών παρατήρησης, 3 κινητών κέντρων επιχειρήσεων και χρήσης drones.

• Πλατφόρμα «ARTEMIS» και Εφαρμογή «VET Cyprus»: Ψηφιοποίηση κτηνιατρικών ελέγχων και δημιουργία εφαρμογής για άμεση αναφορά περιστατικών από τους πολίτες.

9. Ευρωπαϊκή και διεθνής συνεργασία και υλοποίηση υποχρεώσεων

• Διαπραγματεύσεις ΚΑΠ: Ενεργός συμμετοχή στη διαμόρφωση του νέου ευρωπαϊκού θεσμικού και χρηματοδοτικού πλαισίου για τη γεωργία και την αλιεία.

• Διεθνείς δεσμεύσεις: Προετοιμασία και συμμετοχή της Δημοκρατίας σε διεθνείς συνόδους για το κλίμα και τη βιοποικιλότητα, την αντιμετώπιση της ρύπανσης, καθώς και την καταπολέμηση της ερημοποίησης (UNEP UNEA-8, UNFCCC COP32, BBNJ).